Đồng USD thống trị thế giới tài chính trong gần 8 thập kỷ kể từ khi Chiến tranh Thế giới thứ 2 kết thúc. Hiện nay, một cuộc chiến khác đang tạo tiền đề cho nhiều quốc gia khám phá khả năng giảm thiểu đồng USD trong thương mại, đặt ra câu hỏi về vị thế của đồng tiền này trong tương lai.
Động cơ thúc đẩy thay thế đồng USD
Xung đột Nga - Ukraina tháng 2.2022 dẫn tới làn sóng trừng phạt tài chính do Mỹ dẫn đầu được triển khai với Nga. Hai quyết định mạnh nhất trong làn sóng này là đóng băng gần một nửa (300 tỉ USD) dự trữ ngoại tệ của Nga và loại các ngân hàng lớn của Nga khỏi SWIFT - hệ thống nhắn tin liên ngân hàng hỗ trợ thanh toán quốc tế.
Những biện pháp trừng phạt này, được một số người gọi là “vũ khí hóa” của đồng USD, khiến Nga và Trung Quốc thúc đẩy cơ sở hạ tầng tài chính thay thế.
Tuy nhiên, không chỉ Bắc Kinh và Mátxcơva đang thúc đẩy điều này. Từ Ấn Độ đến Argentina, Brazil đến Nam Phi và Trung Đông đến Đông Nam Á, các quốc gia và khu vực trong những tháng gần đây đã thúc đẩy nỗ lực hướng tới các thỏa thuận nhằm giảm sự phụ thuộc vào đồng USD.
Theo các nhà kinh tế học chính trị và chuyên gia về trừng phạt, tâm điểm của các sáng kiến phi đô la hóa này là bởi lo ngại một ngày nào đó Mỹ có thể sử dụng sức mạnh của tiền tệ nước này sở hữu để nhắm mục tiêu vào các nước theo cách đã sử dụng để trừng phạt Nga.
Vậy liệu động thái này có thực sự truất ngôi đồng USD, vốn thường được gọi là “vua đô la” trong giới tài chính, khỏi vị trí hàng đầu trong thương mại toàn cầu?
Câu trả lời ngắn gọn là: Sự thống trị của đồng USD khó có thể thay đổi trong tương lai gần và đây vẫn là đồng tiền chính trong thương mại và giao dịch quốc tế, các nhà phân tích chia sẻ với Al Jazeera. Không có loại tiền tệ nào khác có thể thay thế USD nhưng sức ảnh hưởng của USD trong hệ thống tài chính toàn cầu có thể suy yếu nếu nhiều quốc gia bắt đầu giao dịch bằng các loại tiền tệ khác và giảm mức độ tiếp xúc với đồng USD.
Đồng USD duy trì vương vị như thế nào?
Phần lớn thương mại toàn cầu diễn ra bằng USD. Đồng tiền này chiếm vị trí trung tâm vào cuối Chiến tranh Thế giới thứ 2.
Năm 1944, đại diện của 44 quốc gia đã gặp nhau tại Bretton Woods, New Hampshire, Mỹ để tìm cách hàn gắn nền kinh tế sau chiến tranh. Các bên nhất trí rằng, Mỹ, với tư cách là nền kinh tế lớn nhất thế giới, sẽ cố định giá trị của đồng USD với vàng và các quốc gia khác sẽ lần lượt chốt đồng tiền của họ với đồng USD. Các quốc gia hiện phải dự trữ USD để duy trì tỉ giá hối đoái khiến USD thành đồng tiền thống trị toàn cầu.
Chế độ Bretton Woods sụp đổ vào những năm 1970 khi Mỹ không còn đủ vàng để hỗ trợ cho đồng USD. Tuy nhiên, thời điểm đó, đồng USD đã được củng cố sâu sắc vị trí là đồng tiền dự trữ ở các quốc gia khác.
Thị trường tài chính sâu rộng và linh hoạt của Mỹ, với các tiêu chuẩn quản trị doanh nghiệp tương đối minh bạch và sự ổn định của USD đảm bảo đồng tiền này vẫn chiếm ưu thế dù các quốc gia không còn bắt buộc phải định giá tiền tệ theo USD.
Trao đổi về phi đô la hoá không phải là điều mới. Câu hỏi về sự thống trị của đồng USD từng được đề cập khi hệ thống Bretton Woods sụp đổ, khi Liên minh châu Âu tung ra đồng Euro năm 1999 và sau đó một lần nữa ở cuộc khủng hoảng tài chính 2008-2009.
Đồng USD đã vượt qua những cơn bão đó và duy trì vị thế thống trị. Hiện nay, gần 60% dự trữ ngoại hối của các ngân hàng trung ương trên thế giới duy trì bằng USD.
Tuy nhiên, vào năm 2000, con số này là 70%. Điều này cho thấy sự thay đổi dần dần trong trật tự tài chính toàn cầu, theo các chuyên gia. Tỉ trọng của đồng Euro trong dự trữ ngoại hối của các nước chỉ tăng nhẹ từ khi ra mắt – từ 18% lên chưa tới 20% hiện nay. Trong khi đó, đồng nhân dân tệ của Trung Quốc, tăng nhanh nhất từ năm 2016, dù chưa tới 3% dự trữ toàn cầu được duy trì bằng nhân dân tệ.
Alicia García Herrero - thành viên cấp cao tại tổ chức tư vấn chính sách Bruegel có trụ sở tại Brussels - chia sẻ với Al Jazeera: “Rõ ràng chúng ta đang hướng tới một thế giới đa phương hơn, thể hiện qua tỉ trọng dự trữ ngoại hối của đồng USD giảm”.
Thêm vào đó, trong năm qua, động cơ khuyến khích các quốc gia tăng tốc rời đồng USD tăng thêm.
Nguồn: Lao động
Từ khóa: lệnh trừng phạt Nga, đồng USD
Các tin khác
- Thương mại quốc tế của Trung Quốc tăng vọt trong năm 2022 Quốc gia đã “dẫn đầu” kinh tế toàn cầu, tuyên bố chính thức - 09/03/2023
- Chỉ tiền thôi chưa đủ để Trung Quốc thoát khỏi các hạn chế của Mỹ trong lĩnh vực chip - 09/03/2023
- Fed sẽ tăng lãi suất cho tới khi kinh tế Mỹ suy thoái? - 09/03/2023
- Chủ động kịch bản ứng phó với đà tăng lãi suất của Fed - 09/03/2023
- Định vị lại bản đồ logistics Việt Nam bằng công nghệ - 09/03/2023
