Cơn sốt năng lượng tái tạo của châu Âu có thể giải quyết cuộc khủng hoảng năng lượng không?

Châu Âu đang đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng năng lượng chưa từng có.

Liên minh châu Âu gồm 27 quốc gia thành viên phải phụ thuộc gần 40% lượng khí đốt tự nhiên nhập khẩu từ Nga vào năm 2021. Tuy nhiên, ngay sau khi EU áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Moscow sau cuộc xâm lược Ukraine, Nga đã ngừng cung cấp khí đốt cho châu Âu thông qua một đường ống dẫn chính đến Đức; điều này đã châm ngòi cho cuộc khủng hoảng.

EU đã buộc phải tìm kiếm nguồn cung cấp khí đốt ở quốc gia khác, cũng như sử dụng thêm than để đáp ứng nhu cầu năng lượng ngắn hạn. Nhưng một phần trong chính sách dài hạn trong việc đảm bảo an ninh năng lượng là đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng xanh vốn đang được tiến hành để đáp ứng các mục tiêu phát thải ròng bằng 0.

eu nl1

Cuộc chạy đua về năng lượng tái tạo

Kế hoạch REPowerEU của EU nhằm mục đích chấm dứt sự phụ thuộc của châu Âu vào nhiên liệu hóa thạch của Nga “trước năm 2030” và nhanh chóng giảm sự phụ thuộc vào năm 2027. Kế hoạch này nhằm mục đích tăng tỷ lệ năng lượng tái tạo trong tổng mức tiêu thụ năng lượng cuối cùng lên 45% vào cuối thập kỷ này.

Theo kế hoạch, Chủ tịch Ủy ban Châu Âu - Ursula von der Leyen cho biết: “Chúng ta phải độc lập với dầu, than và khí đốt của Nga … Chúng ta cần hành động ngay để giảm thiểu tác động của việc tăng giá năng lượng, đa dạng hóa nguồn cung cấp khí đốt cho mùa đông tới và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng sạch. Chúng ta chuyển sang năng lượng tái tạo và hydro càng nhanh, kết hợp với việc sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, thì chúng ta càng thực sự độc lập và làm chủ hệ thống năng lượng của mình nhanh hơn.”

Báo cáo về Liên minh Năng lượng năm 2022 của Ủy ban Châu Âu cho biết kế hoạch REPowerEU đang “giúp năng lượng tái tạo phát triển ồ ạt” trong tất cả các lĩnh vực. EU hy vọng tỷ lệ sản xuất năng lượng điện tái tạo sẽ tăng từ 37% vào năm 2021 lên 69% vào năm 2030.

Báo cáo cho biết EU đã tạo ra mức kỷ lục 12% điện năng từ năng lượng mặt trời từ tháng 5 đến tháng 8 năm 2022 và 13% từ năng lượng gió. Tuy nhiên, nó cho biết tỷ lệ thủy điện đã giảm từ 14% xuống 11% so với những năm trước, do mực nước sông và hồ chứa thấp vì hạn hán gây ra.

Điện mặt trời tăng trưởng nhanh

Ủy ban Châu Âu cho biết “Năm 2022 sẽ là một năm kỷ lục đối với thị trường quang điện mặt trời (PV) của Châu Âu với mức tăng trưởng triển khai hàng năm tại các thị trường Quốc gia Thành viên Châu Âu lớn nhất, đạt khoảng 17-26%”.

eu nl2

Tập đoàn công nghiệp SolarPower Europe cho biết nghiên cứu của họ cho thấy năng lượng mặt trời đang phát triển nhanh chóng trên khắp lục địa. EU đã lắp đặt 41,4 gigawatt (GW) năng lượng mặt trời vào năm 2022, tăng 47% so với năm 2021 chỉ được lắp đặt 28,1GW.

Báo cáo tiến độ của nhóm cũng cho biết 10 quốc gia EU đang bổ sung hơn 1GW mỗi năm, trong đó Đức đứng đầu bảng, bổ sung gần 8GW vào năm 2022. Tiếp theo là Tây Ban Nha (7,5GW), Ba Lan (4,9GW) và Hà Lan (4GW).

Hơn nữa, tổ chức này cho biết “Năng lượng mặt trời châu Âu không có dấu hiệu chậm lại. Dự đoán trung bình cho năm 2023 sẽ tăng thêm 53,6GW năng lượng mặt trời ở EU – khả năng lộ trình này sẽ đóng góp ít nhất 85GW năng lượng mặt trời mới mỗi năm đến năm 2026. Điều này có nghĩa là thị trường năng lượng mặt trời của EU sẽ tăng hơn gấp đôi trong vòng 4 năm và đạt 484GW vào năm 2026.”

Vương quốc Anh phá kỷ lục về phát triển năng lượng tái tạo

Bên ngoài EU, một lượng năng lượng tái tạo kỷ lục đã được tạo ra ở Anh vào năm 2022, theo nghiên cứu của Đại học Hoàng gia Luân Đôn. Báo cáo cho biết 40% điện của Vương quốc Anh đến từ năng lượng mặt trời, gió, sinh khối và thủy điện vào năm ngoái.

Các nhà nghiên cứu nói rằng, vào trong tháng 5, gần 80% năng lượng của lưới điện quốc gia Vương quốc Anh đến từ các nguồn tái tạo. Các nhà nghiên cứu cho biết tổng sản lượng điện từ năng lượng tái tạo đã tăng hơn gấp 4 lần trong thập kỷ qua.

“Bài học từ năm 2022 là chúng ta cần phải từ bỏ thói quen sử dụng nhiên liệu hóa thạch một lần và mãi mãi nếu chúng ta muốn nguồn cung cấp năng lượng với chi phí thấp hơn và an toàn hơn. Tiến sĩ Iain Staffell của Đại học Hoàng gia Luân Đôn cho biết, nếu chúng ta không đầu tư vào năng lượng gió, mặt trời và sinh khối trong thập kỷ qua thì hóa đơn năng lượng của chúng ta thậm chí còn cao hơn, điều này cũng dẫn đến nguy cơ mất điện trong mùa đông.

EU có thể đáp ứng các mục tiêu tái tạo của mình không?

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết dự báo tỷ lệ năng lượng tái tạo trong sản xuất điện của EU sẽ tăng lên 55% vào năm 2027. Báo cáo Năng lượng tái tạo năm 2022 của cơ quan này cho biết tỷ lệ này “thấp hơn nhiều” so với mức 69% mà EU ước tính là cần thiết để đạt được mục tiêu của kế hoạch REPowerEU nhằm giảm nhanh sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch của Nga vào năm 2027.

eu nl3

Để có thể tăng công suất năng lượng tái tạo lớn hơn, IEA cho biết “các chính phủ thành viên của EU cần giảm thiểu sự không rõ ràng về chính sách, đơn giản hóa các thủ tục cấp phép và đẩy nhanh việc nâng cấp mạng lưới truyền tải và phân phối. Tăng cường sản xuất điện dựa trên năng lượng tái tạo cũng là điều cần thiết để mở rộng việc sử dụng năng lượng tái tạo trong các lĩnh vực vận tải và nhiệt điện, vì điện tái tạo có thể cung cấp năng lượng cho xe điện và máy bơm nhiệt và được sử dụng để sản xuất hydro xanh.”

Tuy nhiên, báo cáo của IEA nói rằng các chính phủ và ngành công nghiệp có thể quản lý để giải quyết những thách thức này trong lĩnh vực điện, vận tải, nhiệt điện lạnh. Nếu được thực hiện “các mục tiêu của kế hoạch REPowerEU dường như dễ dàng đạt được, ít nhất là về năng lượng tái tạo”.

Nguồn: WEF

Từ khóa: năng lượng tái tạo, khủng hoảng năng lượng, EU