Một năm chiến tranh ở Ukraine, điều gì đã tác động đến thương mại toàn cầu?

Hơn một năm qua, cuộc chiến ở Ukraine đã gây ra vô vàn đau khổ cho con người. Nó cũng đã để lại những hậu quả lớn về kinh tế, đặc biệt là về thương mại. Tuy nhiên, thương mại đã hoạt động tốt hơn rất nhiều so với lo ngại ban đầu, với nhiều nền kinh tế bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi cuộc xung đột đang tìm kiếm các nguồn cung ứng thay thế.

Một lưu ý của Ban thư ký WTO được ban hành hôm 23/02 đánh giá tác động của cuộc chiến đối với thương mại quốc tế. Với hai thông điệp chính:

Đầu tiên, thương mại quốc tế đã chứng minh rằng có khả năng phục hồi cao, qua đó giúp các nước thích nghi với những tác động kinh tế của chiến tranh.
Thứ hai, WTO đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện cho khả năng phục hồi này, và có những lợi ích thu được từ việc củng cố hơn nữa WTO.

Hiệu ứng kinh tế vĩ mô

Chiến tranh đã làm sụt giảm tăng trưởng thương mại, nhưng ở mức thấp hơn nhiều so với những lo ngại ban đầu. Vào tháng 10 năm 2021, WTO dự báo thương mại hàng hóa sẽ tăng 4,7% vào năm 2022.

“Khi bắt đầu chiến tranh, chúng tôi đã điều chỉnh mạnh dự báo này xuống từ 2,4 đến 3,0%, với các kịch bản bi quan sẽ xuống thấp tới 0,5%. Vào tháng 10 năm 2022, chúng tôi một lần nữa điều chỉnh dự báo của mình lên 3,5% do tăng trưởng thương mại thực tế vượt quá ước tính trước đó của chúng tôi, chứng tỏ khả năng phục hồi của thương mại thế giới trong năm qua.” Ông Ralph Ossa, chuyên gia kinh tế của WTO cho biết.

1 blog ro 23feb23

Tác động đến xuất khẩu của Nga và Ukraine

Xuất khẩu của Ukraine giảm 30% từ năm 2021 đến năm 2022, trong đó xuất khẩu giảm trên diện rộng. Tuy nhiên, một số quốc gia láng giềng, chẳng hạn như Ba Lan và Hungary, thực tế đã tăng nguồn cung ứng từ Ukraine, đặc biệt là đối với các sản phẩm nông nghiệp.

Xuất khẩu của Nga tăng 15,6% trong cùng khoảng thời gian. Điều này chủ yếu được thúc đẩy bởi giá cả leo thang, đặc biệt là đối với nhiên liệu, phân bón và ngũ cốc. Tuy nhiên, khối lượng xuất khẩu có thể đã giảm nhẹ.

Mức tăng lớn nhất trong xuất khẩu của Nga là sang Trung Quốc và Ấn Độ, trong khi mức giảm lớn nhất là xuất khẩu sang Vương quốc Anh và Hoa Kỳ. Sự sụt giảm lớn nhất là ở hàng hóa công nghiệp phức hợp, chẳng hạn như xe cơ giới và dược phẩm, cũng như hàng công nghiệp đơn giản, như sản phẩm gỗ và thép.

Tác động đối với các quốc gia phụ thuộc nhiều vào Nga và Ukraine

Một trong những mối quan tâm chính khi bắt đầu chiến tranh là có thể xảy ra tình trạng thiếu hụt các sản phẩm mà Nga và Ukraine chiếm thị phần đáng kể. Có những lo ngại đặc biệt đối với lúa mì, ngô, các sản phẩm hướng dương, phân bón, nhiên liệu và paladium.

Sự thiếu hụt như vậy phần lớn đã tránh được. Đặc biệt, khối lượng thương mại toàn cầu nhìn chung vẫn ở mức trước chiến tranh sau sự sụt giảm ban đầu trong các sản phẩm như lúa mì. Giá cả những hàng hóa bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi chiến tranh đã tăng lên - góp phần gây ra lạm phát trên toàn thế giới - nhưng ít hơn mức lo ngại ban đầu.

Các quốc gia đặc biệt phụ thuộc vào hàng nhập khẩu từ Ukraine đã xoay sở để tìm các nguồn cung cấp thay thế. Ví dụ, nhập khẩu lúa mì của Ai Cập từ Ukraine đã giảm ước tính 81% về khối lượng trong 8 tháng đầu tiên của cuộc chiến nhưng nước này đã bù đắp cho điều này bằng cách nhập khẩu từ các nhà cung cấp thay thế, chẳng hạn như EU.

Cũng có sự thay thế giữa các sản phẩm. Ví dụ, Thổ Nhĩ Kỳ đã phản ứng với việc giảm nhập khẩu lúa mì bằng cách tăng mạnh nhập khẩu gạo. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của hệ thống thương mại đa phương do WTO cung cấp, cho phép thương mại lưu thông ở những nơi cần thiết nhất.

Vai trò của chính sách thương mại

Giá lương thực tăng thấp hơn dự kiến phần lớn là do các nước tỏ ra kiềm chế trong việc áp đặt các hạn chế xuất khẩu. WTO đã hỗ trợ nỗ lực này. Ví dụ, Tuyên bố cấp bộ trưởng về ứng phó khẩn cấp đối với mất an ninh lương thực được thông qua tại Hội nghị bộ trưởng lần thứ 12 vào tháng 6 vừa qua tại Geneva đã cam kết các thành viên WTO thực hiện các bước cụ thể để duy trì mở cửa thương mại đối với thực phẩm và nông sản.

Tuy nhiên, các Báo cáo giám sát thương mại của WTO cho thấy sự gia tăng các hạn chế xuất khẩu được thực hiện trong bối cảnh chiến tranh, vì vậy điều quan trọng là phải thận trọng.

Mô phỏng về triển vọng dài hạn

Mô phỏng của các nhà kinh tế WTO nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì một hệ thống thương mại đa phương mạnh mẽ. “Trước đây chúng tôi đã ước tính rằng việc tách nền kinh tế thế giới thành khối phương Tây và phương Đông sẽ dẫn đến tổn thất thu nhập thực tế trung bình là 5,4%. Hiện tại, chúng tôi ước tính lợi ích tiềm năng từ việc giảm thêm thuế quan và các biện pháp phi thuế quan trung bình sẽ là 3,2%, nâng chi phí cơ hội của việc phân mảnh thành các khối đối thủ lên trung bình 8,7%. Rủi ro cao nhất đối với các nền kinh tế kém phát triển nhất, với chi phí cơ hội trung bình lên tới 11,3%. Tôi sẽ nhắc bạn về hai phát hiện chính. Đầu tiên, thương mại quốc tế đã được chứng minh là có khả năng phục hồi cao, giúp các quốc gia điều chỉnh các tác động kinh tế của chiến tranh. Thứ hai, WTO đã đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện cho khả năng phục hồi này, và có thể thu được nhiều lợi ích hơn nữa từ việc củng cố hệ thống thương mại đa phương.” Ông Ralph Ossa nói thêm

Nguồn: WTO

Từ khóa: WTO, thương mại, chiến sự Nga- Ukraine