Tại sao Khuôn khổ Kinh tế Ấn Độ- Thái Bình Dương của Hoa Kỳ hướng đến Ấn Độ

Tháng trước, Tổng thống Mỹ, Joe Biden đã công bố Khuôn khổ Kinh tế Ấn Độ- Thái Bình Dương (IPEF) ở Tokyo. Đây là lần thứ ba khuôn khổ IPEF được nhắc tên trực tiếp tại hội nghị thượng đỉnh Quad và trước 13 nước của khu vực Ấn Độ- Thái Bình Dương; tuy vậy, khuôn khổ đã không nhận được sự đón nhận như ông Biden hy vọng.

Đây chắc chắn không phải là khoảnh khắc “Nước Mỹ trở lại” và nếu các chi tiết của IPEF có bất kỳ dấu hiệu nào tạo sự ngộ nhận thì xin khẳng định đây không đồng nghĩa với sự tham gia của Mỹ vào cấu trúc thương mại châu Á.

Khuôn khổ thiết lập các tiêu chuẩn hợp tác các vấn đề về chuỗi cung ứng, môi trường, lao động và tham nhũng. Đây không phải là một thỏa thuận thương mại tự do hay một hiệp định đa phương như Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) do Mỹ khởi xướng.

Ở một khu vực có tới hai thỏa thuận thương mại lớn gồm Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) thì việc thiếu nhiệt tình đối với “khuôn khổ” là hoàn toàn có căn cứ.

Tuy nhiên, phần lớn các nhà phân tích Ấn Độ- Thái Bình Dương không thể nhìn thấy rõ vấn đề trọng tâm. IPEF không thiết kế cho các thương nhân tự do ở châu Á mà cho các nhà bảo hộ mậu dịch ở Ấn Độ- Thái Bình Dương, cụ thể là Ấn Độ. Ông Biden đã nhiều lần xem mối quan hệ với Ấn Độ là một trong những đối tác quan trọng nhất của Mỹ. Ông nhắc lại thông điệp đó ở Tokyo. Không giống thông điệp của ông về Đài Loan, đây rõ ràng không phải là lần lỡ miệng. Sự ra mắt của khuôn khổ của IPEF là một ví dụ rõ ràng.

Khuôn khổ có thể không cần đưa Mỹ vào cấu trúc thương mại châu Á nhưng IPEF chắc chắn sẽ đưa Mỹ vào cấu trúc thương mại “Ấn Độ- Thái Bình Dương”.

Bằng mọi cách, Mỹ cố gắng lôi kéo Ấn Độ đứng về phía phương Tây nhưng không thành công. Hoa Kỳ đã cố gắng và thất bại trong chiến sự Ukraine- Nga, trong đó Mỹ hy vọng các lệnh trừng kinh tế đối với Nga và việc chỉ trích sự im lặng của Ấn Độ sẽ thuyết phục Ấn Độ suy nghĩ lại chính sách đối với đồng minh thời Chiến tranh Lạnh.

Bất chấp những biện pháp công khai và bí mật khác, mối quan hệ của Ấn Độ với Nga không thay đổi đáng kể. Mặc dù chính phủ Ấn Độ đang tìm cách đa dạng nguồn cung quốc phòng của mình, hoạt động này có trước khi cuộc xung đột xảy ra và là trụ cột trong chính sách của chính quyền ông Modi.

Ngoài ra, các lệnh trừng phạt kinh tế chỉ có hậu quả ngoài ý muốn là tăng thị phần nhập khẩu dầu mỏ Nga của Ấn Độ từ mức chỉ 1% lên hơn 18% vào tháng 4, biến Nga trở thành nhà cung ứng dầu thô lớn thứ hai của Ấn Độ.

Trước thách thức về mối quan hệ lâu năm giữa Nga- Ấn Độ, Washington đã chuyển hướng tập trung sang các lĩnh vực mà quan hệ Hoa Kỳ- Ấn Độ có thể cùng phát triển mà không gặp trục trặc gì. Trong đó, nhà hát Ấn Độ- Thái Bình Dương là một trong những điểm chung mà cả hai có cùng sở thích, mục tiêu và kẻ thù.

Cả hai quốc gia ít nhiều đều nằm ngoài cấu trúc thương mại châu Á. Hoa Kỳ, dưới thời cựu tổng thống Donald Trump đã rút khỏi hiệp định TPP và hiệp định CPTPP đã phải vận hành mà không có Mỹ. Tương tự, Ấn Độ, sau bảy năm đàm phán đã khiến các thành viên của RCEP thất vọng khi đơn phương rút khỏi hiệp định vào phút cuối.

Hai lần rút lui này đã giúp cho kẻ thù chung của hai nước là Trung Quốc, tham gia vào đấu trường thương mại châu Á. Một khoản lỗ của nền kinh tế này là khoản lời của nền kinh tế khác và vì vậy Trung Quốc, một thành viên của RCEP, đã gửi đơn xin gia nhập hiệp định CPTPP nhằm mở rộng quan hệ đối tác thương mại sang các quốc gia trên khắp Đông Nam Á và Thái Bình Dương.

Trong thập kỷ qua, có thể thấy rõ rằng các quốc gia do những người theo chủ nghĩa dân túy điều hành thì không quá nhiệt tình trong các cam kết trong hiệp định thương mại tự do đa phương. Mặc dù, ông Biden không theo chủ nghĩa dân túy như ông Trump, Tổng thống có thể đọc vị những diễn biến hiện nay: Cử tri Mỹ ở vành đai rỉ sét như bang Ohio, Pennsylvania và Michigan không còn muốn công việc sản xuất của mình bị chuyển đến Trung Quốc hay Đông Nam Á.

Như The Wall Street Journal đã lưu ý trong tin tức về chiến dịch bầu cử giữa kỳ tại Mỹ, đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa đang cố gắng vượt qua nhau bằng cách tiêu tiền vào các quảng cáo nhắm vào Trung Quốc. Có nhiều quan điểm trái chiều về các thỏa thuận thương mại tự do cung cấp khả năng tiếp cận giới hạn đối với các thị trường Mỹ và đưa việc làm ra nước ngoài, phần lớn mang lại lợi ích cho các tập đoàn lớn. Khuôn khổ IPEF là một sản phẩm của quá trình phát triển này.

Khía cạnh đặc biệt của khuôn khổ không chỉ đáp ứng nhu cầu của người lao động Mỹ ở Trung Tây mà còn cho những người theo chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch ở Ấn Độ. Khuôn khổ không cho phép tiếp cận các thị trường Mỹ và không đặt ra các yêu cầu tự do hóa thuế quan. Thay vào đó, nó nhấn mạnh sự phục hồi chuỗi cung ứng và tạo cơ hội đàm phán về các quy định liên quan đến các chính sách có khả năng gây tranh chấp cao ở Ấn Độ, như nội địa hóa dữ liệu.

Ấn Độ có thể cung cấp chuỗi cung ứng linh hoạt và đa dạng, điều mà Mỹ tìm cách xây dựng ở khu vực này. Một ví dụ điển hình là khoản đầu tư 500 triệu đô la Mỹ của nhà sản xuất First Solar vào miền nam Ấn Độ để xây dựng các tấm pin quang điện. Trung Quốc từ lâu đã thống trị chuỗi cung ứng toàn cầu về pin mặt trời trên toàn cầu và khoản đầu tư này là một biện pháp đa dạng hóa có định hướng tốt.

Ngoài ra, lĩnh vực được xem sẽ hưởng lợi nhiều nhất từ khuôn khổ IPEF là lĩnh vực kỹ thuật số. Là một nền kinh tế đi đầu trong lĩnh vực dịch vụ, Ấn Độ có thể thu được lợi nhuận từ thương mại kỹ thuật số. Ở một nước nơi mà các công ty thương mại điện tử và công ty phần mềm phát triển nhanh nhất và nằm trong số những công ty đóng góp lớn nhất cho kho bạc quốc gia, khuôn khổ IPEF sẽ được đón nhận nồng nhiệt.

Khuôn khổ IPEF có thể là nỗ lực cuối cùng của phương Tây nhằm đưa Ấn Độ tham gia vào cấu trúc thương mại châu Á. Chính quyền ông Modi sẽ thận trọng khi tiếp nhận cơ hội này. Tuy vậy, nếu Ấn Độ lặp lại phong cách đàm phán như đối với hiệp định RCEP rồi sau đó rút lui, nước này có thể sẽ không còn bất kỳ đối tác kinh tế quyền lực nào ở bên cạnh.

Nguồn: SCMP

Từ khóa: Ấn Độ, khuông khổ IPEF, châu Á, Ấn Độ- Thái Bình Dương