Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

 Cuộc chiến toàn cầu hóa đang diễn ra sôi nổi, ít nhất là tại các nước đang phát triển.

Chúng ta đã nói rất nhiều về cách tiếp cận kiểu “Pháo đài Mỹ” của Tổng thống Donald Trump đối với thương mại toàn cầu. Trump đã dẫn dắt Hoa Kỳ xa rời toàn cầu hóa một cách rõ ràng, dẫn chứng là ông hứa hẹn xây dựng bức tường giữa biên giới Hoa Kỳ và Mexico cũng như gây khó khăn cho công dân một số quốc gia Hồi giáo xin visa vào Mỹ (trong khi lại bỏ qua một cách dễ dàng danh sách đen các quốc gia mà gia đình Trump có nhiều quan hệ kinh doanh).

Một trong những hành động đầu tiên của Trump khi nhậm chứcTổng thống là rút Hoa Kỳ ra khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) – một hiệp định giữa 12 quốc gia chiếm 40% GDP toàn cầu. Trump gọi TPP là một thỏa thuận tồi tệ.

Trump cũng tuyên bố có thể rút Hoa Kỳ ra khỏi Hiệp định Thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) – hiệp định thương mại giữa ba quốc gia Hoa Kỳ, Canada và Mexico. Ông gọi NAFTA là “hiệp định thương mại tồi tệ nhất trong lịch sử nước Mỹ”.Mặc cho đó là nền tảng của thương mại ở Bắc Mỹ trong hai thập kỷ qua, hiệp định với hai trong số những đối tác thương mại quan trọng nhất của Hoa Kỳ.

Và như chúng tôi đã đề cập gần đây, căng thẳng giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ đang tăng lên và điều này có thể dẫn đến một cuộc chiến tranh thương mại toàn diện.

Nhưng không chỉ có Mỹ quay lại hướng nội

Cuộc bỏ phiếu để rời khỏi EU của Anh cũng là dấu hiệu cho thấy một sự thay đổi hướng nội.

Và trên khắp châu Âu, sự nổi lên của các đảng cánh hữu, những đảng có khuynh hướng đặt vấn đề toàn cầu hóa và thương mại mở ngang bằng với khủng hoảng người tị nạn và khủng bố, đang đặt ra sức ép đối với tính thống nhất của châu Âu. Tóm lại, nhiều nước phương Tây phát triển coi toàn cầu hóa là mối đe dọa đối với tương lai của họ.

Nhưng quan điểm tại châu Á lại rất khác…

Toàn cầu hóa bao trùm châu Á

Trong khi các nước phát triển không mấy mặn mà với toàn cầu hóa, châu Á lại đang gia tăng các mối quan hệ khu vực và toàn cầu.

Các Hiệp định thương mại như Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) đang gắn kết khu vực này lại với nhau. AEC được thiết kế để thúc đẩy hợp tác kinh tế, chính trị và văn hóa giữa 10 nước ASEAN. Hiệp định này được thành lập dựa trên bốn trụ cột – một thị trường đơn nhất, một khu vực kinh tế cạnh tranh, đảm bảo sự phát triển kinh tế đồng đều và hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu.

Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) thành lập vào năm 2016 được coi là đối trọng của IMF và Ngân hàng thế giới. AIIB có 77 quốc gia thành viên, bao gồm cả Nga, Úc và Brazil nhưng không có Hoa Kỳ - quốc gia vốn phản đối AIIB.

Sự đón nhận toàn cầu hóa ở châu Á vượt xa các quốc gia phương Tây.

Biểu đồ dưới đây cho thấy sự chào đón toàn cầu hóa của các quốc gia và tăng trưởng GPD bình quân đầu người.

 

Nhìn biểu đồ có thể thấy, hơn 90% người được khảo sát ở Việt Nam đồng ý với nhận định “Toàn cầu hóa mang một ý nghĩa tốt”. Ấn Độ và các nền kinh tế lớn khác của châu Á như Philippines, Indonesia và Thái Lan đều có tỷ lệ đồng ý trên 70% trong khi Hồng Kông và Singapore cũng có tỷ lệ xấp xỉ.

Mặc dù có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến nền kinh tế, song có vẻ như có sự tương quan giữa sự chào đón toàn cầu hóa và tăng trưởng kinh tế. Philipines và Việt Nam đã có mức tăng trưởng GDP gần 30% trong giai đoạn 2011-2015. Ấn Độ thậm chí còn ấn tượng hơn khi tăng trưởng vượt mức 30% so với giai đoạn trước.

Trong khi đó, tỷ lệ đồng ý với quan điểm toàn cầu hóa là một điều tốt ở các nước phát triển như Pháp, Anh và Úc chưa đầy 50%. Ở Hoa Kỳ tỷ lệ này chỉ ở mức 40%. Tình hình cũng không khá hơn tại Phần Lan, Thụy Điển hay Đức, tỷ lệ đồng ý đều thấp hơn 65%.

Các nền kinh tế phát triển có sự tăng trưởng GDP chậm hơn trong giai đoạn này. Na Uy và Phần Lan đều tăng trưởng dưới 5% trong giai đoạn 2011-2015 trong khi Pháp, Mỹ và Anh tăng trưởng trong khoảng 10-15%.

Tôi không nói rằng toàn cầu hóa đang thúc đẩy sự tăng trưởng ở tất cả các quốc gia đang phát triển. Có nhiều nguyên do khiến các quốc gia này tăng trưởng nhanh hơn các các quốc gia phát triển. Một số người sẽ nói rằng những thị trường này đang tăng trưởng nhanh bất kể có toàn cầu hóa hay không.

Đối với các quốc gia đang phát triển, việc phát triển đang bắt đầu ở mức thấp hơn rất nhiều so với các quốc gia đã phát triển. Việc tăng trưởng 30% khi GDP bình quân đầu người đang ở mức 5,000 USD sẽ dễ dàng hơn là khi ở mức 50,000 USD. Và như tôi đã viết, dân số trẻ cùng với dân số ở độ tuổi lao động tăng nhanh tại một số quốc gia đang phát nhanh tại châu Á cũng góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Nhưng toàn cầu hóa chắc chắn sẽ không gây tổn hại.

Toàn cầu hóa chỉ mới bắt đầu ở châu Á

Trong khi các quốc gia phát triển tiếp tục hướng nội, chúng ta có thể thấy ngày càng nhiều các nước đang phát triển chấp nhận toàn cầu hóa.

Chẳng hạn như, ngay sau khi TPP chững lại do Mỹ rút lui, ít nhất hai hiệp định thương mại khác là Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) và Khu vực mậu dịch tự do Châu Á Thái Bình Dương (FTAAP) có thể giúp châu Á gắn kết chặt chẽ hơn khi các nền kinh tế tiến lại gần nhau.

Trung Quốc đang dẫn đầu về vấn đề này, họ đã có những động thái mạnh mẽ để nắm lấy cơ hội toàn cầu hóa.

Thông qua sáng kiến Một vành đai Một con đường – một chương trình đầu tư và phát triển trị giá 4000 tỷ USD – Trung Quốc đang xây dựng các dự án cơ sở hạ tầng tại 60 quốc gia trên thế giới. Chẳng bao lâu nữa Trung Quốc sẽ có những lợi ích chiến lược trên khắp châu Phi, Trung Á và Đông Âu.

Trung Quốc coi sáng kiến Một vành đai Một con đường là phương tiện để khẳng định vị thế của mình trên vũ đài quốc tế, nắm lấy vai trò lãnh đạo mà Mỹ đã từ bỏ và tạo ra các mối quan hệ kinh tế sâu sắc trong khu vực.

Và đây chỉ là một trong những dấu hiệu cho thấy sự dịch chuyển, có thể chậm chạp nhưng không thể khác được, của trung tâm chính trị và kinh tế toàn cầu, từ Tây sang Đông.

Nguồn: Stansberry Churchouse Research – HY

Từ khóa: Toàn cầu hóa, châu Á, Mỹ, Donald Trump, Trung Quốc, ASEAN, AEC