Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trong thời đại đổi mới kỹ thuật số này, kỹ thuật có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy thương mại toàn cầu, nhưng điều này phụ thuộc vào luồng dữ liệu liền mạch giữa các công ty và quốc gia. Để nâng cao khả năng phục hồi chuỗi cung ứng, các quốc gia phải thúc đẩy sự nhất quán về chính sách và hài hòa các quy tắc kỹ thuật số, điều này làm tăng tính cấp thiết cho các hành động mạnh mẽ của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Có rất nhiều suy đoán về dự báo “phi toàn cầu hóa” và tái cơ cấu chuỗi cung ứng, nhưng những bình luận sôi nổi về các xu hướng như “chuyển sản xuất về gần” và “sản xuất tại quốc gia lân cận” có xu hướng che khuất thực tế rằng dòng chảy thương mại luôn linh hoạt và thương mại toàn cầu đã trở lại mức trước đại dịch.

Sự phục hồi này vẫn còn mong manh. Tình hình địa chính trị căng thẳng, các cuộc xung đột trong khu vực lan rộng, đồng thời sự gia tăng của chủ nghĩa dân túy và các chính sách bảo hộ đang gây áp lực chưa từng có lên toàn cầu hóa.

Viễn cảnh về sự rạn nứt trong quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc càng làm trầm trọng thêm cho bất kỳ sự bi quan nào. Mỗi ngày lại có thêm các mối đe dọa - hoặc thực tế - về các biện pháp thương mại đơn phương. Mặc dù những lo ngại chính đáng có thể củng cố các biện pháp này, chẳng hạn như các cân nhắc về khí hậu, nhưng hiệu quả thực sự đang làm xói mòn niềm tin của các chính phủ vào hệ thống thương mại dựa trên quy tắc toàn cầu.

Điều này đang tạo ra một vòng luẩn quẩn của nhiều rào cản và gia tăng chủ nghĩa bảo hộ hơn.

Các ưu tiên kinh doanh toàn cầu không thay đổi kể từ khi WTO được thành lập cách đây 30 năm. Các quy tắc thống nhất, đa phương về thương mại quốc tế mang lại sự chắc chắn và khả năng dự đoán vẫn là nhu cầu cơ bản của các nhà giao dịch trên toàn thế giới.

Mặc dù có những thiếu sót, WTO đã chứng minh là các quy tắc của họ là công cụ gắn kết duy nhất nhằm thu hút sự tham gia đa phương - từ các quốc gia trên toàn thế giới ở mọi giai đoạn phát triển - để giải quyết các thách thức thương mại toàn cầu. Nhu cầu về một thể chế như vậy ngày càng tăng theo thời gian. Ví dụ, đối thoại đa phương hiệu quả ở cấp độ WTO là cần thiết để giải quyết những hậu quả không mong muốn của luật môi trường mới, chẳng hạn như cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU và các quy tắc mới về nạn phá rừng, đặc biệt là khi chúng ảnh hưởng đến các doanh nghiệp nhỏ ở các nước đang phát triển.

Trước những mối đe dọa ngày càng gia tăng, việc cải cách WTO ngày càng trở nên cấp bách. Sổ tay quy tắc của WTO phải được cập nhật để đáp ứng những cơ hội và thách thức trong thế kỷ 21 - các quy tắc và các thỏa thuận của WTO phải được thực thi và giám sát một cách hiệu quả. Cải cách phải được giải quyết một cách nhất quán với mục tiêu giảm bớt các rào cản thương mại và duy trì các cam kết hiện tại. Và điều này phải được thực hiện với sự hợp tác của khu vực tư nhân.

Giải pháp thay thế cho cải cách toàn diện gần như quá tệ để cân nhắc. Một nghiên cứu do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ủy quyền thực hiện vào tháng 4 năm 2024 đã cho thấy rằng việc giải thể WTO sẽ gây ra hậu quả nghiêm trọng cho các nền kinh tế đang phát triển, làm giảm 33% kim ngạch xuất khẩu của họ và làm giảm 5,1% tổng sản phẩm quốc nội vào năm 2030.

Trước kịch bản đó, sự hội tụ do thương mại dẫn đầu sẽ khiến các nước đang phát triển mất cơ hội phát triển. Điều này cũng sẽ ảnh hưởng đến các nhà sản xuất ở các nền kinh tế tiên tiến khi giảm khả năng tiếp cận nhà cung cấp, khiến các nước phát triển phải đối mặt với tình trạng biến động ngày càng tăng và giá tiêu dùng cao hơn.

Các quốc gia không được hưởng mức độ hội nhập cao vào chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ gặp bất lợi hơn nữa do bất kỳ sự xói mòn nào của hệ thống thương mại đa phương. Với vai trò xúc tác của thương mại trong việc tạo ra việc làm, tác động của điều này đối với việc giảm nghèo toàn cầu sẽ rất sâu sắc.

Trong thời đại đổi mới kỹ thuật số này, kỹ thuật có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy thương mại toàn cầu. Công nghệ hỗ trợ cho tất cả các chuỗi cung ứng hiện đại, bao gồm Internet vạn vật, Big data, trí tuệ nhân tạo.

Sự chuyển đổi sang công nghệ kỹ thuật số này đòi hỏi sự luân chuyển của dữ liệu và thông tin xuyên biên giới, với tất cả các bên liên quan phụ thuộc vào luồng thông tin liền mạch và không bị gián đoạn giữa các công ty và quốc gia.

Để đảm bảo khả năng phục hồi và sự hiệu quả của chuỗi cung ứng, Chính phủ các quốc gia phải thúc đẩy sự nhất quán về chính sách và hài hòa các quy tắc kỹ thuật số, thúc đẩy tính cấp thiết trong việc triển khai các hành động mạnh mẽ của WTO. Ngay từ đầu, một thỏa thuận bao gồm các nguyên tắc sẽ giải quyết các rào cản thương mại kỹ thuật số và tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại kỹ thuật số thực hiện tại WTO.

Công tác đẩy nhanh sự phát triển của môi trường thương mại số hóa toàn cầu đang được tiến hành. Sáng kiến ICC đang thu hút các khu vực công thực hiện cải cách thể chế và quy định, đồng thời huy động khu vực tư nhân phối hợp, áp dụng và xây dựng bộ tiêu chuẩn năng lực.

Thuận lợi hóa thương mại vẫn là chìa khóa để chuỗi cung ứng hoạt động. Sự chậm trễ tại biên giới cản trở thương mại xuyên biên giới ở mọi cấp độ khu vực và quốc tế. Điều quan trọng hơn bao giờ hết là việc thực hiện đầy đủ Thỏa thuận tạo thuận lợi cho thương mại của WTO năm 2017 - đã giúp tăng trưởng thương mại đạt hơn 230 tỷ đô la Mỹ.

Các nước có thu nhập thấp và trung bình đã trải qua một thời gian dài thực hiện các cam kết về thỏa thuận tạo thuận lợi thương mại, tuy nhiên nhiều quốc gia trong số này vẫn cần sự hỗ trợ. Thất bại trong việc kết nối các nền kinh tế đang phát triển với thị trường toàn cầu có nguy cơ khiến các nền kinh tế này bị thụt lùi, kìm hãm cơ hội kinh tế và đảo ngược những thành quả đạt được trước đó. Tương tự như vậy, việc thiếu sự hỗ trợ cùng làm suy yếu việc tối ưu hóa chuỗi cung ứng ở các quốc gia này, cản trở khả năng cạnh tranh.

Để hỗ trợ các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình, ICC đồng lãnh đạo Liên minh toàn cầu về tạo thuận lợi thương mại cùng với Diễn đàn kinh tế thế giới và Trung tâm hỗ trợ chính phủ Mỹ, Đức và Canada, các tổ chức này đã sử dụng thỏa thuận tạo thuận lợi thương mại nhằm giải quyết các trở ngại đối với thương mại một cách toàn diện và bền vững thông qua quan hệ đối tác công tư. Cách tiếp cận của liên minh này đối với các sáng kiến ​​tạo thuận lợi thương mại giúp cho sự tham gia và cam kết liên tục từ chính phủ và doanh nghiệp, từ khi bắt đầu dự án cho đến khi hoàn thành, công nhận trách nhiệm chung trong việc thúc đẩy thương mại mà không xảy ra xung đột.

Tinh thần hợp tác công tư này phải được phát huy để chống lại sự chệch khỏi quỹ đạo thực hiện các thỏa thuận và tuân thủ các quy tắc, quy định quốc tế hiện nay.

WTO vẫn là cầu nối tốt nhất cho hợp tác thương mại đa phương và triển khai các sáng kiến ​​trong tương lai, xoay quanh việc cải cách và tăng cường của WTO. Doanh nghiệp là động lực thực sự của tăng trưởng kinh tế và đổi mới, họ cần phải được tham gia như một đối tác thực sự — được truyền tải khái niệm hợp tác nhiều bên liên quan.

Nguồn: Hinrich Foundation

Từ khóa: cải cách, WTO, thương mại kỹ thuật số