Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Các nhà cung cấp công nghệ Trung Quốc đang đưa cuộc chiến giành thị phần sang Đông Nam Á, nơi các đối thủ Đài Loan và các đối thủ khác từ lâu đã hỗ trợ các công ty như Google và Apple mở rộng sản xuất.

Google là một trong những công ty công nghệ toàn cầu đầu tiên yêu cầu các nhà cung cấp xây dựng công suất sản xuất bên ngoài Trung Quốc do căng thẳng leo thang giữa Bắc Kinh và Washington. Foxconn, Compal Electronics, Quanta Computer, Pegatron và Inventec, tất cả đều là những nhà cung cấp lâu năm của Đài Loan, là những trụ cột chính giúp Google - và các gã công nghệ khổng lồ khác của Mỹ - nhanh chóng đa dạng hóa chuỗi cung ứng, giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.

Tuy nhiên, giờ đây họ có nguy cơ mất đơn hàng vào tay các đối thủ Trung Quốc cũng đang đổ xô đến khu vực này.

Theo Nikkei Asia, Google đang yêu cầu nhà cung cấp Goertek của Trung Quốc sản xuất đồng hồ Pixel ở Việt Nam. Nguồn tin thân cận cho biết đơn đặt hàng lắp ráp thiết bị này từ lâu đã được giao độc quyền cho các công ty Đài Loan, nhưng Goertek sẽ chịu trách nhiệm sản xuất phiên bản mới nhất của đồng hồ vào năm 2025. Hiện tại vẫn chưa rõ ai sẽ giành được đơn hàng cho năm 2026.

Nguồn tin cho biết đây hoàn toàn là một lợi ích kinh doanh đối với các mặt hàng điện tử tiêu dùng, họ có một lựa chọn sản xuất ngoài Trung Quốc, chất lượng tốt, thái độ phục vụ tốt và giá cả cạnh tranh.

Trong khi đó, BYD của Trung Quốc đang đấu thầu để sản xuất điện thoại Pixel ở Đông Nam Á, mặc dù Google vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về vấn đề này. Tất cả điện thoại Pixel hiện tại đều được các nhà cung cấp Đài Loan sản xuất. BYD đang sản xuất iPad của Apple và có công suất sản xuất khổng lồ ở Đông Nam Á.

Google không trả lời yêu cầu bình luận của Nikkei Asia.

Tham vọng của Goertek và BYD nhấn mạnh sự cạnh tranh gay gắt trong chuỗi cung ứng công nghệ.

"Tất nhiên chúng tôi đang cảm thấy sức nóng. Giờ đây, chúng tôi đang cạnh tranh trực tiếp với các công ty như BYD, Goertek và Luxshare", một giám đốc điều hành của New Kinpo Đài Loan cho biết, công ty này đã sản xuất nhiều sản phẩm khác nhau tại Thái Lan trong hơn 30 năm.

Đông Nam Á nổi lên như một cường quốc sản xuất một phần nhờ vào sự leo thang căng thẳng giữa Washington và Bắc Kinh. Vị trí địa lý gần Trung Quốc và chi phí lao động thấp hơn đáng kể khiến các quốc gia như Việt Nam và Thái Lan trở thành lựa chọn hàng đầu cho việc đa dạng hóa chuỗi cung ứng, vì các công ty có thể dễ dàng vận chuyển các linh kiện do Trung Quốc sản xuất đến các thị trường này để lắp ráp cục bộ.

Các nhà cung cấp Trung Quốc dẫn đầu làn sóng dịch chuyển sản xuất sang Đông Nam Á

Các nhà cung cấp công nghệ Trung Quốc là một trong những lực lượng tích cực nhất trong việc xây dựng nhà máy bên ngoài Trung Quốc. Ví dụ, theo phân tích dữ liệu của Nikkei Asia, trong danh sách 35 nhà cung cấp hàng đầu của Apple tại Việt Nam, có tới 37% là các công ty Trung Quốc.

TCL Technology, một trong những nhà sản xuất TV hàng đầu của Trung Quốc, đã mở rộng công suất sản xuất tại Việt Nam vào tháng 2 năm 2019 và tuyên bố trên trang web của mình rằng việc mở rộng chiến lược tại quốc gia này là nhằm đáp ứng Sáng kiến ​​Vành đai Con đường của Bắc Kinh về xây dựng cơ sở hạ tầng ở nước ngoài.

Căng thẳng chính trị không phải là yếu tố duy nhất thúc đẩy các nhà cung cấp Trung Quốc ra nước ngoài. Theo Lai Minh-Kuen, Tổng giám đốc tại Acter, sự chậm lại của nền kinh tế Trung Quốc cũng khiến nhiều công ty Trung Quốc tìm kiếm cơ hội quốc tế.

Acter là một công ty xây dựng cơ sở sản xuất của Đài Loan, phục vụ cho nhiều lĩnh vực điện tử khác nhau, bao gồm màn hình và chip. Công ty này vào Việt Nam năm 2009 và gần đây đã mở rộng sang Malaysia và Thái Lan.

"Do suy thoái kinh tế ở Trung Quốc, gần đây chúng tôi thấy rất nhiều công ty Trung Quốc đang chạy đua đến Đông Nam Á để chiếm lĩnh thị trường và tìm kiếm động lực tăng trưởng ngoài thị trường nội địa. Nhiều công ty trong số họ cũng đang theo chân khách hàng của mình [BYD và Luxshare]," Lai nói.

Lai nói thêm, những nhà cung cấp này không chỉ có lợi thế về kinh tế. "Các công ty Trung Quốc không chỉ đưa ra mức giá thấp hơn để giành lấy các dự án. Ở nhiều quốc gia Đông Nam Á này, họ có quan hệ ngoại giao khá tốt với chính quyền địa phương, và điều đó cũng giúp các công ty của họ giành được hợp đồng."

Theo Jeff Lin, nhà phân tích công nghệ tại Omdia, áp lực chính trị có thể sẽ làm tăng thêm sự cạnh tranh này theo một cách khác.

"Trên trường quốc tế, chúng tôi thấy và mong đợi các công ty hàng đầu của Trung Quốc sẽ cam kết hơn nữa việc mở rộng ra nước ngoài", Lin nói. "Sự bành trướng ra bên ngoài này được thúc đẩy bởi mục tiêu chiến lược là kiếm thêm ngoại tệ và đưa thu nhập đó trở lại Trung Quốc."

Trong khi đó, "chuỗi cung ứng đỏ", như cách ngành công nghiệp gọi các nhà cung cấp Trung Quốc, đang nhanh chóng rũ bỏ danh tiếng về giá rẻ và chất lượng thấp, theo Vincent Chang, Giám đốc điều hành khu vực châu Á và liên lục địa tại Advantech, nhà sản xuất máy tính công nghiệp lớn nhất thế giới.

"Chất lượng của họ đã được cải thiện đáng kể", ông nói. "Họ hoàn toàn không còn là nhà cung cấp sản phẩm hạng hai nữa. Nếu bạn vẫn giữ những ấn tượng lỗi thời đó về họ, bạn sẽ thua thiệt nặng nề."

Đối với các nhà cung cấp không phải Trung Quốc, tất cả những điều này tạo nên một cuộc cạnh tranh chưa từng có đối với mọi thứ, từ nhân công và đất đai cho đến - có lẽ cấp thiết nhất - các đơn đặt hàng của khách hàng.

"Trước đây, sự cạnh tranh với các nhà cung cấp Trung Quốc chủ yếu diễn ra trong phạm vi Trung Quốc, nhưng giờ đây chúng tôi đang phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt của các nhà cung cấp địa phương [tại Đông Nam Á]," Chang nói. "Họ có nguồn tài chính dồi dào và chất lượng sản phẩm tốt. Lợi thế của chúng tôi là chúng tôi có kinh nghiệm hoạt động bên ngoài quê hương sớm hơn họ."

Mạch in (PCB), vật liệu để gắn các linh kiện và chip, là một ví dụ điển hình cho một lĩnh vực mà sự cạnh tranh với các nhà cung cấp Trung Quốc đang nóng lên.

Theo dữ liệu từ Hiệp hội Mạch in Đài Loan, gần 55 nhà sản xuất PCB và các nhà cung cấp của họ đã công bố kế hoạch đầu tư vào Thái Lan từ năm 2023 đến tháng 4 năm nay, trong đó 33 nhà cung cấp là Trung Quốc. Ít nhất 13 nhà cung cấp đã bắt đầu xây dựng nhà máy tại quốc gia Đông Nam Á này.

"Những cuộc chiến khốc liệt về nhân tài, đất đai và đơn hàng là những vấn đề sắp xảy ra khi tất cả các công suất sản xuất PCB mới bắt đầu đi vào sản xuất vào khoảng cuối năm sau," Chủ tịch TPCA Maurice Lee, đồng thời là cố vấn cấp cao tại Unimicron, nhà sản xuất PCB và đế bán dẫn hàng đầu của Đài Loan, nói với Nikkei Asia.

Ngoài ra, Lee cho biết tổng công suất sản xuất đang tăng lên do những bất ổn về địa chính trị thúc đẩy việc xây dựng các nhà máy mới - nhưng tổng cầu không tăng. "Điều đầu tiên đối với mọi người là phải chiến đấu giành đơn đặt hàng của khách hàng. Bằng cách nào? Bằng cách giảm giá."

Nhiều nhà cung cấp hiện đang gặp khó khăn trong việc tận dụng hết công suất hiện có ở các nơi khác.

"Đây là một tình huống khó khăn đối với chúng tôi. Chúng tôi sẽ mất đơn hàng nếu không đầu tư vào năng lực sản xuất ở nước ngoài, nhưng trong khi đó, không có đủ đơn hàng để lấp đầy các nhà máy cũ của chúng tôi ở Trung Quốc," một giám đốc điều hành của một nhà cung cấp giải pháp nhiệt của Đài Loan cho biết.

Brian Chen, Partner tại KPMG Đài Loan và KPMG Việt Nam, cho biết các nhà cung cấp công nghệ Trung Quốc đã dịch chuyển rất nhanh chóng để thực hiện các khoản đầu tư đáng kể vào Đông Nam Á trong hai năm qua. Tổng đầu tư từ Trung Quốc và Hồng Kông vượt quá nguồn đầu tư nước ngoài lớn nhất, Singapore, vào năm 2023.

"Lấy Việt Nam làm ví dụ. Các công ty Trung Quốc tư nhân hoặc nhà nước đang có hệ thống đa dạng hóa năng lực sản xuất của họ [ở đó]," Chen nói với Nikkei Asia. Ông nói thêm, năng lực sản xuất mới ở Đông Nam Á để xuất khẩu có thể giúp các nhà cung cấp Trung Quốc trong bối cảnh của cuộc chiến tranh thương mại.

Chen, người đã sống ở Việt Nam nhiều năm, cho biết các nhà cung cấp Trung Quốc có kế hoạch xây dựng một chuỗi cung ứng sâu rộng trong nước, và một số thậm chí đã bắt đầu di chuyển đến miền Trung Việt Nam do tình trạng đông đúc ở miền Bắc, gần biên giới Trung Quốc.

Tuy nhiên, việc mở rộng chuỗi cung ứng địa phương có thể có những tác động không mong muốn.

"Sau COVID, các nhà cung cấp Trung Quốc đang tích cực thiết lập dấu ấn tại các nơi như Đông Nam Á và Mexico - những quốc gia mà Mỹ gọi là 'các nước bạn bè' - để sản xuất và xuất khẩu," Kristy Tsun-Tzu Hsu, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu ASEAN của Đài Loan tại Viện Nghiên cứu Kinh tế Chương Hwa ở Đài Bắc, cho biết.

Bà nói, Washington đang bắt đầu chú ý đến số lượng lớn nhà cung cấp Trung Quốc chuyển đến Đông Nam Á, đồng thời chỉ ra rằng Mỹ trước đây đã mở một cuộc điều tra dưới thời chính quyền Trump về các hoạt động thương mại của Việt Nam.

"Điều đáng theo dõi là cách Mỹ thay đổi thái độ nếu thặng dư thương mại từ Đông Nam Á tiếp tục tăng," bà nói.

Nguồn: Nikkei Asia

Từ khóa: thương mại, Đông Nam Á, Mỹ