Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trong những năm gần đây, Trung Quốc và Serbia đã tăng cường đáng kể mối quan hệ của hai quốc gia, tăng cường cả quan hệ kinh tế và chính trị. Thường được gọi là “tình bạn sắt son”, mối quan hệ đối tác chặt chẽ này đã đưa Trung Quốc trở thành đồng minh quan trọng của Serbia. Nhấn mạnh mối quan hệ ngày càng sâu sắc, Serbia đã trở thành quốc gia châu Âu đầu tiên đồng ý xây dựng một “cộng đồng tương lai chung” với Trung Quốc, phản ánh sự hợp tác ngày càng tăng.

Những khoản đầu tư đáng kể của Trung Quốc vào Serbia, đặc biệt trong lĩnh vực khai thác mỏ, cơ sở hạ tầng và quan hệ đối tác chiến lược, nhấn mạnh vai trò quan trọng của Trung Quốc đối với sự phát triển của Serbia. Đổi lại, Serbia đóng vai trò là điểm khởi đầu quan trọng cho Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường của Trung Quốc ở châu Âu, thúc đẩy ảnh hưởng của Trung Quốc trong khu vực.

Quan hệ Trung Quốc-Serbia

Trung Quốc và Serbia có mối quan hệ ngoại giao lâu đời, kể từ năm 1955 khi Trung Quốc thiết lập quan hệ ngoại giao với Nam Tư, tiền thân của Serbia. Sau khi Nam Tư tan rã, Đại sứ quán Trung Quốc tại Nam Tư cũ được đổi tên thành Đại sứ quán Trung Quốc tại Serbia và Montenegro vào năm 2003, và sau đó là Đại sứ quán Trung Quốc tại Cộng hòa Serbia vào năm 2006.

Những phát triển gần đây

Trong cuộc gặp mặt vào tháng 2 năm 2022, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhấn mạnh “tình hữu nghị sắt son” bền chặt giữa hai quốc gia, nêu bật sự tin tưởng chính trị mạnh mẽ lẫn nhau đã vượt qua thử thách của thời gian, đặc biệt là trước những thách thức do đại dịch COVID-19 đặt ra.

Vào ngày 17 tháng 10 năm 2023, Chủ tịch Tập và Tổng thống Serbia Aleksandar Vučić đã gặp nhau tại Bắc Kinh để tham dự Diễn đàn Hợp tác Quốc tế Vành đai và Con đường lần thứ ba. Nhân dịp này, họ kỷ niệm việc ký kết một số hiệp định song phương quan trọng, bao gồm Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) lịch sử. Hiệp định này nhằm mục đích thúc đẩy thương mại và hợp tác trong các lĩnh vực như ô tô, công nghệ, nông nghiệp và hàng hóa. Là FTA đầu tiên giữa Trung Quốc và một quốc gia Trung và Đông Âu, Serbia trở thành đối tác FTA thứ 29 của Trung Quốc. Bằng cách loại bỏ thuế quan đối với nhiều mặt hàng, hiệp định dự kiến ​​sẽ tác động đáng kể đến động lực thương mại châu Âu và Á-Âu, nhấn mạnh cam kết của họ đối với mối quan hệ cùng có lợi. Các cuộc đàm phán FTA, hoàn thành chỉ trong năm tháng, phản ánh mức độ tin cậy chính trị cao giữa hai nước.

Trong chuyến thăm Châu Âu gần đây nhất tới vào tháng 5 năm 2024, Chủ tịch Tập Cận Bình đã gặp Tổng thống Vučić tại Belgrade, nơi họ nhất trí hướng tới “tương lai chung” khi họ ký 29 thỏa thuận nhằm tăng cường hợp tác pháp lý, quy định và kinh tế. Chuyến thăm mang ý nghĩa tượng trưng, diễn ra nhân dịp kỷ niệm vụ NATO ném bom Đại sứ quán Trung Quốc ở Belgrade năm 1999. Ngoài ra, cả hai nhà lãnh đạo tái khẳng định sự ủng hộ đối với chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau, nhấn mạnh sự đồng thuận trong các vấn đề địa chính trị quan trọng.

Thương mại song phương giữa Trung Quốc và Serbia

Serbia là đối tác thương mại quan trọng nhất của Trung Quốc ở Trung và Đông Âu, trong khi Trung Quốc giữ vị trí là đối tác thương mại quan trọng của Serbia ở châu Á. Năm 2023, kim ngạch thương mại song phương tăng lên 4,35 tỷ USD. Hiệp định Thương mại Tự do Trung Quốc-Serbia (FTA) vừa được ký kết gần đây dự kiến ​​sẽ tăng cường hơn nữa quá trình tự do hóa thương mại hàng hóa, thúc đẩy lợi ích chung và các kết quả đôi bên cùng có lợi.

Đáng chú ý, thỏa thuận không chỉ bao gồm các sản phẩm nông nghiệp mà còn mở rộng sang các lĩnh vực khác như sắt, thép, máy móc, dược phẩm và mỹ phẩm, tăng cường hơn nữa chiều rộng của hợp tác kinh tế song phương.

Theo cơ sở dữ liệu COMTRADE của Liên hợp quốc, kim ngạch xuất khẩu của Serbia sang Trung Quốc đạt 124 tỷ USD vào năm 2023, với mặt hàng xuất khẩu hàng đầu là xỉ và tro quặng (842,59 triệu USD), đồng (301,04 triệu USD), gỗ và các sản phẩm liên quan (36,28 triệu USD) , thiết bị điện tử (19,76 triệu USD) và máy móc, lò phản ứng hạt nhân và nồi hơi (17,24 triệu USD).

Đầu tư của Trung Quốc vào Serbia

Serbia đã trở thành một trung tâm then chốt cho ảnh hưởng của Trung Quốc không chỉ ở Bán đảo Balkan mà còn trên khắp Trung và Đông Âu, đưa Trung Quốc trở thành nhà đầu tư chính tại quốc gia này. Đến năm 2022, Trung Quốc đã nổi lên là nguồn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lớn nhất của Serbia, vượt qua tổng vốn đầu tư của tất cả 27 quốc gia thành viên Liên minh châu Âu, nhấn mạnh chiều sâu và sự phức tạp trong sự tham gia song phương giữa hai nước.

Hiệp định đầu tư song phương Trung Quốc-Serbia

Năm 1995, Trung Quốc và Serbia đã ký một hiệp định đầu tư song phương (BIT). Mặc dù BIT ban đầu được ký kết khi Serbia vẫn còn là một phần của Cộng hòa Liên bang Nam Tư nhưng nó vẫn có hiệu lực và chưa được cập nhật.

BIT Trung Quốc-Serbia thúc đẩy một môi trường thân thiện với đầu tư, ưu tiên sự chắc chắn về mặt pháp lý và bảo vệ nhà đầu tư từ cả hai quốc gia đồng thời thúc đẩy các nỗ lực hợp tác kinh tế. Hiệp định này bao gồm một số điều khoản quan trọng:

• Bảo hộ đầu tư: Hiệp định bảo vệ các khoản đầu tư bằng cách ngăn chặn các hành động như tước quyền sở hữu, quốc hữu hóa và phân biệt đối xử, từ đó đảm bảo an ninh và đối xử công bằng với lợi ích của nhà đầu tư.
• Cơ chế giải quyết tranh chấp: BIT thiết lập các cơ chế giải quyết xung đột thông qua đàm phán, hòa giải hoặc trọng tài, áp dụng cho các tranh chấp giữa các bên ký kết hợp đồng cũng như giữa nhà đầu tư và một bên ký kết hợp đồng.

Ngoài ra, BIT khuyến khích dòng đầu tư bằng cách cung cấp bảo lãnh, hỗ trợ và ưu đãi cho các nhà đầu tư, từ đó thúc đẩy môi trường thuận lợi cho tăng trưởng kinh tế chung. Hiệp định tuân thủ các nguyên tắc không phân biệt đối xử, đảm bảo rằng các nhà đầu tư từ cả hai quốc gia được đối xử công bằng và bình đẳng.

Hiệp định cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của tính minh bạch và pháp quyền, đảm bảo các quy định đầu tư rõ ràng và nhất quán, đồng thời tạo điều kiện cho các nhà đầu tư tiếp cận các biện pháp khắc phục pháp lý khi cần thiết.

Hiệp định đánh thuế hai lần Trung Quốc-Serbia

Ngoài BIT, Trung Quốc và Serbia cũng đã ký thỏa thuận đánh thuế hai lần (DTA), ngăn cản các công ty và cá nhân bị đánh thuế đối với cùng một khoản thu nhập ở cả hai quốc gia.

Tương tự như BIT, DTA Trung Quốc-Serbia, có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 1998, được ký kết vào năm 1997 khi Serbia vẫn còn là một phần của Cộng hòa Nam Tư. Thỏa thuận này đã không được cập nhật kể từ đó.

Hiệp định DTA cũng đưa ra định nghĩa về “cơ sở thường trú” liên quan đến nghĩa vụ thuế tại một trong các quốc gia ký kết. Theo DTA, cơ sở thường trú được thành lập khi doanh nghiệp có một địa điểm kinh doanh cố định mà qua đó hoạt động kinh doanh được thực hiện toàn bộ hoặc một phần. Điều này bao gồm những địa điểm như văn phòng quản lý, chi nhánh, nhà máy, xưởng sản xuất hoặc bất kỳ địa điểm nào liên quan đến việc khai thác tài nguyên thiên nhiên. Ngoài ra, các dự án xây dựng, lắp đặt kéo dài hơn 12 tháng hoặc đại lý có thẩm quyền ký kết hợp đồng thay mặt doanh nghiệp cũng được xem là cơ sở thường trú.

Mối quan hệ song phương giữa Serbia và Trung Quốc, bao gồm ngoại giao, thương mại và đầu tư, được đặc trưng bởi sự tôn trọng và hợp tác lẫn nhau. Sự ổn định chính trị, tuân thủ luật pháp quốc tế và lợi ích kinh tế chung đã củng cố mối quan hệ đối tác giữa hai quốc gia trong những năm qua.

Mối quan hệ chặt chẽ giữa hai quốc gia tạo cơ hội độc đáo cho Trung Quốc để củng cố quan hệ thương mại với các nước châu Âu, bao gồm các thành viên Liên minh châu Âu (EU) Bulgaria, Croatia, Hungary, Romania và Slovenia. Đặc biệt, khi EU nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc đại lục, việc ký kết FTA Trung Quốc-Serbia gần đây đã mở ra những con đường mới cho sự hợp tác và đa dạng hóa thương mại. Hơn nữa, thỏa thuận này không chỉ củng cố vị thế thương mại của Trung Quốc tại Serbia mà còn mở đường cho việc tăng cường khả năng tiếp cận các thị trường châu Âu khác thông qua Liên minh kinh tế Á-Âu.

Với sự hợp tác liên tục trong các sáng kiến ​​như BRI (Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường), triển vọng hội nhập kinh tế sâu sắc hơn và tăng trưởng cùng có lợi giữa Trung Quốc và Serbia là đầy hứa hẹn, mở đường cho việc tăng cường hợp tác và phát triển trong khu vực được nâng cao.

Nguồn: China Briefing

Từ khóa: Trung Quốc, Serbia, triển vọng thương mại và đầu tư