Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Quốc gia này có rất nhiều cơ hội để phát triển kinh tế, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế do các chính sách của chính phủ.

Liệu Ấn Độ sẽ trở thành Trung Quốc thứ 2?

Trong khi nền kinh tế Trung Quốc đang lao vào vòng xoáy, thị trường Ấn Độ lại có cái nhìn lạc quan hơn và điều này khiến cả thế giới phải sửng sốt, câu hỏi trên của những người theo chủ nghĩa dân tộc đã không còn mang tính chất “hoang đường” nữa. Vấn đề này phải được nhìn nhận một cách nghiêm túc – đặc biệt trong bối cảnh thế giới đối xử với Ấn Độ như thể đây là một cường quốc.

Hãy xét lại vụ việc sau: vào năm 2023, mọi người dấy lên nghi ngờ rằng chính phủ Ấn Độ có liên quan đến vụ sát hại 1 công dân người Canada trên chính đất nước này, ngoài ra còn có âm mưu ám sát công dân Hoa Kỳ tại Hoa Kỳ - đây là một loạt cáo buộc đáng chú ý. Tuy nhiên, điều được bàn tán nhiều hơn lại là phản ứng trước những lời cáo buộc đó.

Chính phủ Hoa Kỳ đã chọn cách dập tắt bạo loạn, chỉ lên tiếng khi cần thiết, và cho phép vụ việc được xét xử thông qua toà án. Nói cách khác, thái độ ngạo mạn của chính quyền Ấn Độ không những không bị trừng phạt, mà còn được dung túng. Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy Ấn Độ đang ở một vị thế chính trị mới.

Xét trên phương diện kinh tế, những gì Trung Quốc làm được trong suốt 40 năm qua đúng là một phép màu, rất khó để có thể lặp lại. Mặc dù vậy, Ấn Độ vẫn có thể biến điều đó thành hiện thực vì đất nước này không còn là gã khổng lồ bị hạn chế về kinh tế như trước.

Trong một phần tư thế kỷ qua, sự phát triển của Ấn Độ gặp khó khăn do cơ sở hạ tầng không đáp ứng được nhu cầu sản xuất của quốc gia, và rõ ràng điều này khiến cho các doanh nghiệp nước ngoài không coi Ấn Độ là nền tảng xuất khẩu.

Tuy nhiên, đã có sự thay đổi trong cơ sở hạ tầng của quốc gia này trong suốt thập kỷ qua. Chính quyền của Thủ tướng Narendra Modi đã cho xây dựng đường sá, bến cảng, sân bay, đường sắt, điện lực và viễn thông với số lượng lớn, khiến cho bộ mặt của đất nước này hoàn toàn khác biệt so với những năm trước. Đơn cử như, khoảng 500.000km đường quốc lộ đã được xây dựng kể từ khi chính quyền ông Modi lên cầm quyền vào năm 2014.

Hạ tầng số của quốc gia cũng được thay đổi. Từng là một đất nước lạc hậu về công nghệ, hiện nay mọi thứ đều trở nên tiên tiến hơn thông qua việc người dân của quốc gia này có thói quen sử dụng điện thoại thông minh để thanh toán, ngay cả trong những giao dịch đơn giản nhất.

Quan trọng hơn là mạng lưới kỹ thuật số hiện đang sẵn có để phục vụ tất cả người dân, điều này cho phép chính phủ quảng bá các chương trình chuyển tiền tệ trực tiếp cho những ai có nhu cầu, trong khi các doanh nghiệp tư nhân sử dụng mạng lưới này để làm nền tảng cho khởi nghiệp và đổi mới.

Đồng thời, “Chủ nghĩa tư bản phúc lợi mới” của chính quyền Modi đã cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân nơi đây. Cách tiếp cận đặc biệt này ưu tiên việc chuyển gửi hàng hoá và dịch vụcông cộng, cung cấp nhiên liệu sạch, cải thiện về điều kiện vệ sinh, điện, nhà ở, nước và tài khoản ngân hàng cho cử tri, đồng thời khiến họ nhận rõ rằng người mang lại những lợi ích này chính là Thủ tướng. Các chương trình này đã mang lại kết quả như sau, quốc gia hiện nay có thể hỗ trợ những đối tượng nằm trong diện nguy hiểm bằng cách mang lại việc làm và thực phẩm miễn phí trong suốt khoảng thời gian khó khăn như dịch COVID-19. Năng lực xây dựng và cung cấp của nhà nước Ấn Độ đã trở nên tốt hơn – ở một mức độ đáng kể - đây là điều rất đáng chú ý.

Đây là những thành tựu đạt được trong việc thực hiện chính sách, là thành quả sau những nỗ lực tích luỹ của cả quốc gia. Thực ra các sáng kiến này đã bắt đầu từ những nhà lãnh đạo đi trước, nhưng chính quyền Modi vẫn xứng đáng được ghi nhận vì họ đã thúc đẩy quá trình diễn ra một cách nhanh chóng. Và đây là những dấu hiệu cho thấy họ đã gặt hái được thành công.

Trước hết, Ấn Độ có động lực để thúc đẩy dịch vụ xuất khẩu dựa trên năng lực của quốc gia này. Những dịch vụ ở Ấn Độ lần đầu tiên bùng nổ vào khoảng đầu những năm 2000, nhưng sau đó bị chững lại trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008-2009. Giờ đây, họ đã nhìn thấy sự tái sinh. Đến năm 2022, thị phần trên toàn cầu của Ấn Độ tăng 1.1 điểm % (khoảng 40 tỷ USD), cho thấy một bước nhảy quan trọng trong việc cải thiện trình độ. (Năm 2023, Ấn Độ có thể giành được thêm thị phần toàn cầu, nhưng với mức độ tăng trưởng chậm hơn).

Những người Ấn từng nhận viết code với chi phí thấp và làm trong các trung tâm xử lý cuộc gọi của khách hàng, giờ đây họ đang điều hành các trung tâm sở hữu năng lực toàn cầu, với đội ngũ nhân viên trình độ cao, thực hiện nhiệm vụ phân tích cho những doanh nghiệp hàng đầu thế giới. Chỉ riêng JPMorgan Chase là đã có hơn 50.000 nhân viên ở Ấn Độ, văn phòng lớn nhất của tập đoàn Goldman Sachs (không tính New York) hiện đang toạ lạc tại Bengaluru. Công ty Accenture và tập đoàn Amazon, cùng với các doanh nghiệp lớn khác cũng hiện diện trên đất nước này.

Sự bùng nổ này đã dẫn đến việc các toà nhà cao tầng được xây dựng liên tục, cùng với những chiếc xe cần cẩu có mặt ở khắp nơi, tất cả đã làm lu mờ những thành phố công nghệ như Almedabad, Bengalury, Hyderabad, Mumbai, and Pune. Số lượng xe SUV bán ra tăng vọt, trung tâm thương mại và nhà hàng sang trọng mọc lên như nấm – toàn bộ những điều này đều được cải thiện do sự phát triển của thẻ tín dụng cá nhân.

Tiếp đến, có những dấu hiệu cho thấy Uttar Pradesh – tiểu bang đông dân nhất Ấn Độ và là một trong những tiểu bang kém phát triển nhất, hiện nay đang chứng kiến sự phục hồi. Nhà nước đã cho sửa sang lại các cơ sở hạ tầng xuống cấp (chưa đến kể các ngôi chùa), kiểm soát nền kinh tế, giảm tham nhũng, chống lại sự bạo động của những giáo phái cuồng tín, cầm đầu là tên tu sĩ Ấn Độ muốn chuyển sang làm chính trị gia.

Nếu tiểu bang này cuối cùng cũng có thể trở thành một địa điểm thu hút các nhà đầu tư, chứng tỏ nó có tiềm năng làm thay đổi quỹ đạo của toàn bộ quốc gia, nhờ vào điểm mạnh về dân số. Sự phát triển của Uttar Pradesh cho thấy khu vực trung tâm Hindi tại Ấn Độ - đến tận bây giờ vẫn được gọi bằng một cái tên có ý nghĩa miệt thị - birmary – hoàn toàn có khả năng thoát khỏi tình trạng đói nghèo, lạc hậu.

Sau cùng, vòng xoáy xuống dốc của nền kinh tế Trung Quốc dưới thời Chủ tịch Tập Cận Bình trở nên nhanh hơn bao giờ hết. Kết quả là, các nguồn vốn bắt đầurút khỏi quốc gia này với tốc độ đáng báo động, theo số liệu chính thức thì đã có 69 tỷ USD bị thất thoát trong nguồn quỹ doanh nghiệp và hộ gia đình.

Có dấu hiệu cho thấy một phần nhỏ của nguồn vốn này đang đổ về Ấn Độ. Tiêu biểu nhất là việc Apple đã thành lập nhà máy ở một số tiểu bang của Ấn Độ để có thể dễ dàng cung cấp cho thị trường nội địa và đa dạng hóa cơ sở xuất khẩu, đặc biệt trong giai đoạn căng thẳng kinh tế giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc đang gia tăng.

Và điều này giúp Ấn Độ xây dựng một loạt các nhà cung cấp thiết bị điện tử, một vài bên trong số đó đang có kế hoạch thành lập các nhà máy lớn, đặc biệt ở khu vực miền nam Ấn Độ, họ cần tuyển đến hơn 20.000 công nhân. Đây là một sự kiện đáng kinh ngạc đối với một quốc trước giờ chủ yếu chỉ có các doanh nghiệp sản xuất quy mô nhỏ và hoạt động kém hiệu quả.

Nếu những nhà máy với quy mô lớn này có tiềm năng, chúng có thể tạo ra một cú nhảy vọt trong xuất khẩu hàng hóa, điều này sẽ mang lại những thay đổi đầy triển vọng - không chỉ đối với lĩnh vực sản xuất bị kiềm hãmbấy lâu nay của Ấn Độ, mà còn đối với những người lao động tay nghề thấp, những người không thể tận hưởng sự bùng nổ dịch vụ xuất khẩu kỹ năng cao. Đây là một vấn đề đáng để suy ngẫm. Xuất khẩu nhân lực kỹ năng thấp của Ấn Độ sẽ không bao giờ sánh được với mức độ cạnh tranh của Trung Quốc, thể hiện qua thị phần toàn cầu vượt quá 40%. Đó là bởi vì những hoàn cảnh kinh tế và chính trị đặc biệt, khuyến khích các khu vực phát triển chuyển phần lớn cơ sở công nghiệp của mình sang chỉ một quốc gia đã không còn tồn tại. Nhưng trong thập kỷ tới, việc Ấn Độ hoàn toàn có thể tăng thị phần hiện tại khoảng 3% lên 5-10 điểm phần trăm, tương đương với hàng trăm tỷ USD xuất khẩu bổ sung.

Mặc dù có những điểm thuận lợi, thế nhưng bất cứdự báo nào về việc Ấn Độ có thể thay thế Trung Quốc vẫn đang còn quá sớm. Nguyên nhân là do cáctín hiệu đáng mừng vẫn chưa được thể hiện một cách thuyết phục trong các số liệu kinh tế. Trong khi đó, các chính sách của Chính phủ vẫn còn nhiều bất cập để có thể biến các cơ hội trở thành hiện thực.

Hãy xem xét các dữ liệu kinh tế. Đôi khi, chúng ta đã hoài nghi về những tuyên bố cho rằng Ấn Độ đã thực sự vượt qua giai đoạn mất mát vào những năm 2010, một giai đoạn chứng kiến mức tăng trưởng khiêm tốn, cơ cấu chuyển đổi thấp và không tạo ra nhiều việc làm.

Đúng là nền kinh tế đã phục hồi sau COVID nhưng theo cách không đồng đều, ưu tiên vốn hơn nhân lực, ưu tiên doanh nghiệp lớn hơn nhỏ, tầng lớp trung lưu được trả lương và ngày càng có nhiều người giàu xuất hiện nhờ vào hoạt động trong nền kinh tế phi chính thức.

Một phần của vấn đề là đến nay, Ấn Độ chỉ mới tận dụng được một phần rất nhỏ các cơ hội mới do sự suy thoái kinh tế tương đối mà Trung Quốc tạo ra. Bất chấp chiến dịch quyết tâm “Make in India” của chính phủ, nhưng cho đến tận bây giờ vẫn chưa thành công trong việc thuyết phục các doanh nghiệp mở rộng hoạt động tại Ấn Độ.

Trên thực tế, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đang giảm dần. Ấn Độ cũng chiếm tỷ trọng nhỏ hơn trong dòng vốn FDI đổ vào các thị trường mới nổi, ngoại trừ Trung Quốc.

Đây không phải do các nhà đầu tư nước ngoài quá tinh tường. Ngay cả các doanh nghiệp trong nước cũng cảm thấy do dự khi đầu tư, mặc dù chính phủ đã cho cải thiện cơ sở hạ tầng, đưa ra các khoản trợ cấp. Ở một số trường hợp, chính phủ đã quá lạm dụng chủ nghĩa bảo hộ trong lĩnh vực sản xuất.

Nguồn vốn tư nhân đầu tư vào nhà máy và trang thiết bị vẫn chưa được hồi phục sau giai đoạn suy thoái trong thập kỷ qua. Hiện không có dấu hiệu thuyết phục nào cho thấy tình trạng này có thể đảo ngược. Trên thực tế, các dự án đầu tư mới thực sự đã giảm từ năm 2023 so với mức của năm trước.

Do đó, khâu xuất khẩu và sản xuất của Ấn Độ - nguồn cung việc làm cho lực lượng lao động phổ thông đông đảo - vẫn còn yếu. Trên thực tế, thị phần toàn cầu của Ấn Độ trong các lĩnh vực quan trọng như may mặc đã suy giảm kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Tất cả những điều kể trên là thách thức to lớn đối với chính quyền Modi, thậm chí là cả Ngân hàng Trung ương. Gần đây, Ngân hàng Trung ương đã đưa ra báo cáo kêu gọi các doanh nghiệp tư nhân “cùng nhau hành động” và giảm bớt gánh nặng đầu tư cho chính phủ.

Tại sao các doanh nghiệp lại có thái độ miễn cưỡng đối với những cơ hội rõ đang ở trước mắt họ? Về cơ bản, họ nhận thấy rủi ro quá cao khi làm như vậy.

Mối quan tâm của các doanh nghiệp tập trung vào 3 điều sau. Đầu tiên, họ lo rằng “phần mềm” hoạch định chính sách vẫn chưa hiệu quả. Sân chơi bất bình đẳng, vì một số tập đoàn có tiếng nói trong nước cũng như một các doanh nghiệp lớn ở nước ngoài được ưu tiên hơn, điều này gây bất lợi cho việc đầu tư quy mô lớn.

Suy cho cùng, khi một doanh nghiệp được ưu tiên thì rủi ro đầu tư của họ cũng giảm đi, đồng nghĩa với việc gạt bỏ được rất nhiều đối thủ cạnh tranh, do các đối thủ của họ rất e ngại khi phải chi tiền vì rủi ro vẫn luôn hiện hữu và gia tăng. Họ có nguy cơ rất cao để trở thành nạn nhân do những hành động tuỳ tiện của chính phủ.

Ngoài ra, ngay cả khi chính phủ nhận ra tầm quan trọng của việc đẩy mạnh xuất khẩu, nó vẫn gắn liền với bản chất bên trong - tức là các rào cản nhập khẩu. Chủ nghĩa bảo hộ như một làn gió mới và hấp dẫn, vì nhiều người tin rằng thị trường nội địa Ấn Độ hiện nay quá rộng lớn, các doanh nghiệp trong nước phát triển đến mức có thể dễ dàng thay thế doanh nghiệp nước ngoài, miễn là họ nhận được sự hỗ trợ từ chính phủ. Chẳng có gì ngạc nhiên khi chủ nghĩa dân tộc chắc chắn đi kèm với chủ nghĩa dân tộc chính trị.

Nhưng trên thực tế, thị trường nội địa của Ấn Độ không rộng đến như vậy, ít nhất là đối với những mặt hàng bình dân mà các doanh nghiệp toàn cầu đang cố gắng bán ra. Và việc thường xuyên nhận được thông báo về các biện pháp bảo hộ đã thực sự làm suy giảm nguồn đầu tư trong nước, vì các công ty bắt đầu sợ rủi ro, có những dự đoán cho rằng không sớm thì muộn, họ có thể bị cắt giảm các nguồn cung quan trọng từ nước ngoài.

Ví dụ, một thông báo vào tháng 8 năm ngoái nói rằng việc nhập khẩu máy tính xách tay sẽ bị hạn chế, điều này đã khiến các công ty trong lĩnh vực công nghệ thông tin rơi vào trạng thái hoảng loạn. Cuối cùng, tuy đã giảm bớt hạn chế nhưng nỗi lo sợ vẫn luôn tồn tại, đặc biệt khi các biện pháp tương tự đã áp dụng trong các lĩnh vực khác.

Trên hết vẫn là vấn đề về ranh giới giữa chính trị và kinh tế. Đầu tư và tăng trưởng có thể tồn tại, thậm chí phát triển mạnh mẽ dù thể chế đang suy thoái, miễn là chế độ chính trị vẫn giữ được sự ổn định. Và việc tiếng tăm của ông Modi lan truyền khắp nơi đã cho thấy điều đó. Thế nhưng sự bất bình ngày càng gia tăng trong các cộng đồng thiểu số. Các tiểu bang ở khu vực miền nam, đảng phái chính trị đối lập và tầng lớp nông dân ở miền bắc Ấn Độ đã khiến cho khả năng xảy ra sự bất ổn ngày càng cao. Nhà kinh tế học John Maynard Keynes đã đưa ra một lời nhận xét rất nổi tiếng, những điều chúng ta mong chờ sẽ không bao giờ xảy ra, thay vào đó là những điều mà chúng ta không nghĩ đến, luôn luôn như thế.

Chúng ta có thể thấy được tia hy vọng đang loé lên ở Ấn Độ tại thời điểm hiện tại, nhưng vẫn còn nhiều điều chưa rõ về tương lai.

Nguồn: Foreign Policy Magazine

Từ khóa: Ấn Độ, Trung Quốc, bất ổn