Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Với khát vọng nằm trong nhóm 100 TP toàn cầu vào năm 2030, bên cạnh những thuận lợi đang có thì ngay từ bây giờ TP.HCM cần tăng tốc thực hiện các trụ cột nền tảng như kinh tế, thương mại, văn hóa…

Việc TP.HCM đặt ra mục tiêu lọt vào top 100 TP toàn cầu vào năm 2030 là khát vọng nhưng cũng là một yêu cầu chiến lược để TP giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế và cạnh tranh hiệu quả trong bối cảnh toàn cầu hóa sâu rộng.

Trao đổi với báo Pháp Luật TP.HCM, PGS-TS Trần Hoàng Ngân, đại biểu Quốc hội TP.HCM khóa XIII, XIV, XV, nhìn nhận để hiện thực hóa mục tiêu này, TP.HCM cần một tầm nhìn đột phá, chiến lược phát triển đồng bộ trên những nền tảng lợi thế sẵn có.

TP toàn cầu - mục tiêu đột phá

. Phóng viên: Thưa ông, theo dự thảo Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ TP.HCM lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, TP đặt mục tiêu lọt vào top 100 TP toàn cầu vào năm 2030. Dường như đây là một hướng đi mới và mang tính đột phá của TP.HCM?

+ PGS-TS Trần Hoàng Ngân: Đây là một mục tiêu rất rõ ràng, cụ thể và có tính đột phá, lần đầu tiên được đặt ra trong định hướng phát triển của TP.HCM đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Tuy nhiên, khái niệm “TP toàn cầu” đã được TP.HCM đưa vào đồ án điều chỉnh quy hoạch chung đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060 và dĩ nhiên đây là đồ án của TP.HCM trước khi sáp nhập. Trong đó, TP.HCM xác định đến năm 2060 sẽ trở thành TP toàn cầu, văn minh, hiện đại, nghĩa tình, có trình độ phát triển ngang tầm các đô thị lớn trên thế giới.

TP.HCM cũng sẽ là trung tâm kinh tế, tài chính, dịch vụ của châu Á, có vai trò là cực tăng trưởng, động lực thúc đẩy phát triển vùng phía Nam và cả nước. Đồng thời là khu vực có mức sống và chất lượng cuộc sống cao; kinh tế, văn hóa phát triển đặc sắc, thu hút các định chế tài chính và tập đoàn kinh tế quốc tế có trình độ phát triển ngang tầm các đô thị lớn trên thế giới.

Những mục tiêu này bám khá sát khái niệm TP toàn cầu đang được áp dụng trên thế giới. Cụ thể, TP toàn cầu là khái niệm chỉ những đô thị có ảnh hưởng sâu sắc đến nền kinh tế, chính trị, văn hóa toàn cầu, đóng vai trò là trung tâm kết nối, điều phối các hoạt động quốc tế.

Những TP này là nơi sở hữu các trung tâm tài chính, kinh tế, công nghệ hàng đầu; là nơi đặt trụ sở của nhiều tập đoàn đa quốc gia lớn và có cơ sở hạ tầng phát triển vượt trội, giúp tạo lợi thế cạnh tranh và tác động đáng kể đến thế giới.

Trên thế giới có nhiều tổ chức đưa ra tiêu chí cho TP toàn cầu. Chẳng hạn, tổ chức Kearney’s 2024 Global Cities Report đưa ra năm trụ cột với 31 tiêu chí đánh giá, nổi bật là các tiêu chí như 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới, công ty dịch vụ hàng đầu thế giới, thị trường vốn, vận tải hàng không, đường biển, các công ty kỳ lân, khách du lịch quốc tế, trung tâm dữ liệu, trường học hàng đầu, sinh viên quốc tế… Hiện nay, TP.HCM được xếp hạng 102/156 theo tổ chức này - một con số rất tiệm cận mốc 100.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Oxford Economics với hơn 1.000 TP thì TP.HCM còn đứng thứ 286. Nếu chiếu theo hệ tiêu chí đó, chúng ta phải vượt qua những đô thị như Bangkok, Manila... mới có thể bước chân vào top 100. Nghĩa là hành trình của chúng ta còn nhiều thử thách.

Thử thách trước cơ hội vàng

. Vậy mục tiêu đưa TP.HCM vào top 100 TP toàn cầu có khó không, thưa ông?

+ Tôi nói đây là mục tiêu thử thách, khó khăn nhưng hoàn toàn khả thi nếu TP.HCM có chiến lược bài bản, phát huy đúng thế mạnh và tạo ra đột phá mang tính toàn diện.

Thực tế, TP.HCM đang đứng trước một cơ hội vàng với rất nhiều yếu tố hội tụ mà không phải địa phương nào cũng có.

Trước hết, TP.HCM là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước với quy mô GRDP năm 2025 ước tính đạt 3,03 triệu tỉ đồng, tương đương 123 tỉ USD, chiếm 23,5% GDP quốc gia, thu ngân sách 737.000 tỉ đồng, chiếm 36,7% ngân sách cả nước.

Đây là nền tảng tài chính và sản xuất, kinh doanh vững chắc để TP đầu tư cho những mục tiêu mang tính toàn cầu. TP cũng có tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hơn 181 tỉ USD, thu hút gần 100 tỉ USD vốn FDI lũy kế, cho thấy sự hấp dẫn trong mắt các nhà đầu tư quốc tế.

Về các tiêu chí của một TP toàn cầu, nơi tập trung các công ty dịch vụ, trung tâm tài chính, thị trường vốn, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, TP.HCM đang dần tiệm cận. TP đã có ba công ty kỳ lân công nghệ (gồm VNG, MoMo và Sky Mavis), nằm trong top 5 hệ sinh thái khởi nghiệp của Đông Nam Á, xếp hạng 110 toàn cầu về đổi mới sáng tạo và đứng thứ hai Đông Nam Á về fintech.

Đây là những dấu hiệu rất tích cực, khẳng định rằng TP.HCM không chỉ là trung tâm sản xuất, tiêu dùng mà đang dần trở thành điểm đến của các hoạt động kinh tế tri thức, tài chính, công nghệ cao.

Về vị trí, TP.HCM sở hữu lợi thế địa chính trị nổi bật, là cửa ngõ của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, với hệ thống cảng biển quốc tế (Cái Mép - Thị Vải), sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất và sẽ có thêm sân bay Long Thành. TP cũng là đầu mối logistics liên vùng, kết nối với các khu công nghiệp lớn của Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ).

Về dân số, TP.HCM đang phục vụ khoảng 20 triệu người thường trú và vãng lai, tạo ra một TP luôn sôi động với quy mô thị trường khổng lồ, đồng thời có nguồn nhân lực dồi dào, chất lượng.

Ngoài ra, TP.HCM còn là trung tâm của nhiều trường ĐH, bệnh viện, viện nghiên cứu hàng đầu, có khả năng phát triển mạnh giáo dục, y tế chuyên sâu, khoa học công nghệ. TP có thể trở thành trung tâm y tế và đào tạo của khu vực Đông Nam Á nếu biết khai thác đúng thế mạnh. Từ nhiều năm nay, đội ngũ y, bác sĩ của TP đã thực hiện thành công những ca điều trị, phẫu thuật phức tạp mang tầm quốc tế. Đó là một dạng “năng lực mềm” cần được đầu tư và quảng bá để tăng thứ hạng toàn cầu.

Tôi nhấn mạnh TP.HCM không khởi đầu từ con số 0, quan trọng là chúng ta cần bứt phá, phải nâng chất từ những nguồn lực sẵn có…

Năm trụ cột lớn

. Vậy đâu là những trụ cột kinh tế - xã hội TP.HCM cần tập trung phát triển để sớm hiện thực hóa mục tiêu này?

+ Để trở thành một TP toàn cầu, TP.HCM cần phát huy tối đa các lợi thế hiện có, đồng thời đầu tư tập trung vào những trụ cột mang tính nền tảng và có khả năng tạo sức bật hội nhập quốc tế mạnh mẽ.

TP.HCM đã xác định rõ năm trụ cột phát triển lớn, tương thích với mô hình của các TP toàn cầu trên thế giới.

Thứ nhất là trụ cột về công nghiệp công nghệ cao và đổi mới sáng tạo. TP.HCM có hệ sinh thái khởi nghiệp ngày càng hoàn thiện, gắn với các khu công nghiệp công nghệ cao ở Thủ Đức, Bình Dương (cũ) và cả các ngành năng lượng hóa dầu ở Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ), là lực đẩy quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Thứ hai là trụ cột về logistics, cảng biển và các khu thương mại tự do. TP.HCM là cửa ngõ hàng hải của cả nước, với lợi thế cảng biển lớn và kết nối khu vực. Phát triển mạnh lĩnh vực logistics sẽ giúp nâng hiệu quả xuất nhập khẩu, đưa TP trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa của khu vực ASEAN.

Thứ ba là nhóm ngành thương mại, dịch vụ chất lượng cao, nhất là các dịch vụ liên quan đến giáo dục, y tế, khoa học công nghệ... phù hợp với mô hình kinh tế tri thức, trung tâm đổi mới của TP toàn cầu.

Thứ tư là trụ cột về văn hóa, du lịch. TP có thể tận dụng lợi thế tự nhiên và bản sắc văn hóa đặc trưng, phát triển các cụm du lịch ven sông từ các sông Sài Gòn, Đồng Nai đến hồ Dầu Tiếng, kết nối Côn Đảo để hình thành mạng lưới du lịch xanh, kết hợp với du lịch văn hóa, lịch sử. TP có tiềm năng trở thành một trong những điểm đến hấp dẫn nhất thế giới.

Thứ năm là trụ cột về tài chính, ngân hàng - thế mạnh truyền thống của TP.HCM khi đây là nơi ra đời ngân hàng cổ phần đầu tiên của cả nước vào năm 1987, là trung tâm tài chính năng động, đóng góp khoảng 1/3 hoạt động tín dụng cả nước. Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM (ra đời vào năm 2000) hiện chiếm hơn 25% thu hút dòng vốn gián tiếp quốc tế. Đáng chú ý nhất, TP.HCM đang xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế, nếu làm đúng và đủ, đây sẽ là điểm hội tụ của các định chế tài chính toàn cầu.

Tuy nhiên, để phát huy tối đa năm trụ cột trên, TP cần thực hiện đồng bộ ba đột phá chiến lược mà dự thảo Văn kiện Đại hội Đảng bộ TP.HCM lần thứ I đã nêu ra, chính là đột phá thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực.

Sánh vai với Tokyo, London, Seoul…

. Hình dung của ông về diện mạo TP toàn cầu của TP.HCM vào năm 2030 như thế nào?

+ Đó là những điều tưởng chừng đơn giản nhưng thực chất lại thể hiện đích đến rất lớn lao. Tôi hình dung đó là một TP.HCM đẹp, văn minh, hiện đại, có thể sánh vai với những đô thị tiêu biểu trên thế giới như Tokyo, London, Seoul. Một TP năng động nhưng trật tự, đổi mới, hài hòa, nơi người dân được sống an toàn, khỏe mạnh, hạnh phúc và tự hào vì mình là người dân của TP này.

Nhưng để đạt được điều đó, quan trọng nhất TP.HCM phải giữ được khát vọng và niềm tin. Chúng ta đang có nhiều cơ hội, nhiều lợi thế, nhiều tiềm năng, điều còn lại chính là ý chí, sự quyết tâm và niềm tin vào tương lai.

Với niềm tin ấy, tôi tin mục tiêu đến năm 2030, đưa TP.HCM lọt vào top 100 TP toàn cầu là hoàn toàn khả thi.

Hầu hết các TP lớn trên thế giới hiện nay đều xây dựng mục tiêu rất rõ ràng cho giai đoạn 20-30 năm tới. TP.HCM cũng không thể đứng ngoài cuộc đua ấy. Nếu hôm nay chúng ta quyết tâm hành động thì 20 năm tới, dịp kỷ niệm 100 năm thành lập nước vào năm 2045, tôi tin TP.HCM hoàn toàn có thể góp mặt trong nhóm các TP tốt nhất thế giới, đúng như dự thảo văn kiện đặt ra.

Đó hẳn là một TP xứng tầm siêu đô thị quốc tế ở Đông Nam Á, là trung tâm kinh tế, tài chính, đổi mới sáng tạo, du lịch, văn hóa của cả khu vực; là nơi thu hút nhân tài và giữ chân được công dân toàn cầu, những người tài năng, sáng tạo, giàu trách nhiệm và yêu mến TP này.

. Xin cảm ơn ông.

Nguồn: Pháp Luật

Từ khóa: lợi thế cạnh tranh, kết nối vùng, hội nhập quốc tế, đổi mới sáng tạo, công nghệ cao