Ông Ousmane Dione - Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam cho rằng, cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội toàn cầu do dịch Covid-19 gây ra, đối với Việt Nam, ngoài những tác động tiêu cực cũng đem lại rất nhiều cơ hội. Việt Nam cần nhanh chóng tận dụng những cơ hội này.
Tận dụng hệ thống thương mại toàn cầu mới
Theo vị đại diện WB, Việt Nam đang đứng trước thời cơ chưa từng có để có thể biến những lợi thế sẵn có của mình thành cơ hội từ trong khủng hoảng do đại dịch Covid-19 gây ra. Nền kinh tế toàn cầu chuyển đổi không ngừng sẽ là cơ hội để Việt Nam thực hiện các hành động và chính sách quan trọng và tiến nhanh tới mục tiêu trở thành nền kinh tế thu nhập cao. Trong một nghiên cứu mới đây, WB cho biết, dù tương lai còn nhiều bất định nhưng nhiều chuyên gia nhận định, thế giới sẽ chứng kiến biến chuyển trong giai đoạn hậu Covid-19. Vai trò của chuỗi giá trị toàn cầu đang bị xem xét lại bởi tính dễ tổn thương của chuỗi giá trị này trước tác động gộp từ việc đóng cửa nhà máy, đóng cửa biên giới và nhu cầu sụt giảm. Nhiều quốc gia bắt đầu lo ngại về việc quá phụ thuộc vào Trung Quốc trong việc cung ứng một số sản phẩm chiến lược (nhất là thực phẩm và thuốc men). Vì những lý do này, việc định hình lại chuỗi giá trị toàn cầu sẽ tạo ra cơ hội hiếm có cho Việt Nam.
Tận dụng hệ thống thương mại toàn cầu mới, Việt Nam có thể xem xét lại hai động thái chiến lược để tăng cường dấu ấn của mình trên cả thị trường thương mại và đầu tư toàn cầu. Các quan hệ hợp tác mới sẽ củng cố vị thế của Việt Nam trên bản đồ thương mại thế giới. Trước hết, Việt Nam có thể đẩy mạnh quan hệ với các quốc gia đối tác đã kiểm soát được dịch Covid-19 và thúc đẩy các hoạt động hàng hóa, vận tải hành khách song phương. Theo WB, một số đối tác thương mại lớn của Việt Nam đã trở nên tương đối an toàn sau dịch như: Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản. Đồng thời, cần thúc đẩy thỏa thuận song phương với các quốc gia an toàn khác, ví dụ như Đức, Úc, New Zealand, tuy đã an toàn nhưng chưa có nhiều hoạt động trao đổi thương mại với Việt Nam.
Tiếp đó, Việt Nam có thể tập trung vào các ngành công nghiệp đang cân nhắc việc đa dạng hóa chuỗi giá trị. Đồng thời, Việt Nam còn có thể tận dụng việc kiểm soát thành công đại dịch Covid làm công cụ xúc tiến đầu tư nước ngoài. Cơ hội tiếp cận của Việt Nam vào nhiều thị trường đa dạng nhờ các thỏa thuận thương mại song phương, khu vực và đa phương (với Mỹ, Hàn Quốc, ASEAN, CPTPP, EVFTA) mở ra cơ hội thương mại với các thị trường lớn nhất trên thế giới, tạo điều kiện cho các công ty mong muốn chuyển sản xuất sang Việt Nam. Bên cạnh đó, cần thúc đẩy công nghệ số để giảm chi phí giao dịch, nâng cao năng lực cạnh tranh, đảm bảo hoạt động kinh doanh liên tục; thúc đẩy các nền tảng kinh doanh không tiếp xúc: thủ tục điện tử, hậu cần, kho bãi, thúc đẩy hệ sinh thái du lịch kỹ thuật số…
Thu hút nguồn FDI mới chất lượng cao
Theo WB, Việt Nam có thể tiến nhanh vì đã đi tắt, đón đầu trong cuộc chiến chống Covid-19 so với nhiều đối thủ cạnh tranh khác như Indonesia, Ấn Độ. Các nhà máy đã mở cửa trở lại, năng lực cung ứng trong các lĩnh vực thương mại được củng cố, gián đoạn chuỗi cung ứng được giảm thiểu. Với lợi thế về tình hình kinh tế và chính trị tương đối ổn định và vị trí địa lý gần với Trung Quốc, Việt Nam đang là điểm đến đầu tư đáng tin cậy cho nhiều doanh nghiệp (DN) có nhu cầu nhanh chóng thay đổi hoạt động sản xuất (Việt Nam đang có vị thế tốt nhờ xếp thứ hai về mức độ hấp dẫn đối với các công ty có chiến lược dịch chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc). Các nhà đầu tư quốc tế đang phản ứng tích cực trước sự hấp dẫn của Việt Nam, được thể hiện qua giá trị vốn FDI đăng ký trong tháng 4/2020 tăng 20% so với cùng kỳ năm trước.
Để thu hút được các dự án đầu tư mới với nguồn FDI chất lượng cao, khuyến nghị được WB đưa ra là cần nhắm tới các DN quan tâm đến việc đa dạng hoá chuỗi cung ứng. Tiếp đó, Việt Nam có thể khởi động một chiến dịch với các DN đã bày tỏ sự quan tâm đến việc dịch chuyển sang Việt Nam. Ví dụ như: Uỷ ban Phát triển kinh tế Singapore (EDB) tạo cơ hội để các nhà đầu tư có thể sở hữu cổ phần trong các công ty thuộc lĩnh vực công nghệ tăng trưởng cao. Quốc gia này cũng tập trung vào các ngành công nghiệp đổi mới sáng tạo như cụm y sinh, công nghệ thông tin, công nghệ thông minh và bền vững (Internet vạn vật, trí tuệ nhân tạo, tự động hoá phần mềm và robot) và các cụm công nghiệp được chọn lọc theo chương trình đầu tư chiến lược.
Cũng theo WB, để thu hút FDI mới chất lượng cao thì Việt Nam cần thiết lập cơ sở dữ liệu để lập bản đồ chuỗi giá trị và chuyên môn hoá khu vực, thiết lập hệ thống thông tin tần số cao để cung cấp thông tin hoạch định chính sách quan trọng. Bên cạnh đó, cần xác định các kỹ năng mà các DN hay lĩnh vực đầu tư mới yêu cầu, phát triển các kỹ năng có nhu cầu sử dụng cao, đặc biệt là thông qua cải thiện đào tạo nghề và giáo dục đại học nhằm thúc đẩy lực lượng lao động và đa dạng về giới. Ngoài ra, Việt Nam tận dụng hiệu quả hơn các dịch vụ trong lĩnh vực sản xuất (ví dụ như nghiên cứu và phát triển, dịch vụ thiết kế và hệ thống nhúng, các hoạt động hậu cần ngày càng quan trọng trong nâng cao năng lực sản xuất và chiếm phần lớn giá trị gia tăng trong sản phẩm).
Tận dụng việc đi tắt đón đầu trong cuộc chiến chống đại dịch Covid và dựa trên những lợi thế tự nhiên cũng như những lợi thế so sánh sẵn có, Việt Nam có cơ hội thúc đẩy phục hồi kinh tế; đồng thời giảm thiểu rủi ro liên quan đến trật tự thế giới mới. Tuy nhiên, theo WB, các nhà hoạch định chính sách cần nhanh chóng hành động, bất kể kinh tế thế giới sẽ phục hồi theo kịch bản nào. Bởi, cánh cửa cơ hội cho Việt Nam sẽ không rộng mở trong thời gian dài. Nó sẽ dần khép lại khi các quốc gia khác phục hồi sau khủng hoảng Covid-19 trong một vài tháng tới.
Nguồn: Thời báo Tài chính
Từ khóa: giám đốc quốc gia, WB, Việt Nam, bỏ lỡ cơ hội, khủng hoảng
