Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Hãy quan sát kỹ chiếc điện thoại thông minh mà bạn đang dùng. Bạn thấy gì? Một màn hình bằng kính, một nút bấm được trang bị bộ nhận diện vân tay, một ống kính máy ảnh, đèn flash, mi-crô và loa. Mỗi một thành phần trên, và các linh kiện khác – như vi mạch, bộ xử lý, pin – đều được lấy từ các công ty khác nhau ở khắp nơi trên thế giới và được lắp ráp lại thành một sản phẩm hoàn chỉnh tại các nhà máy-thường được đặt tại Trung Quốc. Điện thoại thông minh của bạn, và kể cả các cấu phần bên trong nó, dù của hãng nào, cũng đều có khả năng đã trải qua kiểm tra hải quan một vài lần, dừng chân ở không dưới hai quốc gia và lục địa, và từng qua tay không biết bao nhiêu là công nhân.

Logistics cho phép tất cả mọi điều trên được diễn ra. Ngành công nghiệp trị giá 4.300 tỷ USD đang ảnh hưởng đến gần như mỗi quốc gia trên thế giới là một mạng lưới các dịch vụ hỗ trợ cho việc di chuyển hữu hình của hàng hóa trong một nước và giữa nước này với nước khác. Logistics bao gồm một chuỗi các hoạt động như: vận chuyển, lưu kho, môi giới, chuyển phát nhanh, bốc dở hàng, và thậm chí là quản lý dữ liệu và thông tin. Việc hàng hóa có thể di chuyển giữa các khâu trung gian để đến được điểm cuối cùng hiệu quả như thế nào sẽ quyết định đến cơ hội giao thương của một nước.

“Logistics là xương sống của thương mại toàn cầu”, đó là phát biểu của bà Caroline Freud, Giám đốc phụ trách Kinh tế vĩ mô, các tập quán Thương mại và Đầu tư toàn cầu của World Bank Group. “Khi các chuỗi cung ứng ngày càng được phân tán rộng rãi trên khắp thế giới, thì chất lượng dịch vụ logistics ở một quốc gia có thể quyết định liệu nước đó có thể tham gia vào nền kinh tế toàn cầu hay không”.

Tiêu chuẩn đánh giá năng lực Logistics

Với việc thương mại và dịch vụ logistics đã len lỏi đến quá nhiều lĩnh vực trong nền kinh tế, rất khó để phát hoạ được bức tranh toàn cục về năng lực logistics của một quốc gia. Đó là lý do tại sao Chỉ số Năng lực Logistics (LPI) nằm trong Báo cáo Kết nối để Cạnh tranh được phát hành hai năm một lần của World Bank sẽ giúp đánh giá năng lực Logistics ở các nước thông qua một số các chỉ tiêu. Chỉ số LPI, có tính đến các yếu tư như kỹ năng và năng lực logistics, chất lượng cơ sở hạ tầng phục vụ thương mại, giá vận chuyển quốc tế, tần suất các chuyến hàng được giao đúng hẹn, sẽ giúp cho chính phủ các nước có cơ sở để biết được ngành logistics của nước mình đang đứng ở đâu, và trong mối tương quan như thế nào so với các quốc gia tương tự khác.

Thông qua khảo sát các doanh nghiệp hoạt động trong ngành logistics, chỉ số LPI đưa ra hai nhóm chỉ số về năng lực logistics của một quốc gia:

-          LPI nội địa: đưa ra các đánh giá định tính và định lượng của các công ty dịch vụ logistics đang hoạt động trong nước dành cho dịch vụ logistics của nước mình. Chỉ số này cung cấp các đánh giá chi tiết về cơ sở hạ tầng của quốc gia, chất lượng các nhà cung ứng dịch vụ, thủ tục tại biên giới và độ tin cậy của chuỗi cung ứng.

-          Chỉ số LPI quốc tế: cung cấp đánh giá của các công ty dịch vụ logistics đặt tại nước ngoài dành cho dịch vụ logistics của một nước. Chỉ số này bao gồm những đánh giá định tính của các đối tác thương mại bên ngoài đối với tính hiệu quả và chất lượng của các dịch vụ logistics bên trong nước đó.

World Bank Group đã chấm điểm các quốc gia định kỳ hai năm một lần kể từ năm 2007 khi báo cáo Kết nối để Cạnh tranh lần đầu tiên được xuất bản. Có thể dự đoán được, các quốc gia có thu nhập cao, đặc biệt là các quốc gia Tây Âu, là các nước dẫn đầu thế giới trong ngành logistics. Cụ thể, điểm LPI bình quân của các quốc gia thu nhập cao cao hơn đến 48% so với điểm LPI bình quân của các quốc gia thu nhập thấp. Trong số 30 nước cao điểm nhất, có 24 nước là thành viên của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).

Ông Jean Francois-Arvis, Kinh tế trưởng của World Bank Group và là đồng tác giả của Báo cáo giải thích thêm “Nhìn chung, chúng tôi nhận thấy hầu hết các quốc gia đều đầu tư để cải thiện ngành logistics, đặc biệt là đầu tư cho xây dựng cơ sở hạ tầng và thuận lợi hóa thương mại”. “Mặc dù không ngừng nỗ lực hiện đại hóa dịch vụ logistics, các quốc gia đang phát triển vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Điều này lý giải tại sao, luôn có một khoảng cách nhất định giữa các quốc gia thu nhập cao và quốc gia thu nhập thấp trong vấn đề năng lực logistics”.

Nhưng thu nhập không phải là nhân tố duy nhất quyết định điểm LPI của một nước. Việt Nam, Thái Lan, Rwanda, Trung Quốc và Ấn Độ đều vượt trội so với các quốc gia còn lại trong cùng một nhóm thu nhập. Các quốc gia này thường có đặc điểm là có thể kết nối với các cảng biển hoặc các trung tâm vận chuyển quốc tế lớn.

Đối với từng nước nói riêng, năng lực logistics là chìa khóa để tăng trưởng kinh tế và tăng tính cạnh tranh. Hoạt động logistics không hiệu quả sẽ làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp và giảm khả năng hội nhập vào các chuỗi cung ứng toàn cầu. Thiệt hại này đặc biệt nặng đối với các nước đang phát triển đang cố cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Chính phủ có thể sử dụng LPI để hiểu rõ hơn về mối liên kết giữa logistics, thương mại và tăng trưởng, từ đó có những chính sách phù hợp để nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu.

LPI 2018: Các nét nổi bật

Nhóm 10 nước có hoạt động logistics tốt nhất vẫn không có gì thay đổi trong vài năm trở đây và chủ yếu vẫn là các quốc gia có thu nhập cao tại châu Âu. Trong nhóm 30 nước đầu bảng, có 24 nước là thành viên của OECD.

Nhóm 10 nước đứng cuối bảng xếp hạng phần lớn là các quốc gia thu nhập thấp và thu nhập trung bình thấp. Đây đều là các nền kinh tế yếu kém, bị ảnh hưởng bởi xung đột vũ trang, thiên tai, bất ổn chính trị hoặc là các quốc gia không giáp biển – không thuận lợi về điều kiện địa lý cũng như quy mô kinh tế để kết nối với các chuỗi cung ứng trên toàn cầu.

Điểm LPI bình quân của các nước có thu nhập cao vượt trội 48% so với điểm LPI bình quân của các quốc gia có thu nhập thấp.

Trong nhóm thu nhập trung bình thấp, các nước lớn như Ấn Độ và Indonesia và các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam và Cote d’Ivoire nằm trong nhóm dẫn đầu. Hầu hết các nước này đều kết nối với các cảng biển hoặc nằm gần các trung tâm vận chuyển lớn.

Ở các các quốc gia đã phát triển lẫn đang phát triển, đều đang có sự thiếu hụt lao động cho ngành logistics. Nếu như các quốc gia phát triển thì cần thêm đội ngũ lao động cổ cồn xanh như tài xế xe tải, thì các quốc gia đang phát triển lại thiếu hụt nhân sự ở cấp độ quản lý.

Nhiều quốc gia nhìn nhận các mối đe dọa an ninh mạng là một rủi ro đối với ngành logistics. Tuy nhiên, trong khi 78% trong số các quốc gia có thu nhập cao đã ngày một tăng cường sự chuẩn bị, thì chỉ có 26% trong số các quốc gia thu nhập thấp làm điều tương tự.

Trong bối cảnh có đến 23% khí thải CO2 liên quan đến việc sử dụng năng lượng là do ngành vận tải gây ra, tính bền vững đối với môi trường của ngành logistics đang là một xu hướng quan trọng mới nổi. Các nước dẫn đầu trong ngành là những nước chú trọng nhất đến các hình thức vận chuyển thân thiện với hệ sinh thái. Tại các nước có LPI cao nhất (20% danh sách từ trên xuống), có 28% công ty logistics trả lời khảo sát cho biết nhà xuất khẩu thường hay, hoặc gần như luôn luôn yêu cầu các phương án vận chuyển phải thân thiện với môi trường. Trong khi ở nhóm 20% cuối bảng, tỷ lệ này chỉ có 5%.

Nguồn: World Bank - TQ

Từ khóa: chỉ số năng lực logistics năm 2018, World Bank