Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Năm 2017, với kim ngạch xuất khẩu (KNXK) lên tới 213,8 tỷ USD (tăng 21,1% so với năm 2016); đưa cán cân thương mại hàng hóa xuất siêu 2,67 tỷ USD (mức thặng dư thương mại cao nhất từ trước đến nay). Bức tranh XK có nhiều điểm sáng, tuy nhiên, câu hỏi được đặt ra lúc này là Việt Nam cần làm gì để giữ bền vững đà tăng trưởng XK cho năm 2018 và những năm tiếp theo.

Nỗ lực mở rộng thị trường

Tốc độ tăng trưởng XK năm 2017 tăng cao 21,1% so với cùng kỳ cho thấy, ngoài sự hồi phục nhu cầu tiêu dùng từ một số thị trường chủ lực thì một trong những yếu tố thúc đẩy XK nước ta tăng mạnh là do nỗ lực của việc mở rộng, đa dạng thị trường XK, tận dụng tối đa ưu đãi do các Hiệp định thương mại tự do (FTA) mang lại cùng các giải pháp nâng cao chất lượng và khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.

Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh: Việc mở cửa, phát triển thị trường cho hàng hóa XK của Việt Nam hiện nay chính là "cú huých" cho năng lực sản xuất trong nước phát triển. Năm qua, Việt Nam tiếp tục duy trì và mở rộng quan hệ XK với hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có 29 thị trường XK đạt kim ngạch hơn 1 tỷ USD, 4 thị trường XK đạt kim ngạch hơn 10 tỷ USD.

Nhận diện thách thức để thúc đẩy tăng trưởng

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia: XK của Việt Nam năm 2017 chủ yếu phụ thuộc vào khối FDI và lĩnh vực nông nghiệp. Trong bối cảnh nhóm nông-thủy sản cơ bản nguồn cung đã đến ngưỡng, khó có thể tăng trưởng về lượng XK, cộng với sự biến động trong hoạt động sản xuất của khối FDI sẽ phần nào ảnh hưởng tới tính bền vững trong xuất khẩu của Việt Nam. Vì vậy, để duy trì đà tăng trưởng về XK, góp phần giảm nhập siêu trong dài hạn, Việt Nam cần phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ, công nghệ chế biến, chế tạo mới, tăng khả năng cạnh tranh của hàng hóa, từ đó gia tăng giá trị XK hàng hóa Việt Nam vào thị trường quốc tế. Việt Nam cần mở rộng việc phổ biến, tư vấn, đào tạo doanh nghiệp (DN) sản xuất, XK về áp dụng tiêu chuẩn chất lượng hàng hóa của các thị trường nước ngoài.

TS Nguyễn Hữu Đạt, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam gợi ý: Thời gian tới, các DN hoạt động trong lĩnh vực nông-thủy sản cần đầu tư mạnh vào công nghệ chế biến để gia tăng hàm lượng giá trị hàng hóa XK. Ngoài ra, các DN trong lĩnh vực này cần chủ động liên kết, thực hiện các chương trình quảng bá phù hợp, chủ động liên kết với nhà sản xuất để nguyên liệu thu mua có nguồn gốc rõ ràng và đạt các tiêu chuẩn chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm, theo đúng yêu cầu của từng thị trường nhập khẩu.

Theo PGS, TS Phạm Tất Thắng, nghiên cứu viên cao cấp, Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công Thương): Để nâng cao giá trị XK hàng hóa, một trong những giải pháp căn bản là nâng cao sức cạnh tranh cho DN nội địa, từ đó giảm phụ thuộc vào khối DN FDI. Nhà nước cần có giải pháp cụ thể để DN trong nước có thể liên kết, tham dự vào chuỗi sản xuất của DN FDI. Về lâu dài, cần có thay đổi về tái cơ cấu nền kinh tế, tái cơ cấu cả về mặt đầu tư, hướng đầu tư. Ví như trong công nghiệp, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo phải phát triển, chỉ tập trung đầu tư chủ yếu vào lĩnh vực xây dựng, xây chung cư, resort… thì không có nhiều tác động.

Đồng tình với quan điểm trên, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh nhận định: Bước sang năm 2018, tình hình xuất khẩu của Việt Nam vẫn còn khó khăn, thách thức từ những diễn biến khó lường, bất ổn của tình hình quốc tế. Ví dụ, những tác động của chính sách kinh tế và thương mại các nền kinh tế lớn, như: Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU) có thể thay đổi; nhiều nước đẩy mạnh các chương trình, kế hoạch thúc đẩy sản xuất, hướng tới giảm dần phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu; xu hướng bảo hộ ngày càng gia tăng... sẽ tác động không nhỏ tới tình hình XK của Việt Nam. Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cho rằng, năm 2018, Quốc hội và Chính phủ đặt ra con số tổng KNXK tăng 7%-8%; tỷ lệ nhập siêu so với tổng KNXK dưới 3% là thể hiện sự thận trọng, không chủ quan đối với lĩnh vực XK, bởi đây không phải là các chỉ tiêu cao so với thành tích đã đạt được của năm 2017.

Nhìn nhận về cơ sở để đạt các mục tiêu tổng KNXK tăng 7%-8% do Quốc hội, Chính phủ giao; tăng trưởng XK 10% do Bộ Công Thương đề ra trong năm 2018, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh cho hay: Dự báo kinh tế thế giới năm 2018 sẽ tiếp tục phục hồi, mở ra nhiều cơ hội cho XK. Mặt khác, môi trường đầu tư kinh doanh được cải thiện mạnh mẽ bởi sự quyết tâm của Chính phủ và nỗ lực của các bộ, ngành sẽ tiếp tục tạo ra những tiến bộ trong cải cách hành chính, đơn giản hóa thủ tục đầu tư, thúc đẩy sản xuất, tạo thêm nguồn hàng cho XK… Những dự án lớn trong các ngành điện tử-viễn thông, công nghiệp nặng, công nghiệp chế biến, chế tạo được đầu tư trong thời gian qua sẽ bước vào khâu sản xuất, hứa hẹn tạo nguồn hàng cho XK. Các mặt hàng XK chủ lực của Việt Nam, như: Dệt may, giầy dép, máy móc thiết bị, đồ gỗ, nông sản, thủy sản cũng sẽ tiếp tục được hưởng lợi lớn từ các FTA đã ký kết, giúp hàng hóa của Việt Nam có nhiều cơ hội hơn tại thị trường EU khi Hiệp định FTA với khu vực này chính thức có hiệu lực.

Thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với các bộ, ngành tập trung rà soát các dự án, nhất là những dự án sản xuất hàng XK, tháo gỡ kịp thời khó khăn, sớm đưa dự án vào vận hành, tạo nguồn hàng cho XK. Bộ Công Thương cũng sẽ tăng cường nghiên cứu, dự báo, nâng cao hiệu quả công tác phát triển thị trường và xúc tiến thương mại, cải cách thể chế, đơn giản hóa các quy định về điều kiện kinh doanh... để hàng hóa XK của Việt Nam ngày càng khẳng định thương hiệu, vị thế trên trường quốc tế.

Nguồn: Quân Đội Nhân Dân

Từ khóa: giữ vững, đà tăng trưởng, xuất khẩu