Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Có sự chênh lệch lớn trong khả năng đổi mới và phát triển công nghệ giữa 10 thành viên ASEAN. Chỉ số Sáng tạo Toàn cầu năm 2015 (the Global Innovation Index 2015) do Đại học Cornell, INSEAD và WIPO công bố đã cho thấy Singapore (đứng thứ 7) và Malaysia (đứng thứ 32) là 2 nước ASEAN duy nhất nằm trong top 50.

Trong nghiên cứu năm 2013, Rajah Rasiah, giáo sư trường Đại học Malaya ở Malaysia, đã phân loại 9 trên 10 quốc gia thành viên ASEAN vào 5 giai đoạn phát triển công nghệ khác nhau. Việc phân loại này dựa trên 4 yếu tố chính: cơ sở hạ tầng cơ bản, cơ sở hạ tầng công nghệ cao, liên kết mạng và hội nhập toàn cầu.

Campuchia, Lào và Myanmar nằm trong giai đoạn thứ nhất (giai đoạn ban đầu); Indonesia, Philippines, Thái Lan và Việt Nam nằm trong giai đoạn thứ hai (giai đoạn học tập); Malaysia nằm trong giai đoạn thứ ba (giai đoạn đuổi kịp - catch-up phase); và Singapore nằm trong giai đoạn thứ năm (giai đoạn biên – frontier phase). Không có quốc gia ASEAN nào nằm trong giai đoạn thứ tư (giai đoạn nâng cao).

Nhiều kiến ​​nghị đã được đưa ra nhằm thúc đẩy phát triển công nghệ và tăng cường đổi mới. Trong đó, 6 khuôn khổ hợp tác phát triển công nghệ trong ASEAN bao gồm: (1) quyền sở hữu trí tuệ (IPR), (2) giáo dục đại học, (3) thông tin và truyền thông (ICT), (4) chuyển giao công nghệ và thương mại hóa, (5) mua sắm công, (6) cơ sở hạ tầng.

Về lĩnh vực sở hữu trí tuệ, AEC có các chương trình như Hợp tác kiểm tra và tìm kiếm bằng sáng chế ASEAN (ASEAN Patent Search and Examination Cooperation), Chứng nhận khu vực về hàng hóa và dịch vụ (Regional Certification of Goods and Services), và Kế hoạch hành động khu vực về thực thi sở hữu trí tuệ và hợp tác (Regional Action Plan on IPR Enforcement and Cooperation). Nếu các chương trình này được thực thi sẽ tạo ra các tác động tích cực đối với sự đổi mới trong khu vực ASEAN.

Về lĩnh vực giáo dục đại học, kế hoạch Mạng lưới trường đại học ASEAN dành cho lĩnh vực giáo dục đại học (ASEAN University Network for Higher Education - AUNHE) có triển vọng rất lớn. Hiện tại, chương trình Mạng lưới trường đại học ASEAN dành cho lĩnh vực giáo dục khoa học và kỹ thuật (ASEAN University Network for Science and Engineering Education - AUNSEED) có thể làm nền tảng phát triển cho chương trình AUNHE.

Chương trình AUNSEED hiện đang khá thành công, đặc biệt ở khía cạnh chia sẻ các tài nguyên và bí quyết, cung cấp cơ hội học tập nâng cao và thúc đẩy sự hợp tác nghiên cứu giữa các nhà khoa học và các kỹ sư từ nhiều quốc gia ASEAN khác nhau. Sự tham gia của các đối tác ở bên ngoài ASEAN cũng một yếu tố chính dẫn đến thành công của chương trình AUNSEED.

Về lĩnh vực ICT, sáng kiến ​​e-ASEAN dự kiến ​​sẽ có tác động tích cực sự đổi mới trong khu vực ASEAN. Các hướng dẫn thực hành tốt nhất (best practices) trong lĩnh vực ICT sẽ giúp việc tiếp cận thông tin khoa học và công nghệ dễ dàng hơn.

Chẳng hạn như có thể xây dựng một mạng lưới thư viện các bằng sáng chế trong khu vực ASEAN, trong đó liên kết các trường học và các trường đại học ở các quốc gia ASEAN. Mạng lưới này sẽ giúp việc tiếp cận thông tin khoa học và công nghệ toàn cầu dành cho R&D dễ dàng hơn rất nhiều.

Việc nâng cao năng lực cũng có thể được thực hiện thông qua một sáng kiến ​​khu vực sử ICT. Nhờ vào ICT, có thể đào tạo nâng cao năng lực với rất nhiều đối tượng khác nhau, từ các nhà nghiên cứu, các sinh viên, các doanh nhân, các nhà đầu tư đến các công chức làm việc trong lĩnh vực liên tục có sự đổi mới.

Về lĩnh vực chuyển giao công nghệ và thương mại hóa, có thể xây dựng một nền tảng công nghệ thương mại ASEAN đặc biệt dùng cho việc thương mại hóa thị trường R&D có sử dụng nguồn tài trợ công. Nền tảng này có thể thiết lập bằng cách liên kết các nền tảng trong các quốc gia ASEAN.

Nền tảng trên sẽ mở ra cơ hội cho các nhà đầu tư tham gia vào thị trường R&D rộng lớn trong khu vực, đồng thời cũng mở cửa nhiều thị trường tiềm năng ở các nước thành viên ASEAN. Tuy nhiên, việc xây dựng nền tảng trên đòi hỏi phải có sự hài hòa ở một số khía cạnh trong khu vực ASEAN, liên quan đến các tiêu chuẩn sản phẩm và các quy định về thanh toán phí nhượng quyền.

Mua sắm công cũng là một trong các lĩnh vực mà chính phủ các nước ASEAN cũng có thể tăng cường đổi mới. Ví dụ, chính phủ có thể nhấn mạnh việc mua sắm các thiết bị thân thiện với môi trường cho những công trình công lập, chẳng hạn như cho trường học. Điều này sẽ khuyến khích đổi mới trong phát triển các sản phẩm được sử dụng trong lĩnh vực giáo dục,  chẳng hạn như nội thất và công cụ giảng dạy.

Một phương pháp khác để tăng cường đổi mới trong lĩnh vực mua sắm công là đưa ra các kế hoạch mua sắm các thiết bị và phương tiện phục vụ cho mục đích nghiên cứu, phát triển của chính phủ, nhưng các kế hoạch này sẽ có sự tham gia của khu vực tư nhân. Điều này sẽ tạo động lực thúc đẩy sự đổi mới.

Cuối cùng, việc phát triển cơ sở hạ tầng ASEAN sẽ đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo ra sự đổi mới. Có nhiều dự án giúp phát triển cơ sở hạ tầng ASEAN, chẳng hạn như Dự án Kết nối ASEAN trong lĩnh vực ICT (ASEAN Connectivity Project in ICT); Dự án mạng lưới điện ASEAN (ASEAN Power Grid) kết nối giữa Malaysia và Singapore, và giữa Thái Lan với Malaysia; và Dự án đường ống dẫn khí xuyên ASEAN (Trans-ASEAN Gas Pipeline) kết nối giữa Thái Lan, Việt Nam và Malaysia.

Có rất nhiều chương trình và dự án đã được đề cập bên trên có triển vọng cao và có thể được thực hiện trong ngắn hạn hoặc trung hạn. Hiện tại, các nước ASEAN cần phải có sự chuẩn bị phù hợp để có thể tối đa hóa lợi ích mà những chương trình và dự án trên đem lại.

Nguồn : http://www.scidev.net - TV

Từ khóa : Thúc đẩy, tiến bộ công nghệ, trong ASEAN.