Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trong năm 2024, nền kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều biến động lớn, ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động thương mại và sản xuất toàn cầu. Một trong những yếu tố đáng chú ý là tình trạng giá cả hàng hóa tăng mạnh, một phần do sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng và vận tải toàn cầu. Điều này không chỉ làm tăng chi phí mà còn tác động đến khả năng vận chuyển hàng hóa, ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu. Việt Nam đang có một lợi thế lớn khi xuất khẩu sang các thị trường tiềm năng, đặc biệt là các quốc gia khu vực Nam Á. Đây là khu vực còn rất nhiều dư địa để phát triển xuất khẩu hàng hóa Việt Nam, với nhu cầu tiêu thụ ngày càng cao và thị trường đang mở rộng. Một trong những điểm sáng là Ấn Độ, nơi nhu cầu nhập khẩu hàng hóa rất lớn và đang tăng mạnh trong những năm qua. Với mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam đa dạng hóa thị trường thông qua cập nhật các thông tin, qui định về tiếp cận thị trường và các xu hướng tiêu dùng mới tại ba thị trường trọng điểm của khu vực Nam Á (Ấn Độ, Pakistan, Bangladesh). Viện Nghiên cứu phát triển, Trung tâm Hội nhập quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp cùng Vụ Thị trường châu Á - châu Phi, Bộ Công Thương tổ chức Hội thảo “Thúc đẩy xuất khẩu sang thị trường Nam Á: Hướng dẫn tiếp cận thị trường các nước Ấn Độ - Pakistan - Bangladesh” tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Phát biểu chào mừng hội thảo Ông Đỗ Quốc Hưng, Vụ trưởng Vụ thị trường châu Á – châu Phi cho biết Việt Nam luôn duy trì mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với các quốc gia trong khu vực, đặc biệt là các quốc gia tiểu vùng Nam Á. Những hợp tác này giúp thúc đẩy thương mại, đầu tư và trao đổi văn hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị trường xuất khẩu. Nam Á, với sự tăng trưởng mạnh mẽ của nền kinh tế và dân số trẻ, đang dần trở thành một mảnh đất hứa cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Tuy nhiên, để tận dụng tối đa tiềm năng này, chúng ta cần giải quyết các rào cản thương mại và cải thiện khả năng tiếp cận thị trường. Đây là thách thức lớn nhưng cũng là cơ hội để các doanh nghiệp Việt Nam khai thác thị trường hiệu quả hơn.

Để có thể phát triển bền vững trên các thị trường quốc tế, việc cập nhật thông tin về các xu hướng tiêu dùng mới, các quy định và tiêu chuẩn trong từng thị trường là vô cùng quan trọng. Doanh nghiệp cần nắm bắt những thay đổi này để tìm ra giải pháp tiếp cận thị trường hiệu quả hơn, từ đó gia tăng lợi thế cạnh tranh.

Hình ảnh: Ông Đỗ Quốc Hưng, Vụ trưởng Vụ thị trường châu Á – châu Phi

Tổng quan về hoạt động thương mại hàng hóa giữa Việt Nam với các nước Nam Á, TS. Lê Thị Mai Anh, Trưởng phòng Đông Nam Á, Nam Á và Hợp tác khu vực, Vụ Thị trường châu Á – châu Phi, Bộ Công Thương cho biết khu vực Nam Á, nằm ở phía nam lục địa châu Á, có tổng GDP lên tới 4,48 nghìn tỷ USD, được đánh giá là một trong những khu vực phát triển nhanh nhất thế giới, với tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ trong các lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ. Chính vì vậy, Nam Á trở thành một thị trường tiềm năng cho các hoạt động thương mại và đầu tư toàn cầu.

Khu vực Nam Á có nền công nghiệp đa dạng, bao gồm sản xuất hàng tiêu dùng, dệt may, và công nghiệp chế biến chế tạo. Ngành nông nghiệp ở đây cũng rất phát triển, đặc biệt là trồng lúa, mía, chè, và các loại cây ăn quả. Dịch vụ, đặc biệt là công nghệ thông tin và viễn thông, đang trở thành lĩnh vực tăng trưởng nhanh, góp phần thúc đẩy nền kinh tế khu vực. Tuy nhiên, khu vực này hiện đang nhập siêu, với giá trị xuất khẩu đạt 525 tỷ USD và nhập khẩu lên tới 785 tỷ USD, cho thấy nhu cầu tiêu thụ và sản xuất của các quốc gia trong khu vực rất lớn. Sự đa dạng trong các tầng lớp dân cư cũng là một yếu tố quan trọng tạo ra nhu cầu về nhiều loại sản phẩm, từ hàng tiêu dùng đến công nghiệp.

Trong quan hệ thương mại giữa Việt Nam và các quốc gia Nam Á, Ấn Độ nổi bật là đối tác quan trọng nhất. Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Ấn Độ chiếm khoảng 85% tỷ trọng xuất khẩu của Việt Nam trong khu vực Nam Á. Mối quan hệ giữa Việt Nam và Ấn Độ đã được nâng lên mức đối tác chiến lược toàn diện, và Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn thứ tư của Ấn Độ trong ASEAN. Mặc dù trong năm 2020 có sự sụt giảm nhẹ về kim ngạch thương mại, nhưng Ấn Độ vẫn là một thị trường tiềm năng và ổn định cho hàng hóa Việt Nam. Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam sang Ấn Độ thuộc nhóm chế biến chế tạo, chiếm tới 81% thị phần, trong đó điện thoại di động là sản phẩm chủ lực. Ngoài ra, Việt Nam cũng nhập khẩu từ Ấn Độ các sản phẩm chế biến chế tạo, và cơ cấu mặt hàng xuất nhập khẩu giữa hai nước có sự tương đồng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc bổ sung và hợp tác thương mại.

Pakistan, một quốc gia khác trong khu vực Nam Á, cũng là một thị trường quan trọng đối với Việt Nam. Tuy nhiên, việc xuất khẩu sang thị trường Pakistan có những yêu cầu đặc biệt, do đây là một thị trường Hồi giáo, đòi hỏi các sản phẩm xuất khẩu phải có chứng nhận Halal. Ngoài ra, Pakistan còn là nguồn cung cấp các nguyên liệu cho ngành dệt may của Việt Nam, mở ra cơ hội hợp tác trong lĩnh vực này. Mặc dù vậy, thuế suất tại Pakistan khá cao, điều này tạo ra một số khó khăn cho các doanh nghiệp Việt Nam khi xuất khẩu hàng hóa vào thị trường này. Đó là khiến các sản phẩm xuất khẩu từ Việt Nam phải đối mặt với mức thuế cao hơn so với các đối tác thương mại khác, như Trung Quốc.

Một trong những khó khăn lớn khi xuất khẩu sang các quốc gia Nam Á là chính sách thuế quan và chính sách bảo hộ cao. Ví dụ, thuế suất nhập khẩu của Việt Nam vào một số quốc gia trong khu vực như Pakistan có thể lên tới 3%, trong khi các đối tác khác như Trung Quốc lại hưởng mức thuế thấp hơn (0%). Cùng với đó, những thay đổi trong chính sách và quy định tại các quốc gia Nam Á cũng tạo ra những thử thách cho doanh nghiệp Việt Nam trong việc duy trì và phát triển hoạt động xuất khẩu.

Mặc dù vậy, khu vực Nam Á vẫn là thị trường đầy tiềm năng, với nhu cầu tiêu thụ cao và sự đa dạng về các mặt hàng xuất khẩu. Các mặt hàng nông sản, thủy sản, hàng tiêu dùng, máy móc thiết bị, và xơ sợi là những sản phẩm xuất khẩu quan trọng của Việt Nam sang khu vực này.

Để thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa sang thị trường Nam Á, Việt Nam cần tập trung vào việc nâng cao hoạt động logistics xuất khẩu, cải thiện hiệu quả vận chuyển và giảm thiểu các chi phí liên quan đến việc tiếp cận các thị trường này. Cùng với đó, việc cập nhật và nắm bắt các thay đổi trong chính sách, tiêu chuẩn sản phẩm, và nhu cầu thị trường của các quốc gia Nam Á là điều kiện tiên quyết để tối ưu hóa cơ hội xuất khẩu. Chính sách hỗ trợ từ nhà nước cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy doanh nghiệp tiếp cận và mở rộng thị trường tại khu vực này. Bằng cách này, Việt Nam có thể không chỉ duy trì mà còn gia tăng tỷ trọng xuất khẩu vào khu vực Nam Á, khai thác tối đa tiềm năng của thị trường đầy triển vọng này.

Hình ảnh: TS. Lê Thị Mai Anh, Trưởng phòng Đông Nam Á, Nam Á và Hợp tác khu vực, Vụ Thị trường châu Á – châu Phi, Bộ Công Thương

Tiến sĩ Lâm Tuấn Hưng, Phó Chánh văn phòng, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương nhận xét Ấn Độ đóng vai trò quan trọng là cửa ngõ giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường Nam Á, khu vực có tiềm năng phát triển kinh tế mạnh mẽ. Việc tăng cường hợp tác chiến lược với Ấn Độ không chỉ giúp thúc đẩy thương mại song phương mà còn mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào thị trường toàn cầu. Sự phát triển của cơ sở hạ tầng và logistics sẽ đóng vai trò then chốt trong việc giảm chi phí và rút ngắn thời gian vận chuyển, giúp hàng hóa Việt Nam tiếp cận Ấn Độ và các quốc gia Nam Á một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn.

Một số thuận lợi trong xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang các quốc gia Nam Á, đặc biệt là Ấn Độ, là nhờ vào việc đơn giản hóa các thủ tục hành chính và giảm bớt các chi phí vận hành. Việc giảm chi phí logistics, nhất là trong việc cải thiện hạ tầng và liên kết các hệ thống vận chuyển, sẽ giúp hàng hóa được vận chuyển nhanh hơn và với chi phí thấp hơn. Nếu hệ thống cảng và vận chuyển có khả năng tự động hóa cao, chi phí bốc dỡ và thời gian vận chuyển có thể giảm đáng kể so với phương pháp truyền thống. Tuy nhiên, đối với các mặt hàng như nông sản, việc đảm bảo thời gian vận chuyển cũng rất quan trọng, vì chúng dễ bị hư hỏng nếu không được vận chuyển kịp thời.

Việc phát triển logistics quốc gia phục vụ xuất khẩu hiện nay phải đối mặt với nhiều thách thức. Để đạt được sự đồng bộ trong phát triển logistics, cần có sự đầu tư đồng đều từ cả các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp. Các cơ quan nhà nước cần hỗ trợ đầu tư hạ tầng cơ sở, trong khi doanh nghiệp cần tập trung vào việc nâng cao công nghệ và quy trình vận hành. Tuy nhiên, nếu chỉ có doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ mà không có sự hỗ trợ đồng bộ từ các cơ quan nhà nước, thì quá trình phát triển này sẽ không thể bền vững và hiệu quả.

Ngoài ra, hiện nay, tính liên kết giữa các thành phần trong chuỗi logistics còn lỏng lẻo, dẫn đến sự thiếu bền vững trong toàn bộ hệ thống. Điều này đòi hỏi một chiến lược phát triển tổng thể, trong đó chú trọng vào việc cải thiện sự hợp tác giữa các bên liên quan, từ nhà nước, doanh nghiệp đến các tổ chức quốc tế. Chuyển đổi số trong ngành logistics cũng là yếu tố quan trọng để tạo ra một hệ thống vận chuyển thông minh và hiệu quả hơn.

Vì vậy, để phát triển logistics phục vụ xuất khẩu, cần có các giải pháp cải thiện hạ tầng, giảm thiểu thủ tục hành chính, và tăng cường sự liên kết giữa các thành phần trong chuỗi cung ứng. Từ đó, các doanh nghiệp có thể tận dụng tối đa các cơ hội thương mại với Ấn Độ và các quốc gia Nam Á, đồng thời nâng cao tính bền vững và hiệu quả trong quá trình phát triển thương mại quốc tế.

Hình ảnh: Toàn cảnh hội thảo

Bên cạnh đó, Ông Bùi Trung Thướng, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Ấn Độ, Bà Nguyễn Thị Điệp Hà, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Pakistan cũng giới thiệu quy định, yêu cầu, thị hiếu/ lưu ý doanh nghiệp khi tiếp cận một số thị trường quan trọng trong khu vực Nam Á.

Nguồn: CIIS

Từ khóa: thị trường, thương mại, xuất khẩu