Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Hiệp định RCEP đã tạo ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào chuỗi giá trị và sản xuất của thế giới. Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt Nam cũng gặp thách thức khi xu hướng bảo hộ toàn cầu ngày càng gia tăng mạnh mẽ.

Nhằm mục tiêu phổ biến, cập nhật thông tin về xu hướng áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM) tại thị trường nhập khẩu, cảnh báo sớm và phòng ngừa các nguy cơ kiện PVTM đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, Viện Nghiên cứu phát triển, Trung tâm Hỗ trợ Hội nhập quốc tế TP. HCM phối hợp cùng Trung tâm Thông tin và Cảnh báo, Cục Phòng vệ Thương mại, tổ chức Hội thảo “Kinh nghiệm và thực tiễn phòng vệ thương mại trong bối cảnh thực thi Hiệp định RCEP” vào ngày 9 tháng 10 năm 2024 tại thành phố Hồ Chí Minh.

Hình ảnh: Ông Huỳnh Minh Vũ- Phó Giám đốc Trung tâm Hội nhập quốc tế TPHCM

Phát biểu khai mạc và chào mừng Hội thảo, Ông Huỳnh Minh Vũ- Phó Giám đốc Trung tâm Hội nhập quốc tế TPHCM cho biết Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) là một bước ngoặt quan trọng trong quá trình hội nhập kinh tế toàn cầu, đặc biệt ở khu vực châu Á- Thái Bình Dương. Mặc dù RCEP hướng tới mục tiêu giảm thiểu rào cản thương mại và tạo ra một khu vực thương mại tự do, song các quốc gia thành viên vẫn có quyền áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại như chống bán phá giá, chống trợ cấp và tự vệ để bảo vệ ngành sản xuất trong nước khỏi những tác động bất lợi từ cạnh tranh không lành mạnh. Để giải quyết vấn đề này, các quốc gia thành viên và doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm túc các quy định về phòng vệ thương mại trong Hiệp định, đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình điều tra và áp dụng các biện pháp phòng vệ. 

Hình ảnh: Ông Hoàng Đức Minh- Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương

Đồng quan điểm, Ông Hoàng Đức Minh- Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương chia sẻ RCEP cũng có quy tắc xuất xứ tương tự hiệp định CPTPP. RCEP quy định các nội dung quan trọng, bao gồm: các trường hợp xác định hàng hóa có xuất xứ, cộng gộp, phương pháp tính hàm lượng giá trị khu vực, công đoạn gia công chế biến đơn giản, nguyên liệu đóng gói và bao bì. Các điểm mới trong quy tắc xuất xứ của RCEP như: (i) cách xác định xuất xứ đối với hàng hóa thuộc danh mục áp dụng đối xử khác biệt về thuế; (ii) quy tắc phản ứng hóa học; (iii) cách áp dụng và tính hàm lượng giá trị khu vực (RVC) đối với một số loại chi phí; (iv) các loại chứng nhận xuất xứ.

Về hàng hóa có xuất xứ không thuần túy, tiêu chí xuất xứ RCEP được áp dụng phổ biến là chuyển đổi mã số hàng hóa (CTC) hoặc hàm lượng giá trị khu vực 40% (RVC 40%). Tỷ lệ hàm lượng giá trị gia tăng trong khu vực được tính trên giá FOB. Theo đó, việc áp dụng tiêu chí CTC hoặc RVC tương đối phù hợp cho hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam. Đối với hàng hoá thuộc danh mục đối xử khác biệt về thuế, tiêu chí xuất xứ áp dụng cho cùng một mặt hàng có thể khác nhau do phụ thuộc một phần vào cam kết cắt giảm thuế quan và mở cửa thị trường của từng nước.

Hình ảnh: Bà Nguyễn Trang Nhung- Phòng Pháp chế, Cục Phòng vệ thương mại, Bộ Công Thương

Bà Nguyễn Trang Nhung- Phòng Pháp chế, Cục Phòng vệ thương mại, Bộ Công Thương chia sẻ thêm về Thông tư 05/2022/TT-BCT về Quy định Quy tắc xuất xứ hàng hóa trong Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực có hiệu lực ngày 4/4/2022 và Thông tư 32/2022/TT-BCT sửa đổi Thông tư số 05/2022/TT-BCT có hiệu lực ngày 1/1//2023. Trong đó, RCEP cũng giúp giải quyết bài toán về nguyên tắc cộng gộp quy định tại Điều 7 Thông tư 05/2022/TT-BCT, ví dụ hàng hóa sản xuất tại Việt Nam, sử dụng nguyên liệu nhập khẩu có xuất xứ từ Thái Lan, Úc, Nhật Bản… (có chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa RCEP nhập khẩu kèm theo), các nguyên liệu này được xem là có xuất xứ và được cộng gộp khi xét xứ RCEP đối với hàng hóa sản xuất tại Việt Nam để cấp C/O mẫu RCEP.

Quy tắc De- minimis là tỷ lệ linh hoạt (không đáng kể) nguyên liệu không có xuất xứ, không đáp ứng tiêu chí CTC, nhưng được phép áp dụng. Tỷ lệ De- minimis trong RCEP được tính dựa vào trị giá FOB đối với 97 chương, trừ chương 50- 63 với mức tối đa là 10% và dựa vào trọng lượng đối với chương 50- 63 với mức tối đa là 10%.

Quy tắc phản ứng hóa học CR là một trong những quy tắc xuất xứ mới của RCEP so với các FTA trước đây. Quy định rằng sản phẩm thu được từ một phản ứng hóa học là hàng hóa có xuất xứ nếu phản ứng hóa học đó diễn ra tại lãnh thổ của một nước thành viên. Tuy nhiên, Việt Nam không áp dụng quy tắc này nhiều.

Hình ảnh: Ông Phùng Gia Đức- Phó trưởng phòng, Phòng Xử lý phòng vệ thương mại nước ngoài, Cục Phòng vệ thương mại, Bộ Công Thương

Cũng theo Ông Phùng Gia Đức- Phó trưởng phòng, Phòng Xử lý phòng vệ thương mại nước ngoài, Cục Phòng vệ thương mại, Bộ Công Thương, tính đến tháng 8/2024, Việt Nam có các vụ điều tra chống bán phá giá chiếm 55% và tự vệ là 20%. Điều tra lẩn tránh thuế phòng vệ thương mại đang có xu hướng gia tăng và trở thành một công cụ bảo hộ (đặc biệt Hoa Kỳ ngày càng áp dụng nhiều). Các vụ việc điều tra chống trợ cấp chiếm tỷ lệ nhỏ hơn do tính chất phức tạp của vụ việc, tuy nhiên đang có xu hướng gia tăng do hiệu ứng domino khi xu hướng bảo hộ tăng.

Xu hướng điều tra PVTM đối với Việt Nam hiện đang: (i) tăng nhanh về số lượng vụ việc điều tra, đặc biệt là chống lẩn tránh; (ii) phạm vi sản phẩm bị điều tra ngày càng đa dạng, không chỉ các mặt hàng xuất khẩu lớn mà mở rộng những sản phẩm có giá trị và lượng xuất khẩu trung bình và nhỏ như mật ong, đĩa giấy,…; (iii) phạm vi điều tra ngày càng mở rộng; (iv) thị trường điều tra ngày càng mở rộng; (v) xu hướng điều tra khắt khe hơn; (vi) mức thuế PVTM có thể bị đẩy lên do vấn đề kinh tế thị trường.

Hình ảnh: Quang cảnh Hội thảo

Trong phiên thảo luận, các chuyên gia cũng trao đổi và giải đáp những băn khoăn về việc giúp doanh nghiệp Việt Nam không bị áp thuế PVTM hoặc được hưởng mức thuế thấp. Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, Hội/Hiệp hội ngành hàng, cán bộ công chức Sở ngành trên địa bàn TP. HCM cũng có những chia sẻ về đáp ứng quy tắc xuất xứ để tránh bị áp thuế PVTM theo hiệp định RCEP. Theo đó, các đơn vị tham dự cũng đánh giá cao những thông tin và kinh nghiệm thiết thực mà Hội thảo mang lại.

Với mong muốn tiếp tục đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp, Viện Nghiên cứu phát triển, Trung tâm Hội nhập quốc tế thành phố Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục tổ chức nhiều chương trình thiết thực và hữu ích hơn đến các cá nhân, cộng đồng doanh nghiệp, các Hiệp hội doanh nghiệp và Hội ngành hàng trong thời gian tới.

Nguồn: CIIS

Từ khóa: PVTM, hiệp định RCEP, xuất khẩu hàng hóa