Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trước sự phát triển của nền kinh tế- xã hội hiện nay, tiêu chuẩn ESG đóng vai trò là “kim chỉ nam” hướng dẫn doanh nghiệp quản lý rủi ro, đáp ứng các yêu cầu trong thời đại mới cũng như tìm được các giải pháp phát triển bền vững cho hoạt động sản xuất của mình.

Với mục tiêu trao đổi những định hướng và góc nhìn từ các bên có liên quan về thực hành ESG trong doanh nghiệp, cập nhật các xu hướng tranh chấp mới liên quan tiêu chuẩn ESG và tìm kiếm giải pháp thúc đẩy, hỗ trợ doanh nghiệp thực hành ESG hiệu quả. Viện Nghiên cứu phát triển, Trung tâm Hỗ trợ Hội nhập quốc tế TP.HCM phối hợp cùng Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC), Hiệp hội Doanh nghiệp Thành phố (HUBA) tổ chức Hội thảo “ESG - Chìa khóa cho phát triển bền vững: Giải pháp thúc đẩy doanh nghiệp thực hành ESG hiệu quả” vào ngày 20/6/2024 tại thành phố Hồ Chí Minh.

Hình: TS. Trần Du Lịch – Phó Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC)

Hiện nay, ESG không chỉ là hệ thống báo cáo chuyên biệt giúp các nhà đầu tư tài chính đánh giá toàn cảnh hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp muốn đầu tư, mà ESG còn trở thành một thuật ngữ chung để các nhà quản trị doanh nghiệp nhìn nhận những tác động của doanh nghiệp và sản phẩm lên môi trường, xã hội và nhân sự của họ. Trong bài phát biểu chào mừng, TS. Trần Du Lịch – Phó Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cũng cho biết ba tiêu chí E- Environment, S-Social và G- Governance giúp doanh nghiệp nhận thức và thực hành có trách nhiệm hơn trong quá trình sản xuất. Thành phố Hồ Chí Minh đang định hướng quy hoạch trở thành một thành phố có nền kinh tế xanh và kinh tế số tiên phong; do vậy, các vấn đề liên quan đến bộ tiêu chí ESG cho đến giải pháp thực hành hiệu quả ESG đang là những thách thức không hề nhỏ đối với cộng đồng doanh nghiệp và các thương hiệu. 

Hình: Ông Phạm Bình An- Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP. Hồ Chí Minh

Khai mạc tại Hội thảo, Ông Phạm Bình An- Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP. Hồ Chí Minh phát biểu: Trong thời gian qua, chính phủ cùng các cơ quan ban ngành đã có những cam kết và đề xuất phương án thực thi chiến dịch chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Cụ thể, Nghị quyết 98 ra đời đã phần nào giúp hiện thực hóa các mục tiêu này. Theo đó, thành phố đang tận dụng tối đa những cơ chế, chính sách của Nghị quyết 98 để chuyển đổi nền kinh tế công nghiệp từ nâu sang xanh, từ tuyến tính sang tuần hoàn theo hướng công nghệ cao và hiện đại. Cuối năm 2023, TP.HCM cũng đã ban hành khung chiến lược về tăng trưởng xanh đến năm 2030 và có những quyết sách để thúc đẩy người dân cùng hành động, chung tay cho sự chuyển đổi xanh của địa phương. Doanh nghiệp cần phải hướng tới việc thực hành kinh doanh có trách nhiệm để có thể thu hút đầu tư trong giai đoạn mới. Thực hành ESG là xu hướng đồng thời cũng là giải pháp giúp cân bằng giữa tăng trưởng và phát triển bền vững hiện nay.

Hình: Ông Giandomenico Zappia- Thành viên Ban Lãnh đạo EuroCham Việt Nam

Theo Ông Giandomenico Zappia- Thành viên Ban Lãnh đạo EuroCham Việt Nam, trên thế giới, hiện đang áp dụng một số khuôn khổ và tiêu chuẩn ESG phổ biến như:

• Bộ chỉ số GRI (Global Reporting Initiative): được sử dụng nhiều nhất gồm ba tiêu chuẩn (tiêu chuẩn toàn cầu, tiêu chuẩn ngành và tiêu chuẩn theo chủ đề)
• Bộ chỉ số SASB (Sustainability Accounting Standards Board): có các mẫu báo cáo cho 77 ngành. Chỉ số này đã được tích hợp vào ISSB- IFRS Foundation
• Bộ chỉ số TCFD (Task Force on Climate-Related Financial Disclosures): tháng 11/2023, TCFD đã giải thể và hiện do IFRS Foundation giám sát
• Bộ chỉ số IFRS - ISSB (International Sustainability Standards Board): IFRS năm 2023 gồm có IFRS S1- các yêu cầu chung về Công bố thông tin Tài chính liên quan đến phát triển bền vững và IFRS S2- công bố thông tin về khí hậu

Việt Nam cũng đã bước đầu xây dựng những khung pháp lý định hướng cho doanh nghiệp, điển hình như Thông tư số 96/2020/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành yêu cầu bắt buộc các công ty đại chúng, công ty có trái phiếu được niêm yết/chào bán phải công bố tác động môi trường và xã hội. Các hướng dẫn do SSC hợp tác với IFC phát triển hay Green Taxonomy (phân loại xanh) vẫn đang được xây dựng. Tuy nhiên, ông Zappia cũng khuyến nghị chính phủ và cơ quan có thẩm quyền cần nhanh chóng nghiên cứu và đưa ra các quy định nhằm thúc đẩy hơn nữa việc thực hành ESG tại Việt Nam.

Hình: PGS.TS. Nguyễn Đình Thọ-Viện trưởng Viện Chiến lược Chính sách, Tài nguyên và Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường

PGS.TS. Nguyễn Đình Thọ-Viện trưởng Viện Chiến lược Chính sách, Tài nguyên và Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết hiện nay thế giới đang phải đối mặt với ba cuộc khủng hoảng toàn cầu lớn nhất là biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và suy giảm đa dạng sinh học. Phát triển kinh tế xanh là xu hướng tất yếu mặc dù quy mô kinh tế xanh của Việt Nam hiện nay còn rất nhỏ chỉ chiếm khoảng 2-4% GDP Việt Nam. Chuyển đổi từ kinh tế nâu sang xanh là việc bắt buộc với tất cả các ngành, hướng tới áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn để đạt được mục tiêu phát thải ròng bằng 0 và rác thải ròng bằng 0 vào năm 2050. 

Kinh tế tuần hoàn là công cụ duy nhất trên thế giới để đạt được mục tiêu giảm tiêu thụ nguyên liệu vật liệu và kéo dài vòng đời sản phẩm, giảm phát thải và không gây tác động xấu tới môi trường. Các chính sách này hướng doanh nghiệp đến việc bắt buộc phải thực hiện báo cáo ESG. Trong đó, việc đo lường phạm vi phát thải là vấn đề quan trọng nhất- cơ sở đo lường hiệu suất ESG của doanh nghiệp. Nhiều quốc gia đã đưa ra luật chơi mới bắt buộc các công ty đại chúng phải báo cáo phát thải ESG như châu Âu, Singapore, Úc, New Zealand, …

Hình: Bà Đỗ Thị Thu Hà- Phó Tổng giám đốc, Trưởng Bộ phận Tư vấn Phát triển bền vững, Lãnh đạo Khối Cơ sở hạ tầng, Chính phủ và Y tế KPMG Việt Nam

Theo Bà Đỗ Thị Thu Hà- Phó Tổng giám đốc, Trưởng Bộ phận Tư vấn Phát triển bền vững, Lãnh đạo Khối Cơ sở hạ tầng, Chính phủ và Y tế KPMG Việt Nam có tới 80% doanh nghiệp đã đặt ra cam kết hoặc đang lên kế hoạch sớm thực hành ESG, tuy nhiên chỉ có khoảng 28% trong số đó có chỉ số đo lường rủi ro ESG rõ ràng để theo dõi tiến trình. Dữ liệu đóng vai trò quan trọng trong đo lường và báo cáo kết quả ESG. Doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc đánh giá tác động giá tiếp của biến đổi khí hậu, khó khăn thu thập dữ liệu/ thông tin chính xác trong và ngoài doanh nghiệp, thiếu chuyên môn trong lĩnh vực ESG, không có quy định hướng dẫn cụ thể là những nguyên nhân chính khiến ESG tuy đã được nhận thức rộng rãi nhưng chưa được triển khai đồng bộ.

Để chuyển đổi ESG, doanh nghiệp cần phải đánh giá được tác động của ESG (môi trường- xã hội- quản trị) lên hoạt động của mình, từ đó đưa ra giải pháp tuân thủ ESG (thực hiện- tuân thủ- báo cáo ESG) và lập ra chiến lược cụ thể hướng đến sự phát triển bền vững mà doanh nghiệp mong muốn cũng như những biện pháp mà doanh nghiệp có thể áp dụng.

Hình: Luật sư Jumpei Nagaoka- Luật sư Công ty Luật Nishimura & Asahi

Luật sư Jumpei Nagaoka- Luật sư Công ty Luật Nishimura & Asahi cũng cho rằng nhiều nước trên thế giới cũng đã ban hành nhiều quy định và luật ràng buộc các doanh nghiệp, đặc biệt là các tập đoàn đa quốc gia phải thực hành ESG trong hoạt động của mình. Trong đó, vấn đề thẩm định doanh nghiệp, công bố thông tin và hoạt động giao thương đều đã được quy định trong luật, nổi bật là Chỉ thị về Báo cáo Phát triển bền vững của doanh nghiệp EU hay Đạo luật không nhập khẩu các sản phẩm có nguồn gốc từ phá rừng của EU.

EU còn đưa ra tiêu chí thẩm định doanh nghiệp (due diligence) trong Luật Hướng dẫn thẩm định doanh nghiệp bền vững của EU yêu cầu kiểm tra chuỗi giá rị sản phẩm từ đầu thượng nguồn- hạ nguồn (còn rất hạn chế) dành cho các công ty trong và ngoài EU và các tập đoàn đa quốc gia. Đối với việc thực hành ESG, rủi ro có thể xuất hiện ở nhiều giai đoạn, trong nhiều trường hợp dễ khiến các bên vi phạm những cam kết mình đưa ra từ đó dẫn đến tranh chấp. Các tranh chấp thường thấy liên quan đến ESG phần lớn bắt nguồn từ nhiều dạng giao dịch khi cung ứng hàng hóa, dịch vụ; giao dịch M&A; tiêu dùng và các tranh chấp khác liên quan đến yếu tố môi trường, lao động…

Và để giải quyết các tranh chấp này, phương án trọng tài thương mại là một trong số những giải pháp có thể cân nhắc bởi sự phù hợp với xu hướng quốc tế.

Hình: Bà Võ Thị Liên Hương- Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Secoin và Bà Huỳnh Thị Xuân Liên- Thành viên Ủy ban ESG PNJ, Chủ tịch Hội đồng thành viên CAO (từ trái sang phải)

Tiếp nối chương trình, Bà Võ Thị Liên Hương- Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Secoin và Bà Huỳnh Thị Xuân Liên- Thành viên Ủy ban ESG PNJ, Chủ tịch Hội đồng thành viên CAO cũng chia sẻ những kinh nghiệm và những khó khăn thách thức gặp phải khi doanh nghiệp của mình từng bước thay đổi để đáp ứng tiêu chuẩn ESG. Mỗi doanh nghiệp cần xây dựng một hành trình ESG riêng và chuyển đổi xanh đóng vai trò then chốt để doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng xanh toàn cầu. Chương trình hành động của doanh nghiệp nên hướng vào mục tiêu chung của quốc gia và định hướng phát triển ngành. 

Hình: Phiên thảo luận tại Hội thảo

Trong phiên thảo luận, các chuyên gia cũng trao đổi và giải đáp những băn khoăn về việc thực hành ESG tại Việt Nam. Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, Hội/Hiệp hội ngành hàng, cán bộ công chức Sở ngành cũng như cán bộ Viện nghiên cứu/ Trường Đại học trên địa bàn TP. HCM cũng có những chia sẻ những khó khăn về lộ trình chuyển đổi xanh. Theo đó, các đơn vị tham dự cũng đánh giá cao những thông tin và kinh nghiệm thiết thực mà Hội thảo mang lại.

Với mong muốn tiếp tục đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp, Viện Nghiên cứu phát triển, Trung tâm Hội nhập quốc tế thành phố Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục tổ chức nhiều chương trình thiết thực và hữu ích hơn đến các cá nhân, cộng đồng doanh nghiệp, các Hiệp hội doanh nghiệp và Hội ngành hàng trong thời gian tới.

Nguồn: CIIS

Từ khóa: ESG, chuyển đổi xanh, thực hành ESG