Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

(VEN) - Đầu tháng 10/2010, tại trụ sở của Ủy ban châu Âu (EC) ở Brussels, Bỉ, Liên minh châu Âu (EU) và Việt Nam đã ký tắt Hiệp định Đối tác hợp tác toàn diện (PCA). Đây là một bước tiến lớn tạo khuôn khổ mới, lâu dài và toàn diện cho quan hệ hợp tác Việt Nam và EU phát triển sâu rộng hơn, hiệu quả hơn phù hợp với xu thế chung của thế giới cũng như những ưu tiên phát triển kinh tế, xã hội và đối ngoại của hai bên trong những năm tới.

EU có nền kinh tế lớn nhất thế giới với tổng GDP đạt gần 15.000 tỷ USD/năm (số liệu năm 2009), chiếm 21% GDP toàn cầu. Năm 2009, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ của EU là 4.321 tỷ USD (trong đó, xuất khẩu là 2.187 tỷ USD, nhập khẩu là 2.134 tỷ USD). EU cũng là nhà tài trợ phát triển (ODA) lớn nhất thế giới (49 tỷ euro năm 2009, chiếm 60% ODA toàn cầu). Trong số 500 công ty lớn nhất thế giới vào thời điểm năm 2010 thì của EU chiếm 161. Đồng euro của EU là đồng tiền chủ chốt toàn cầu.

Với tiềm lực kinh tế mạnh, tầm ảnh hưởng chính trị rộng lớn, EU có vị trí quan trọng trong chính sách đối ngoại của Việt Nam. Chính việc thiết lập quan hệ ngoại giao với EU tháng 11/1990 sau đó đã có những tác động tích cực tới quá trình bình thường hóa quan hệ và tăng cường hợp tác với nhiều nước lớn và đối tác quan trọng khác của Việt Nam như Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, ASEAN...

Đối tác quan trọng

Với Việt Nam, EU luôn là đối tác quan trọng trên nhiều lĩnh vực. Cụ thể, EU là đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam với tổng kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - EU đạt 15,2 tỷ USD năm 2009 (tăng 20-25%/năm kể từ năm 1995); là đối tác đầu tiên dành chế độ ưu đãi thuế quan phổ cập (GSP) cho Việt Nam; là thị trường xuất khẩu lớn một số mặt hàng chủ lực của Việt Nam như dệt may, hải sản, giày dép…; là thị trường nhập khẩu nhiều mặt hàng thiết yếu của Việt Nam như máy móc, thiết bị, nguyên phụ liệu dệt may và da giầy, sắt thép, phân bón, thuốc tân dược…

Đầu tư trực tiếp của EU vào Việt Nam cũng đóng một vai trò quan trọng. Tính đến hết năm 2009, đã có 21/27 nước thành viên EU đầu tư vào Việt Nam với 947 dự án, tổng vốn đăng ký 13,3 tỷ USD, tỷ lệ giải ngân đạt 60% (cao gấp hơn 3 lần mức trung bình giải ngân FDI ở Việt Nam). Hầu hết các tập đoàn lớn của EU đã có mặt ở Việt Nam như Shell, Total, Siemens, Alcatel...

Về ODA, trong nhiều năm EU là nhà viện trợ không hoàn lại lớn nhất cho Việt Nam. Tổng vốn ODA EU cam kết cho Việt Nam từ năm 1996 đến 2010 là 11,05 tỷ USD (đã giải ngân khoảng 5 tỷ USD). Nguồn vốn này tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực ưu tiên như xóa đói giảm nghèo, giáo dục, y tế, chuyển đổi nền kinh tế, cải cách hành chính…, góp phần tích cực thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội giúp Việt Nam sớm đạt được nhiều chỉ tiêu trong các mục tiêu thiên niên kỷ (MDGs).

Đối tác tốt nhất

Cũng giống như các nhà lãnh đạo Việt Nam, lãnh đạo của EU luôn khẳng định coi trọng và tăng cường hợp tác nhiều mặt với Việt Nam cho tương xứng với tiềm năng và vị thế. Nhìn chung, các nước thành viên EU đều đánh giá cao tiềm năng, vai trò, vị thế khu vực và quốc tế của Việt Nam.

Cộng hòa Liên bang Đức là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong EU. Khi được hỏi người Đức đánh giá thế nào về đối tác Việt Nam, ngài Rolf Schulze, Đại sứ Cộng hòa Liên bang Đức tại Việt Nam nói rằng: “Nước Đức đánh giá rất cao Việt Nam về độ tin cậy. Giữa người Đức và người Việt Nam có thỏa thuận gì với nhau đều được thực hiện. Việt Nam là một quốc gia ổn định ở Đông Nam Á, là thành viên của WTO, từng đảm nhiệm thành công cương vị Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, đảm nhận thành công Chủ tịch ASEAN năm 2010, Hiệp định PCA giữa Việt Nam và EU đã được ký tắt… Tất cả những điều đó đã khiến Việt Nam ngày càng trở thành đối tác quan trọng của Chính phủ Đức”.

Ngài Sean Doyle, Đại sứ/Trưởng Phái đoàn EU tại Việt Nam thì khẳng định: “Việt Nam là một đối tác tốt nhất của EU. Việt Nam đã hợp tác với EU rất hiệu quả, thành công trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là xóa đói giảm nghèo, thương mại, y tế, giáo dục…”.

Hiện một số nước thành viên EU đã bày tỏ mong muốn nâng quan hệ với Việt Nam lên tầm cao hơn hiện nay. Trong đó, mới đây Anh và Tây Ban Nha đã nâng quan hệ hợp tác với Việt Nam lên thành “đối tác chiến lược”.

Triển vọng “sáng”

Để khai thác tốt các cơ hội hợp tác mới, Việt Nam và EU đã ký tắt PCA. Với Việt Nam, việc ký kết PCA là nhằm mở rộng, nâng tầm quan hệ với EU thành đối tác toàn diện, lâu dài; ưu tiên hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, và hợp tác phát triển với EU; khai thác hiệu quả lợi ích trong hợp tác và tận dụng tốt sự hỗ trợ của EU để phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

Về phía EU, việc ký kết PCA là nhằm mở rộng vai trò của EU tại khu vực Đông Nam Á; tranh thủ sự hợp tác của Việt Nam trong việc giải quyết các vấn đề thách thức toàn cầu; khai thác các lợi thế của EU trong hợp tác với Việt Nam để tận dụng tiềm năng đất nước và vị thế quốc tế ngày càng cao của Việt Nam.

Nói về quan hệ giữa Việt Nam và EU trong thời gian tới, ngài Sean Doyle cho rằng: “Sẽ có nhiều cuộc viếng thăm cấp cao giữa EU tới Việt Nam và ngược lại để trao đổi các biện pháp nâng tầm quan hệ hợp tác sâu rộng hơn, hiệu quả hơn; sẽ có nhiều đối thoại cởi mở hơn giữa đôi bên về chính trị, về các vấn đề xã hội, về các vấn đề toàn cầu mà 2 bên cùng quan tâm...”. Còn ông Bùi Thanh Sơn, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam cũng nhận định, quan hệ Việt Nam và EU trong 5-10 năm tới là “sáng sủa”.

Sở dĩ, các nhà làm ngoại giao của cả EU và Việt Nam đều đưa ra những nhận định lạc quan như vậy là bởi, những thỏa thuận khung trong PCA đã có tính đến trình độ phát triển của mỗi bên, qua đó sẽ có những cơ sở và điều kiện thuận lợi để thiết lập những khuôn khổ hợp tác mới ở tầm cao hơn, cụ thể trên nhiều lĩnh vực.

Chẳng hạn, về hợp tác phát triển, EU cam kết tăng cường hỗ trợ Việt Nam đạt được các mục tiêu phát triển quốc tế thừa nhận, trong đó có các MDGs, và coi đây là điều khoản thiết yếu của PCA. Ngài Sean Doyle cho biết: “EU mong muốn Việt Nam đạt được tiến bộ nhanh trên một số lĩnh vực như kinh tế, quản trị công, các vấn đề xã hội… Và EU sẽ tiếp tục giúp Việt Nam thực hiện điều đó”.

Bên cạnh đó, PCA cũng mở ra nhiều triển vọng hợp tác về khoa học, công nghệ, giáo dục, đào tạo, ngăn ngừa và giảm nhẹ thiên tai… Trong mỗi lĩnh vực trên, EU cũng đều có cam kết hỗ trợ kỹ thuật và nâng cao năng lực, tạo thuận lợi cho Việt Nam tranh thủ sự hỗ trợ và hợp tác của EU để thực hiện chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011-2020.

Về thương mại, đầu tư, PCA sẽ tạo điều kiện thuận lợi để hai bên khai thác tốt hơn lợi thế so sánh và bổ sung cho nhau. Trong đó, nhiều lĩnh vực EU có thế mạnh như cơ khí, chế tạo, giao thông vận tải, hóa chất, dược phẩm, dịch vụ có giá trị gia tăng cao… Việt Nam có thể khai thác tốt hơn; ngược lại, nhiều mặt hàng Việt Nam có lợi thế như cao su nguyên liệu, thủ công mỹ nghệ, giày dép, may mặc, thủy sản, cà phê, chè, hạt tiêu… có thể đáp ứng nhu cầu nhập khẩu lớn của EU.

Phải khẳng định rằng, triển vọng mở rộng thị trường EU cho Việt Nam những năm tới là rất lớn. Bởi lẽ, trong tổng kim ngạch thương mại hai chiều của EU với thế giới là 4.321 tỷ USD năm 2009, thì tỷ trọng quan hệ với Việt Nam mới chỉ chiếm khoảng 0,35%. Việc ký kết PCA sẽ góp phần thiết lập những cơ chế hỗ trợ các ngành, các doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận và khai thác thuận lợi, hiệu quả hơn thị trường cũng như các ưu thế về vốn, công nghệ, kỹ thuật, kỹ năng quản lý tiên tiến của EU. Đặc biệt, PCA được coi là tiền đề quan trọng để Việt Nam và EU tiến tới đàm phán và ký kết Hiệp định tự do thương mại song phương (FTA) mở ra nhiều cơ hội hợp tác kinh tế, thương mại lớn hơn. Lúc đó, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ có thêm nhiều thuận lợi để xâm nhập vào thị trường EU; ngược lại, môi trường đầu tư, kinh doanh ở Việt Nam cũng sẽ tăng thêm tính hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư của EU.

Ngoài ra, các vấn đề về chính trị, an ninh, pháp luật, chống tội phạm có tổ chức, cấm phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, chống khủng bố, di cư… PCA đã đề cập tới cũng sẽ góp phần quan trọng vào việc tăng cường đối thoại, hợp tác, giải quyết các vấn đề hai bên cùng quan tâm phù hợp với luật pháp của mỗi bên và những cam kết quốc tế mà cả Việt Nam và EU tham gia; qua đó, nâng cao nhận thức chung tạo cơ sở thuận lợi để hai bên tăng cường hợp tác trên các lĩnh vực khác…/.

Dẫn theo Báo kinh tế Việt Nam