Hỗ trợ Việt Nam hội nhập kinh tế toàn cầu có hiệu quả

Sau 4 năm thực hiện, Chương trình hỗ trợ kỹ thuật hậu gia nhập tổ chức thương mại thế giới (B- WTO) đã giúp Việt Nam hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, giải quyết thách thức kinh tế-xã hội của hội nhập tới khu vực nông thôn. Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Cẩm Tú, Việt Nam đang hội nhập sâu sắc hơn vào nền kinh tế khu vực và toàn cầu, tiếp tục hoàn thiện chính sách hội nhập, đẩy mạnh cải cách. Vì vậy, Việt Nam vẫn rất cần sự ủng hộ và hỗ trợ kỹ thuật của các nhà tài trợ.

*Hỗ trợ xây dựng chính sách và thể chế

Thứ trưởng Nguyễn Cẩm Tú nhấn mạnh: Với mục tiêu tăng cường năng lực của Chính phủ, chương trình B-WTO đã hỗ trợ phù hợp về xây dựng chính sách và thể chế. Chương trình còn giúp các Bộ, ngành, địa phương Việt Nam thực hiện chương trình hành động của Chính phủ về một số chủ trương chính sách lớn, để nền kinh tế phát triển nhanh và bền vững khi Việt Nam là thành viên của WTO.

Ông Trịnh Minh Anh, Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo B-WTO cho biết: Từ tháng 9/2009 – 9/2013, đã có 48 dự án được triển khai thực hiện trong khuôn khổ Chương trình Hỗ trợ kỹ thuật hậu gia nhập WTO (B-WTO) giai đoạn II. Trong đó có 23 dự án được thực hiện nhằm hỗ trợ hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, 6 dự án hỗ trợ giải quyết thách thức kinh tế - xã hội của hội nhập tới khu vực nông thôn, 11 dự án giúp nâng cao năng lực quản lý và điều phối hội nhập, 8 dự án hỗ trợ thực hiện kế hoạch hành động của các địa phương. Đa số các kết quả của chương trình là phù hợp, đạt được mục tiêu ngắn hạn và góp phần tích cực vào việc thực hiện các ưu tiên trong Kế hoạch hành động của Chính phủ.

Một trong dự án nổi bật được hỗ trợ của chương trình B-WTO là dự án “Nâng cao năng lực cho Cục Quản lý Cạnh tranh (QLCT) nhằm tăng cường thể chế kinh tế thị trường ở Việt Nam”. Với sự hỗ trợ của chương trình B-WTO, Cục QLCT đã tiến hành điều tra xử lý các vụ kiện phòng vệ thương mại theo pháp luật Việt Nam. Đến nay, các vụ việc điển hình đã được điều tra và ra phán quyết xử lý áp dụng biện pháp tự vệ đối với mặt hàng kính nổi nhập khẩu (2009) và mặt hàng dầu thực vật tinh luyện (2013); điều tra và áp dụng biện pháp chống bán phá giá đối với sản phẩm thép không gỉ cán nguội được nhập khẩu vào Việt Nam từ Trung Quốc, Đài Loan, Malaixia và Inđônêxia. Đây là lần đầu tiên một vụ khởi kiện theo Pháp lệnh Chống bán phá giá đối với hàng hóa nước ngoài nhập khẩu vào Việt Nam được cơ quan điều tra của Việt Nam chính thức nhận đơn.

Ông Bạch Văn Mừng, Cục trưởng Cục QLCT chia sẻ: Dưới sự tài trợ của B-WTO, Cục xây dựng được hệ thống cơ sở dữ liệu về môi trường cạnh tranh và đánh giá mức độ cạnh tranh của 30 ngành kinh tế. Bản Báo cáo tổng thể về nền kinh tế thị trường của Việt Nam phục vụ giải trình kinh tế thị trường cũng được hoàn thành. Điều đáng chú ý là đã có thêm 17 nước công nhận Việt Nam có nền kinh tế thị trường. Như vậy, cộng với 21 nước đã công nhận trước khi triển khai Chương trình B-WTO giai đoạn II, đã có tổng số 38 nước công nhận Việt Nam có nền kinh tế thị trường. Điểm nổi bật nữa của Dự án là thiết lập được Hệ thống cảnh báo sớm các vụ kiện chống bán phá giá đến cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam, đồng thời giúp Cục QLCT đào tạo được đội ngũ cán bộ đủ năng lực ứng phó với các vụ kiện phòng vệ thương mại từ nước ngoài.

Cùng quan điểm này, bà Đinh Thị Mỹ Loan, Chủ tịch Hiệp hội bán lẻ Việt Nam (AVR)cho hay: Mới đây, AVR đã triển khai Dự án “Đánh giá tác động của các cam kết hội nhập về lĩnh vực phân phối- bán lẻ và nghiên cứu đề xuất giải pháp hỗ trợ, định hướng phát triển cho nhà phân phối- bán lẻ nội địa”. Điều đáng mừng là hoạt động của dự án đã góp phần nâng cao vai trò của AVR nhất là trong vai trò cầu nối giữa cộng đồng doanh nghiệp với cơ quan quản lý Nhà nước và tham gia phản biện xây dựng chính sách pháp luật liên quan. Đặc biệt, văn kiện chính sách là kết quả cô đọng của dự án sẽ được AVR sử dụng như nội dung chính trong chương trình làm việc với các cơ quan quản lý nhà nước về chiến lược, kế hoạch phát triển của ngành phân phối bán lẻ Việt Nam trong những năm tiếp theo, thực hiện sứ mệnh và tầm nhìn của AVR là hội nhập, cạnh tranh và hướng tới người tiêu dùng.

*Cần một cú hích cải cách mới

Trao đổi về những thách thức trong công cuộc cải cách, hội nhập kinh tế của Việt Nam hiện nay, ông Hugh Borrowman, Đại sứ Australia tại Việt Nam cho rằng: Vẫn còn rất nhiều thách thức đang đặt ra phía trước với Việt Nam như việc cần tăng năng lực cạnh tranh, chuyển dịch lên nấc thang cao hơn của chuỗi giá trị. Dù rằng các nỗ lực cải cách mà Chương trình đã hỗ trợ không chỉ còn giới hạn ở việc thực thi các cam kết WTO. Các vấn đề Chương trình tham gia giải quyết đều là những vấn đề của toàn bộ nền kinh tế.

Còn theo bà Lê Thanh Hà, Ban Pháp chế Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, với lượng doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện nay chiếm hơn 90% số doanh nghiệp trên toàn quốc, họ chính là những người bị tác động đầu tiên và trực tiếp khi chính sách đi vào cuộc sống. Vì thế, cộng đồng doanh nghiệp và hiệp hội doanh nghiệp hiện nay vẫn đang loay hoay để có thể lấy được thông tin cho doanh nghiệp liên quan đến chính sách thương mại. Nếu doanh nghiệp được trang bị kiến thức, tham gia ngay từ giai đoạn chuẩn bị chính sách thương mại hay đàm phán, họ có thể vững hơn khi chính sách đi vào cuộc sống.

Thừa nhận WTO đã cho Việt Nam thấy rõ hơn mối quan hệ rất chặt chẽ giữa cải cách trong nước với quá trình hội nhập, ông Võ Trí Thành, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý Kinh tế Trung ương khẳng định: “Chỉ có cải cách trong nước mới tạo ra những điều kiện mà Việt Nam có thể tận dụng tốt các cơ hội do hội nhập mang lại, cũng như có thể giảm thiểu được cải rủi ro, kể cả rủi ro đối với sản xuất kinh doanh, đối với người tiêu dùng, đặc biệt là rủi ro bất ổn kinh tế vĩ mô. Hiện nay, Việt Nam dù phải nỗ lực ổn định kinh tế vĩ mô và phục hồi tăng trưởng vẫn đang đứng trước thời khắc có tính quyết định trong cải cách và phát triển. Thành tựu cải cách, phát triển 27 năm qua của Việt Nam là đáng kể, song hiệu lực của nhiều cải cách đã “mất đà”, nền kinh tế bộc lộ nhiều yếu kém, cả về vấn đề cơ cấu, sức đề kháng trước các cú sốc và các vấn đề xã hội, môi trường”.

Chính vì lẽ đó mà Việt Nam cần một cú hích cải cách mới trên 3 hướng lớn, ông Thành nhấn mạnh. Trong đó, hướng thứ nhất là tái cấu trúc kinh tế, tạo hiệu quả phân bổ nguồn lực, trước hết tập trung vào khu vực doanh nghiệp Nhà nước, tài chính – ngân hàng, đầu tư công; chuyển đổi phương thức tăng trưởng và phát triển, tạo tiền đề Việt Nam vượt bẫy thu nhập trung bình. Đây chính là nhu cầu ưu tiên tăng cường năng lực hội nhập của Việt Nam hiện nay. Hướng thứ hai là tiếp tục hội nhập sâu rộng, toàn diện, trong đó lấy trung tâm là hội nhập kinh tế, chú trọng quan hệ ASEAN, Đông Á, châu Á – Thái Bình Dương và các đối tác chiến lược. Hướng thứ ba là kết hợp cải cách kinh tế với cải cách thể chế, cải cách chính trị.

Với những cơ sở đã được thiết lập nhờ kết quả hoạt động của Chương trình, Thứ trưởng Nguyễn Cẩm Tú tin tưởng rằng các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật sẽ được tiếp tục thực hiện với hiệu quả cao. Cùng với đó, Chương trình sẽ hỗ trợ mạnh mẽ cho việc tăng cường năng lực của Chính phủ trong việc quản lý quản lý quá trình hội nhập Việt Nam vào nền kinh tế toàn cầu và chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, duy trì được sự phát triển theo hướng tạo thuận lợi cho người nghèo và bảo vệ các thành quả giảm nghèo, đưa Việt Nam tiến vững chắc trên con đường phát triển.

Theo TTXVN