Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Phân cấp quản lý nhà nước về kinh tế mặc dù đã đạt nhiều tiến bộ, góp phần tích cực khai thác nguồn thu và sử dụng nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội của cả nước cũng như từng địa phương. Tuy nhiên, phân cấp quản lý nhà nước về kinh tế đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập cần được tháo gỡ. Phóng viên "Kinh tế Việt Nam & Thế giới" đã ghi nhận một số ý kiến của các chuyên gia xung quanh vấn đề này.

TS. Vũ Đình Ánh, chuyên gia kinh tế: “Cần giải tỏa vòng luẩn quẩn”

Quy mô thu ngân sách nhà nước (NSNN) trên địa bàn khác biệt quá lớn và tỷ lệ phân chia nguồn thu cũng chênh lệch quá xa giữa các địa phương đã thành trở ngại trong giải quyết mối quan hệ giữa ngân sách Trung ương (NSTW) và Ngân sách địa phương (NSĐP) cũng như thu chi ngân sách giữa các địa phương với nhau. Phân cấp NSNN cần giải toả vòng luẩn quẩn là thu NS thấp nên thiếu nguồn lực để đầu tư - không thu hút đầu tư, kinh tế chậm phát triển, ít điều kiện công nghiệp hoá - thiếu nguồn thu ngân sách.

Bên cạnh đó, mặc dù được hưởng 100% rất nhiều khoản thu và được phân chia nguồn thu với NSTW song nguồn thu NSĐP phụ thuộc rất nhiều vào khoản thu bổ sung từ NSTW, cả thu bổ sung cân đối và bổ sung có mục tiêu. Tất cả các địa phương đều nhận bổ sung có mục tiêu từ NSTW và cả nước chỉ có 10/63 tỉnh thành không nhận bổ sung cân đối từ NSTW.

Trong khi phân cấp thu NSNN có xu hướng tập trung về Trung ương và duy trì sự phụ thuộc của ngân sách địa phương vào ngân sách Trung ương thì phân cấp chi NSNN lại cho thấy xu hướng ngược lại mặc dù phân cấp chi NSNN đã được quy định rất rõ ràng trong Luật NSNN với các mục chi cụ thể nào thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách trung ương và của ngân sách địa phương.

GS. TSKH Nguyễn Mại, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài: "Phân cấp cần tính đến nhiều yếu tố"

Phân cấp quản lý cho chính quyền địa phương cần tính đến những yếu tố khác nhau để có cơ chế và mức độ thích hợp, không dàn đều, nhằm mục đích khi được phân cấp thì chính quyền địa phương có đủ điều kiện bảo đảm thực hiện tốt chức năng quản lý nhà nước.

Chủ trương phân cấp là đúng, nhưng do không tính đầy đủ các yếu tố chính nên đã cào bằng, hai thành phố lớn Hà Nội và Tp. Hồ Chí Minh vẫn quá phụ thuộc vào nhiều quyết định của Trung ương, trong khi một số địa phương chưa đủ điều kiện bảo đảm thực hiện tốt quản lý nhà nước sau khi phân cấp.
Từ đó, kiến nghị điều chỉnh phân cấp quản lý nhà nước cho chính quyền địa phương theo ba cấp độ. Thứ nhất Hà Nội và Tp. Hồ Chí Minh được tự chủ hơn theo cơ chế đặc biệt như một số nước đã áp dụng để chính quyền hai thành phố ra quyết định kịp thời và đúng đắn, bởi vì bộ, ngành ở trung ương không có điều kiện xử lý khối lượng thông tin lớn và phức tạp; thứ hai, các thành phố trực thuộc trung ương khác được phân cấp quyết định vấn đề của đô thị như xây dựng hạ tầng kỷ thuật, các trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học cuả từng vùng; thứ ba, các tỉnh được phân cấp quyết định vấn đề tam nông, dân số và lao động, xây dựng hạ tầng kỷ thuật - xã hội ở nông thôn và đô thị nhỏ.

TS. Lê Viết Thái - Trưởng ban Thể chế Kinh tế, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM): “Chưa quan tâm thích đáng đến quy hoạch vùng”
Quy hoạch vùng là một vấn đề cần lưu tâm khi phân cấp song lại chưa được quan tâm một cách thích đáng. Cho đến nay, không gian kinh tế Việt Nam bị chia cắt bởi địa giới hành chính. Vấn đề nổi cộm nhất trong thời gian vừa qua của vùng là thiếu một cơ chế quản lý để điều phối sự phát triển của vùng không bị ràng buộc và bị chia cắt theo địa giới hành chính. Nhiều quy hoạch chi tiết chưa tuân thủ quy trình để đảm bảo sự ăn khớp với quy hoạch chung của vùng, thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các Bộ, ngành và các địa phương trong vùng. Các kế hoạch phát triển kinh tế không bám sát và phản ánh được các nội dung quy hoạch đã được Nhà nước phê duyệt. Nguyên nhân sâu xa của tình hình có thể có nhiều nhưng trước hết là do còn có những vướng mắc trong quan điểm và tư duy về vai trò và bước đi của vùng kinh tế trọng điểm. Vẫn còn đâu đó ảnh hưởng của chủ nghĩa bình quân, thiếu sự tập trung các nỗ lực từ trên xuống dưới và sự phối hợp giữa các địa phương trong vùng... Hiện tượng ganh đua giữa các tỉnh trong một vùng, “giành giật” các dự án đầu tư công trong thời gian qua đã dẫn đến sự xuất hiện quá nhiều các công trình hiệu quả thấp, hệ số sử dụng quá nhỏ gây lãng phí cho nguồn lực đang còn quá ít ỏi của Nhà nước./.

Quang Toàn (thực hiện)/ TTXVN