Hội thảo: Quy trình thi hành án dân sự và hành chính -Thực tiễn công tác thi hành quyết định xử lý vụ việc hạn chế cạnh tranh

Nhằm nâng cao năng lực xử lý các vụ việc hạn chế cạnh tranh cho Thành viên Hội đồng cạnh tranh và các cơ quan liên quan. Chiều ngày 24 tháng 5 năm 2012 tại Nhà Khách văn phòng Quốc hội, 165 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Quận 3, TP. HCM. Hội đồng cạnh tranh – Bộ Công Thương đã tổ chức hội thảo với chủ đề “Quy trình thi hành án dân sự và hành chính – Những bài học kinh nghiệm cho công tác thi hành quyết định xử lý vụ việc của Hội đồng cạnh tranh” với sự chủ trì của Ông Trần Quốc Khánh - Thứ trưởng Bộ Công Thương cùng thành phần tham dự là thành viên Hội đồng cạnh tranh, Toà Hành chính – Toà án nhân dân TP. HCM, đại diện Cục thi hành án dân sự TP. HCM, Sở Công Thương TP. HCM, Đại diện Cục quản lý cạnh tranh – VP TP. HCM, các Trường đại học, Khoa luật và văn phòng luật sư tại TP. HCM.

Ông Trần Quốc Khánh – Chủ tịch Hội đồng Cạnh tranh
– Thứ trưởng Bộ Công Thương phát biểu khai mạc hội thảo

Hội thảo đã được lắng nghe rất nhiều quan điểm, tham luận của các cán bộ quản lý nhà nước, các chuyên gia học thuật, cho rằng việc thực thi luật cạnh tranh đối với vấn đề hạn chế cạnh tranh đang gặp phải rất nhiều khó khăn so với việc thực thi liên quan đến cạnh tranh không lành mạnh.

Theo Ông Nguyễn Sinh Nhật Tân – Vụ pháp chế - Bộ Công Thương các khó khăn này đến từ nhiều khía cạnh khác nhau của công tác thực thi pháp luật: Nguồn lực hạn chế, các hành vi tinh vi hơn, quy trình xử lý phức tạp và cuối cùng là thi hành án khó khăn hơn. Đối với việc thi hành các quyết định của hội đồng xử lý vụ việc phải được thi hành thông qua cơ quan thi hành án dân sự theo quy định của pháp luật, việc thi hành trở nên đặc biệt khó khăn khi bản thân Quyết định giải quyết khiếu nại của Hội đồng cạnh tranh là đối tượng của các vụ án hành chính và trong quá trình khởi kiện ra Toà này thì các quyết định thi hành án của cơ quan thi hành án không thể có hiệu lực thi hành. Đứng trước thực trạng đó, nhiều nghiên cứu cho rằng có nhiều phương án xử lý vấn đề này là có thể sửa đổi Luật Cạnh tranh, sửa đổi một phần liên quan đến tố tụng, sửa đổi các pháp luật về tố tụng có liên quan hoặc hành chính hoá Quyết định xử lý của Hội đồng xử lý vụ việc thì có lẽ công tác thi hành án sẽ dễ dàng và hiệu quả hơn nhiều.

PGS. Nguyễn Như Phát – Viện trưởng Viện Nhà nước và Pháp Luật, Uỷ viên Hội đồng cạnh tranh cho rằng sự khiếm khuyết của pháp luật về cơ chế cưỡng chế thi hành quyết định xử lý của Hội đồng cạnh tranh là cơ sở quan trọng làm chậm trễ thi hành các quyết định đã hoặc sẽ được ban hành trong tương lai trong các vụ việc cạnh tranh. Để giải quyết hạn chế này về lý thuyết cần khẳng định bản chất bất di bất dịch của quyết định này là quyết định xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh. Do đó về mặt luật pháp chúng phải được thực hiện theo thủ tục thi hành các quyết định xử lý vi phạm hành chính không thể dựa trên quan điểm cho rằng tố tụng cạnh tranh là loại tố tụng bán tư pháp để quy kết việc thực thi chúng phải tiến hành theo thủ tục thi hành án dân sự.

Theo Th.S Nguyễn Thị Thanh Hồng – Cục Thi hành án dân sự TP. HCM cho rằng, khác với việc tổ chức thi hành các bản án mà người phải thi hành là cá nhân hoặc một tổ chức, doanh nghiệp bình thường, việc tổ chức thi hành các bản án mà người có nghĩa vụ là Doanh nghiệp nhà nước có những đặc thù riêng và hiệu quả thi hành án đối với những bản án này cũng là những điều đáng phải bàn trong nền kinh tế hiện nay.

Theo TS. Nguyễn Am Hiểu – Vụ pháp luật dân sự kinh tế Bộ Tư Pháp: Một số khó khăn khi thi hành luật thi hành án dân sự đó là tình hình án tồn đọng, thẩm quyền thi hành án còn hạn chế, khả năng ngăn chặn tẩu tán tài sản bị hạn chế, sự cần mẫn quá mức của thi hành án. Theo Ông Đỗ Khắc Tuấn – Phó Chánh an Toà Án nhân dân TP. HCM cho rằng do thẩm quyền phán quyết của Tòa án còn hạn chế nên không giải quyết triệt để được vấn đề tranh chấp. Nhiều vụ án sau khi Tòa giải quyết xong thì vụ việc được chuyển sang cho người bị kiện giải quyết, việc giải quyết tiếp theo của người bị kiện rất khó khách quan nếu vẫn còn mang tâm lý của người thua kiện.

Từ khi Luật cạnh tranh có hiệu lực, Hội đồng cạnh tranh đã xử lý 3 vụ việc về hành vi hạn chế cạnh tranh, trong đó, hai vụ việc đã khẳng định có hành vi vi phạm pháp luật cạnh tranh và áp dụng các biện pháp xử lý vi phạm pháp luật canh tranh theo đúng thẩm quyền.

Những tồn tại trong các quy định của pháp luật cạnh tranh về thi hành quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh của Hội đồng cạnh tranh.
Một là, việc thi hành các quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh được thực hiện dựa trên yêu cầu của bên được thi hành.
Hai là, nội dung quy định của Điều 121 Luật Cạnh tranh không có sự phân biệt rõ về thủ tục thực thi quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh của Hội đồng Xử lý vụ việc cạnh tranh và của cơ quan quản lý cạnh tranh.
Ba là, sự không rõ ràng trong quy định về thủ tục thi hành đã làm cho việc thực thi các quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh phụ thuộc vào quy định trong các văn bản pháp luật thi hành quyết định xử lý vi phạm hành chính hoặc pháp luật thi hành án dân sự.

Với những nhận định nêu trên, thì việc thi hành quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh đang gặp trở ngại lớn nhất là những khiếm khuyết của pháp luật bao gồm sự thiếu rõ ràng của luật cạnh tranh và sự thiếu vắng cơ chế thi hành các biện pháp xử lý vi phạm hành chính trong các quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh. Do đó vấn đề cần giải quyết hiện nay nên tập trung vào công tác rà soát và sửa đổi các quy định của pháp luật cạnh tranh và các văn bản pháp luật có liên quan./.