DĐDN đã có loạt bài: “CNHT TP HCM: Sân chơi dành cho DN nước ngoài”; “Vì sao kén DN nội”; “CNHT ngành dệt may : Khó vì gia công”phản ánh những bất cập của CNHT VN hiện nay. Kinh nghiệm của Nhật Bản cùng với giải pháp đồng bộ được đưa ra tại Diễn đàn “Công nghiệp chế tạo và Công nghiệp Hỗ trợ VN” do VCCI phối hợp với Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO) tổ chức mới đây giúp hóa giải những bất cập này.
Theo các chuyên gia, VN có tiềm năng lớn về phát triển CNHT, trong đó cơ bản dựa trên khả năng tiếp thu công nghệ mới và sự khéo tay của người thợ VN. Thậm chí, nếu so với Thái Lan, một trong những quốc gia hàng đầu về CNHT trong khu vực, VN không chỉ theo kịp mà còn có thể vượt qua.
Thách thức từ năng lực cạnh tranh
TS Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI cho rằng, để tái cấu trúc nền kinh tế, phát triển nền công nghiệp hiện đại, yếu tố quan trọng chính là các ngành CNHT. Mặc dù vậy, CNHT vẫn đang là khâu yếu của công nghiệp VN.
Để minh hoạ cho những thách thức đối với ngành CNHT VN, TS Vũ Tiến Lộc lấy hai ví dụ cụ thể : Năm 2010 nhập siêu của VN với Trung Quốc là 12,7 tỉ USD, nhóm hàng hoá phục vụ sản xuất chiếm từ 55 - 60%, còn nhóm máy móc thiết bị chiếm từ 22 - 25%.
Ngành dệt may - ngành xuất khẩu chủ lực của VN, theo Vitas, trong khi kim ngạch xuất khẩu đạt 6,16 tỉ USD của 6 tháng đầu năm 2011, ngành dệt may đã chi khoảng 5,76 tỉ USD cho nhập khẩu nguyên phụ liệu, trong đó gần 1,76 tỉ USD nhập nguyên phụ liệu phục vụ thị trường nội địa và khoảng 4 tỉ USD cho thị trường xuất khẩu. .
Các chuyên gia cho rằng, việc phát triển CNHT sẽ giúp giảm bớt sự mất cân đối trong cán cân thương mại hiện nay. Ngoài ra, phát triển CNHT còn có vai trò “kết nối” cho việc phát triển nhiều ngành công nghiệp khác.
VCCI đang phối hợp với UNIDO triển khai hoạt động dịch vụ của “Trung tâm lập quan hệ đối tác và phát triển thầu phụ công nghiệp VN”. Trung tâm này đã thiết lập cơ sở dữ liệu của 300 nhà cung ứng, thời gian tới sẽ bổ sung thêm khoảng 200 DN khác.
Theo VCCI, một loạt tập đoàn lớn của nước ngoài đã thiết lập các cơ sở sản xuất, lắp ráp ở VN mong muốn tìm các nhà cung ứng linh kiện, phụ tùng, cụm linh kiện ở VN để giảm rủi ro vận chuyển, chi phí... Các DN Nhật Bản rất muốn mua các sản phẩm, linh kiện do VN sản xuất. Tuy nhiên, khó khăn họ gặp phải là tiêu chuẩn chất lượng vẫn chưa đáp ứng. Nếu so sánh với các sản phẩm tương tự sản xuất tại Trung Quốc và Thái Lan thì tiêu chuẩn chất lượng các sản phẩm sản xuất tại VN chỉ đáp ứng dưới 50% yêu cầu.
Ngay bản thân lãnh đạo tổ chức Jetro tại Hà Nội cũng từng thừa nhận là số DN VN làm CNHT rất ít, chưa kể là cung ứng cho các DN Nhật Bản. Các DN cung ứng linh kiện hiện nay chủ yếu là các nhà cung cấp linh kiện Nhật Bản đang đầu tư vào VN, tiếp theo là các DN Đài Loan, cuối cùng mới là các DN VN.
Hiện đa số các nhà sản xuất Nhật Bản tại VN vẫn phải nhập khẩu linh, phụ kiện là chủ yếu. Tuy nhiên, do cơ sở hạ tầng vẫn còn yếu nên các nhà sản xuất này rất muốn có các nhà cung ứng linh kiện ngay tại trong nước nhưng đòi hỏi chất lượng rất cao và giá thành phải rẻ, mà điều này thì lại đang là một trở ngại lớn đối với các DN VN.
Đồng bộ từ chính sách đến hành động
Ông Lưu Tiến Long - Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội cho biết, lý do chính CNHT chưa phát triển là do bản thân các DN chưa nâng cao năng lực cạnh tranh, chủ yếu là DN nhỏ, thiết bị lạc hậu. Bên cạnh đó, việc kinh tế VN phát triển chậm hơn các nước trong khu vực nên việc tham gia chuỗi giá trị toàn cầu rất khó khăn, cần nghiên cứu để tham gia một công đoạn cụ thể trong chuỗi giá trị đó thì mới thực sự tham gia “cuộc chơi” của CNHT toàn cầu.
“Cơ hội phát triển CNHT có nhiều, chẳng hạn Nhật Bản đang chịu thảm hoạ kép động đất, sóng thần nên họ đang có xu hướng chuyển dịch các nhà máy của mình sang các nước, trong đó có quan tâm tới các nước ở Đông Nam Á, trong đó có VN. Nếu chúng ta nắm bắt được cơ hội, đáp ứng được các nhu cầu của các DN Nhật thì đó là cơ hội rất lớn” - Ông Long nhận định.
Theo ông Long, hiện nay ngoài sự hỗ trợ của Chính phủ, bản thân TP Hà Nội cũng đang nỗ lực thành lập khu công nghiệp chuyên ngành về phát triển CNHT ở phía Nam Hà Nội, Hà Nội sẽ tạo cơ hội hạ tầng tốt, có các chính sách về thủ tục thuê đất, giá thuê đất... để thu hút các nhà đầu tư và DN vào lĩnh vực CNHT.
Trong khi đó, ông Chainarong Limpkittisin - Giám đốc điều hành Cty Reed Tradex (Thái Lan) cho rằng, các DN VN muốn tham gia chuỗi giá trị này, cần quan tâm tới các yếu tố đó là giá, công đoạn sản xuất, thời hạn giao hàng, kỹ năng lao động... “Chính phủ đã có sự hỗ trợ cho ngành CNHT, tuy nhiên sự hỗ trợ đó cần mạnh mẽ hơn nữa. Trong khi đó, các nhà sản xuất nên có cách đi đúng hướng để tiếp tục duy trì phát triển, chẳng hạn liên kết với nhau để tăng thêm sức cạnh tranh, nâng cao năng lực, hiệu suất sản xuất....” - ông Chainarong Limpkittisin chia sẻ.
Theo Chủ tịch VCCI, CNHT yếu kém, không chỉ giá trị gia tăng xuất khẩu thấp mà hàng loạt DN FDI cũng dần rút vốn đầu tư. Những chính sách đã được đề ra nhưng vẫn chưa đáp ứng được sự phát triển của ngành CNHT. Do đó, việc nghiên cứu chính sách vẫn phải được tiếp tục. Đặc biệt, bên cạnh đó phải là những hành động cụ thể để phát triển CNHT ở VN.
Theo Dẫn theo Diễn đàn Doanh nghiệp
