Hiện đại hóa hải quan để thúc đẩy thương mại và đầu tư

(VEN) - Việt Nam là một điểm đến tiềm năng đối với các nhà đầu tư nước ngoài trong việc sản xuất sản phẩm để phân phối ở châu Á. Hiện đại hóa và đơn giản hóa hải quan nếu được đẩy nhanh hơn sẽ góp phần thúc đẩy thương mại, thu hút đáng kể thêm nguồn vốn đầu tư từ nước ngoài vào Việt Nam.

Ông Massimiliano Guelfo, Phó Chủ tịch, kiêm Giám đốc điều hành Công ty Piaggio Việt Nam và châu Á - Thái Bình Dương (một DN Italia đang đầu tư ở Việt Nam) đưa ra nhận định như vậy tại Hội thảo “Hiện đại hóa hải quan để phát triển logistics trong thế kỷ 21” diễn ra ở Hà Nội ngày 22/8/2011.

“Chính phủ Việt Nam cũng như Tổng cục Hải quan đã có những nỗ lực đáng ghi nhận trong việc hiện đại hóa hạ tầng kỹ thuật và cải cách các thủ tục về hải quan trong những năm gần đây. Trong đó, Việt Nam đang bắt đầu áp dụng hệ thống hải quan điện tử; lãnh đạo cấp cao cam kết và đã hành động hỗ trợ mạnh mẽ các DN; các công ty nước ngoài đầu tư ở Việt Nam đã nhận được sự hỗ trợ nhiều hơn từ hải quan các địa phương trong hoạt động xuất nhập khẩu...” - ông Massimiliano Guelfo khẳng định.

Tuy nhiên, ông Massimiliano Guelfo phàn nàn rằng, thực thi chính sách hải quan ở Việt Nam còn tồn tại sự không nhất quán trong áp dụng pháp luật (áp dụng trị giá tính thuế khác nhau từ giá trị hóa đơn, áp dụng thuế theo phí cảng đến, áp dụng hoàn thuế gián tiếp không dễ dàng đưa vào thực tế).

Cụ thể: Xe nhập khẩu từ Ý và Trung Quốc từ năm 2009 đến nay cùng một mức giá và điều kiện, nhưng trong những thời điểm khác nhau hải quan lại áp dụng giá trị tính thuế khác nhau. Từ năm 2009 đến tháng 7/2010 hải quan yêu cầu nộp thuế nhập khẩu dựa trên giá được quyết định bởi cơ quan hải quan (cao hơn giá hóa đơn) dẫn đến phải nộp thuế bổ sung. Sau đó, DN chứng minh được giá khai báo trên hóa đơn là chính xác và phản ánh đúng giá thị trường, hải quan đã chấp nhận sử dụng hóa đơn để tính thuế (thuế bổ sung đã được hoàn lại), cách tính này được áp dụng từ tháng 7/2010 đến tháng 3/2011. Tuy nhiên, từ tháng 4/2011 đến nay, hải quan lại không chấp nhận cách tính thuế vừa nêu.

Việc áp dụng thuế theo phí cảng đến, ông Massimiliano Guelfo cũng phàn nàn rằng, từ ngày 25/3/2010, hải quan tính thuế dựa trên các chi phí hàng hóa, chi phí vận chuyển và phí tại cảng đến (THC); từ tháng 2/2011, hải quan đã tính thuế chỉ dựa trên chi phí hàng hóa và vận chuyển hàng hóa (không bao gồm THC).

Việc áp dụng hoàn thuế gián tiếp ông Massimiliano Guelfo cho rằng cũng không dễ dàng đưa vào thực tế. Mặc dù nó đã được đề cập rất rõ trong Thông tư 195, điều 113, khoảng 5c (c1, c2, c3), song tình trạng thủ tục giấy tờ rườm rà vẫn diễn ra. Cơ quan hải quan của Viêt Nam vẫn yêu cầu nộp các tài liệu ban đầu như hợp đồng, hóa đơn… trong khi các nước khác họ chỉ yêu cầu các tài liệu có chữ ký kỹ thuật số; trường hợp DN cần thông quan khẩn trương thì vẫn chưa có hoặc chưa được cung cấp các quy định, hướng dẫn qui trình giải quyết nhanh.

Theo nhận xét của chuyên gia, cơ chế giải quyết thủ tục hải quan ở Việt Nam vẫn chậm, chưa thể dự đoán trước và tập trung vào kiểm soát tất cả các lô hàng thay vì thiết lập một hệ thống tạo điều kiện cho thương mại, thúc đẩy phát triển khu vực tư nhân. Việc áp dụng luật không nhất quán ở cấp địa phương đã dẫn đến hiệu quả quản lý không đồng đều giữa hải quan cũng như kết quả hoạt động xuất nhập khẩu của các tỉnh, tác động đến hiệu quả xuất nhập khẩu chung.

Hải quan hoạt động tốt có tiềm năng tăng thu ngân sách, thúc đẩy thương mại, đầu tư và tăng uy tín cho các cơ quan chính phủ, là một chỉ số về môi trường đầu tư ở một đất nước. Cải thiện hệ thống hải quan là yếu tố góp phần thu hút cả đầu tư trong nước lẫn nước ngoài, thúc đẩy phát triển thương mại, đầu tư. Để làm được điều này, việc hiện đại hóa và đơn giản hóa các thủ tục thông quan hàng hóa, giảm thiểu các thủ tục rườm rà (số lượng luật, hướng dẫn và quy định) liên quan đến thương mại quốc tế là điều rất quan trọng không chỉ đối với Việt Nam.

Các chuyên gia cho rằng, cần phải đẩy mạnh hơn việc ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại vào lĩnh vực hải quan và phát triển thương mại điện tử. Điều này sẽ góp phần giúp Việt Nam giảm các chi phí giao dịch xã hội, giúp DN có điều kiện mở rộng thị trường. Tuy nhiên, việc có thể xây dựng được một hệ thống hải quan hiện đại phù hợp với xu thế phát triển của thế giới theo hướng không cần giấy tờ còn phụ thuộc nhiều vào tốc độ mà công nghệ thông tin được đầu tư, ứng dụng trong các cơ quan chính phủ khác của Việt Nam ra sao.

Không phải ngẫu nhiên tại Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam hồi tháng 5/2011, các nhà sản xuất và phân phối đã quan tâm rất nhiều đến việc tiếp tục thực hiện Đề án 30 của Chính phủ nhằm giảm quan liêu và cải cách hành chính; và trong các cuộc đối thoại giữa các cơ quan của Chính phủ Việt Nam với các DN trong và ngoài nước, vấn đề thực thi pháp luật lại luôn nằm trong chương trình nghị sự. Chính vì vậy, bên cạnh việc đầu tư hiện đại hóa hạ tầng kỹ thuật, vấn đề thực thi và áp dụng luật pháp trong lĩnh vực hải quan cần phải được cải thiện theo hướng rõ ràng, minh bạch hơn, hài hòa hóa và tiêu chuẩn hóa các qui định và thủ tục theo tiêu chuẩn quốc tế nhằm tạo thuận lợi cho thương mại, đầu tư.../.

Theo Dẫn theo Ven.vn