Sau 6 năm triển khai thi hành, Luật Điện lực đã đạt được những kết quả đáng khích lệ. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai vẫn còn bộc lộ những hạn chế. Để Luật điện lực hoạt động hiệu quả hơn trong thời gian tới, ngày 20/6, tại Hà Nội, Bộ Công Thương đã tổ chức hội nghị tổng kết thi hành Luật Điện lực. Hầu hết các đại biểu tham dự đều khẳng định, cần phải sửa đổi, bổ sung một số điều, khoản trong luật cho phù hợp với sự chuyển biến của nền kinh tế hội nhập với khu vực và thế giới.
Chuyển biến mạnh, nhưng còn nhiều bất cập
Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Hoàng Quốc Vượng, sau 6 năm thực thi Luật Điện lực, ngành điện đã có những bước phát triển mạnh và đạt được những thành tựu đáng kể. Luật Điện lực 2004 đã khuyến khích mọi thành phần kinh tế trong và ngoài nước tham gia đầu tư phát triển điện lực; chủ trương tiết kiệm điện năng đã được quán triệt và triển khai thực hiện rộng khắp; cơ chế chính sách về giá điện đã từng bước được thực hiện theo hướng có sự điều tiết của nhà nước, đảm bảo lợi nhuận hợp lý cho các đơn vị điện lực; hoạt động cấp phép được triển khai đồng bộ, bài bản trên phạm vi toàn quốc, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động điện lực...
Luật Điện lực bước đầu đã xác định được nội dung điều tiết hoạt động điện lực. Đặc biệt, các quy định về thị trường điện trong luật đã khẳng định rõ chủ trương đa dạng hóa các hình thức sở hữu và quản lý trong khâu phát điện, phân phối, bán buôn, bán lẻ điện, chuyển các hoạt động điện lực sang cơ chế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, tạo điều kiện để hội nhập khu vực và quốc tế. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, Luật Điện lực 2004 cũng bộc lộ những hạn chế nhất định, đặt ra những thách thức cho ngành điện trong thời gian tới, nhất là khi triển khai thực hiện Luật Điện lực. Theo Thứ trưởng Vượng, việc quy hoạch và đầu tư phát triển điện lực, khâu lập và phê duyệt quy hoạch điện lực địa phương còn chồng chéo, chưa có cơ chế cụ thể trong việc huy động các nguồn kinh phí ngoài ngân sách cho công tác lập quy hoạch, chưa có cơ chế giám sát thực hiện quy hoạch. Vấn đề tiết kiệm điện tuy đã được triển khai rộng, nhưng chưa có các quy định về chế tài và biện pháp xử lý nên hiệu quả chưa cao. Về giá điện và cơ chế điều chỉnh giá điện cũng còn nhiều bất cập¸vướng mắc, chưa đáp ứng được mục tiêu từng bước hình thành thị trường điện cạnh tranh để chuyển ngành điện sang thực hiện theo cơ chế thị trường.
Đồng quan điểm trên, Trưởng phòng Pháp chế, Cục Điều tiết Điện lực (Bộ Công Thương) Phạm Thị Kim Hoàn thừa nhận, do Luật Điện lực ban hành trong thời điểm Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển đổi cơ chế quản lý nền kinh tế theo hướng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nên đã có những bất cập, chưa phù hợp với sự chuyển biến của nền kinh tế hội nhập với khu vực và thế giới; cơ chế chính sách về giá điện, đầu tư phát triển điện lực chưa thực sự khuyến khích được mọi thành phần kinh tế tham gia. Đặc biệt, những quy định về giá điện chưa phù hợp với cơ cấu ngành điện hiện tại.
Để Luật hoàn thiện hơn
Luật Điện lực sửa đổi, bổ sung sẽ được trình Quốc hội xem xét và thông qua kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XIII. Theo Bộ Công Thương và nhiều đại biểu tham dự, Luật Điện lực cần bổ sung một chương hoặc một điều về khai thác và sử dụng năng lượng mới, tái tạo để phát điện; hoặc bổ sung một điều về khai thác và sử dụng năng lượng mới, tái tạo để phát điện trong trường hợp chỉ quy định một số cơ chế, chính sách trên nguyên tắc khuyến khích việc khai thác và sử dụng năng lượng mới, tái tạo để phát điện.
Về giá điện, đại biểu Đào Đức Huyền, Giám đốc nhà máy hóa chất Đức Giang cũng như nhiều đại biểu khác đề nghị nên tăng giá điện 6 tháng/lần thay cho 3 tháng/lần theo Quyết định 24 của Thủ tướng Chính phủ; đồng thời đề nghị sửa đổi, bổ sung Điều 29 theo hướng áp dụng giá điện khác nhau đối với các địa bàn, khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau; bảo đảm cân bằng tương đối lợi ích của đơn vị điện lực và khách hàng sử dụng điện.
Cũng về vấn đề đầu tư và giá điện, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) Dương Quang Thành cho rằng, một trong những khó khăn nhất trong đầu tư các dự án điện là việc giải phóng mặt bằng. Do đó, ông Thành đề nghị luật cần yêu cầu các địa phương ưu tiên dành quỹ đất cho các dự án điện. Đồng thời, nên quy định rõ nguồn vốn đầu tư cho các dự án điện. Đối với giá điện, ông Thành cho rằng, việc EVN được điều chỉnh giá bán điện tăng giảm 5% theo Quyết định 24 của Thủ tướng Chính phủ, nhưng ngành điện vẫn gặp không ít khó khăn. Do đó luật cần quy định cho EVN được phép tăng cao hơn mức 5% theo giá nguyên liệu đầu vào. Ngoài ra, luật cũng cần quy định cụ thể giá điện cho từng khâu, từ sản xuất, phát điện, truyền tải và phân phối điện. Đối với giá bán điện cho nông thôn, do Chính phủ áp dụng giá bán điện bậc thang từ năm 2009, nên chưa phản ánh đúng và đủ giá đầu vào và đầu ra trong sản xuất điện, gây khó khăn cho ngành điện nên cần có quy định cụ thể hơn đối với loại hình này.
Về quy hoạch và đầu tư phát triển điện lực, các đại biểu cũng đề nghị Luật Điện lực sửa đổi Điều 8 theo hướng bỏ việc lập quy hoạch phát triển điện lực quận/huyện/thị xã và thành phố thuộc tỉnh vì các nội dung này đã nằm trong phạm vi của quy hoạch phát triển điện lực tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; sửa đổi Điều 9 theo hướng giao cho Bộ trưởng Bộ Công Thương thực hiện nhiệm vụ bổ sung, điều chỉnh các dự án nguồn điện không thuộc nhóm các nhà máy điện lớn, có ý nghĩa quan trọng về kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và toàn bộ các dự án lưới điện phát sinh, không có trong Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; bỏ nội dung quy hoạch phát triển điện lực địa phương phải trình Hội đồng nhân dân cùng cấp thông qua trước khi trình Bộ trưởng Bộ Công Thương phê duyệt.
Bên cạnh đó, các đại biểu cũng cho rằng, luật cần sửa đổi Điều 10 theo hướng quy định cụ thể về quyền hạn, trách nhiệm trong việc thực hiện chủ trương, cơ chế kêu gọi các nguồn vốn khác của doanh nghiệp trong nước, của các tổ chức quốc tế… cho lập, thẩm định quy hoạch; đồng thời bổ sung thêm một điều về kiểm tra, giám sát thực hiện quy hoạch và đầu tư phát triển điện lực để giao trách nhiệm cho Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương, UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện./.
Nguồn dẫn theo TTXVN
