Có thể cấm tạm nhập tái xuất nhiều mặt hàng

Rượu, thuốc lá, hàng điện tử, phế liệu… là những mặt hàng không được khuyến khích kinh doanh. Tuy nhiên, các doanh nghiệp vẫn tạm nhập - tái xuất các mặt hàng này với số lượng rất lớn.

Thực trạng nêu trên đang làm dấy lên mối quan ngại có cơ sở về việc các mặt hàng thuộc diện này thẩm lậu vào thị trường nội địa.

Trị giá lớn, nguy cơ buôn lậu không nhỏ

Bộ Công Thương cho biết, hiện có 4 doanh nghiệp đang tham gia kinh doanh tạm nhập - tái xuất (TN-TX) thuốc lá điếu. Năm 2010, giá trị TN-TX mặt hàng này là 12,3 triệu USD (tương đương 41 triệu bao), 6 tháng đầu năm 2011 trị giá TN-TX mặt hàng này là 6,44 triệu USD (tương đương 21 triệu bao). Thuốc lá điếu thường được tạm nhập qua cửa khẩu Hải Phòng và tái xuất qua khu chuyển khẩu Vạn Gia và các cửa khẩu thuộc Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái.

Mặt hàng này hiện cũng có 8 doanh nghiệp tham gia kinh doanh kho ngoại quan tại Quảng Ninh. Trị giá thuốc lá điếu gửi kho ngoại quan chờ xuất sang nước thứ ba năm 2010 là 385,55 triệu USD (tương đương khoảng 1.285 triệu bao). Thuốc lá chủ yếu được xuất khẩu qua điểm thông quan Lục Lầm (thuộc Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái) và khu chuyển tải Vạn Gia. Trong đó có khoảng 10% là thuốc lá có nhãn hiệu Esse, Marlboro, 555, Dunhill, Hero… và 90% là thuốc lá nhãn hiệu Trung Quốc.

Đối với mặt hàng rượu, hiện có 15 doanh nghiệp kinh doanh TN-TX mặt hàng này. Trị giá TN-TX năm 2010 là 89,6 triệu USD, 6 tháng đầu năm trị giá mặt hàng này là 29,8 triệu USD. Hoạt động TN-TX thường được thực hiện qua các cửa khẩu Hải Phòng, Tiên Sa, Mộc Bài, Khu Thương mại Lao Bảo…

Theo cơ quan Hải quan, tháng 1/2010, đội Quản lý thị trường thị xã Cẩm Phả (Quảng Ninh) bắt giữ 2.500 bao thuốc lá 555 do nước ngoài sản xuất. Tháng 5-2010 tại Móng Cái, lực lượng Hải quan bắt giữ 49.500 bao thuốc lá hiệu Hangsasan top brand; tháng 9/2010 phòng Cảnh sát kinh tế (Công an Móng Cái) bắt giữ 4.470 bao thuốc lá 555; tháng 4/2011, lực lượng Hải quan bắt giữ hơn 100.000 bao thuốc lá mang nhãn hiệu Marlboro, Esse, Jet… Trước đó, đội chống buôn lậu PC 46, Công an thành phố Hà Nội cũng đã triệt phá được đường dây vận chuyển, buôn bán thuốc lá lậu trên địa bàn thành phố, thu giữ 10.000 cây thuốc lá nhãn hiệu ngoại các loại. Số hàng này được vận chuyển lậu từ Quảng Ninh về Hà Nội.

Đó chỉ là một số vụ bắt giữ đáng kể liên quan đến điểm nóng Quảng Ninh. Số thuốc lá bị bắt giữ này, vẫn theo cơ quan hải quan, chủ yếu là từ nguồn hàng TN-TX. Số bắt giữ được, dĩ nhiên, chỉ là phần nổi của "tảng băng chìm".

Tình hình cũng tương tự với mặt hàng rượu. Theo báo cáo của Ban chỉ đạo 127 Quảng Ninh, 6 tháng đầu năm 2011, cơ quan này mới chỉ bắt giữ được… 379 chai rượu nhập lậu. Trong khi đó theo Cục Điều tra chống buôn lậu (Tổng cục Hải quan), hoạt động nhập lậu rượu, trong đó có nguồn từ hàng TN-TX diễn ra khá nghiêm trọng. Một quan chức phụ trách chống buôn lậu của Tổng cục Hải quan (không muốn nêu tên) cho biết, hoạt động TN-TX hàng hóa đang tiềm ẩn nguy cơ thẩm lậu vào nội địa rất lớn. Nhưng theo ông, đáng lo hơn cả chưa phải là rượu, thuốc lá, mà là hàng điện tử, điện lạnh đã qua sử dụng, hàng thực phẩm đông lạnh…

Lợi bất cập hại

Thực tế, hoạt động kinh doanh TN-TX, chuyển khẩu, gửi kho ngoại quan mặt hàng thuốc lá điếu và rượu tuy có mang lại lợi nhuận nhất định cho một số ít, khoảng 30 doanh nghiệp, nhưng không đem lại nhiều lợi ích cộng đồng. Thậm chí, lợi nhuận mà các doanh nghiệp có được (nếu chỉ thực hiện TN-TX thuần túy) cũng rất nhỏ, chủ yếu là phí vận chuyển. Ngược lại, hoạt động này lại gây ra những thiệt hại không nhỏ cho Quốc gia. Do là hàng TN-TX nên Nhà nước không thu được thuế xuất khẩu mà chỉ thu được khoản thuế thu nhập doanh nghiệp. Mà như đã nói, thu nhập của doanh nghiệp từ hoạt động này không đáng là bao.

Trong khi đó, hạ tầng giao thông bị lượng xe vận chuyển container hàng TN-TX siêu trọng, siêu trường ngày đêm qua lại. Những xe này đều vượt quá trọng tải đường cho phép khiến đường sá vừa đầu tư đã hỏng. Giao thông kém dẫn tới các hoạt động phát triển kinh tế địa phương bị ảnh hưởng. Tiền đầu tư, sửa chữa hạ tầng giao thông là những khoản chi phí khổng lồ. Các xe vận chuyển container hàng TN-TX cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến ùn tắc hàng hóa tại cảng, ảnh hưởng đến hoạt động XNK hàng hóa khác…

Cấm tạm nhập tái xuất?

Ngày 27/9/2011, Phó Thủ tướng Chính phủ Hoàng Trung Hải đã có ý kiến chỉ đạo các bộ, ngành chức năng "nghiên cứu xử lý việc không cho phép kinh

Trong số hàng trăm ngàn bao thuốc lá đã được nhập lậu vào VN có phần không nhỏ từ nguồn TN-TX

doanh TN-TX đối với các mặt hàng chịu thuế đặc biệt và (không cho phép) TN-TX, chuyển khẩu phế liệu, phế thải". Mặc dù thừa nhận rằng, "việc lợi dụng hoạt động kinh doanh TN-TX để đưa "rượu, thuốc lá nhập lậu vào thị trường nội địa là không tránh khỏi", đồng thời cũng nhìn nhận hoạt động này "không mang lại nhiều lợi ích xã hội cho các địa phương", song Bộ Công Thương vẫn cho rằng, việc cấm các hoạt động kinh doanh TN-TX không giải quyết triệt để tình trạng nhập lậu các mặt hàng này vào thị trường Việt Nam.

Vẫn theo Bộ Công Thương thì rượu, thuốc lá, phế liệu, phế thải không thuộc danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, nhập khẩu, tạm ngừng xuất khẩu, tạm ngừng nhập khẩu hiện hành. Chính vì vậy, thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng về vấn đề này, Bộ Công Thương đã đưa ra 2 phương án: cấm và không cấm để lấy ý kiến các bộ, ngành trước khi trình Thủ tướng.

Theo đó, nếu không cấm thì không tránh khỏi hàng thẩm lậu vào nội địa bởi "đường biên giới dài, lực lượng kiểm soát mỏng, thủ đoạn buôn lậu thì tinh vi". Còn nếu cấm thì cũng chỉ góp phần hạn chế hàng hóa nhập lậu từ nguồn TN-TX chứ không giải quyết tận gốc tình trạng này.

Theo Diễn đàn Doanh nghiệp