Đồng nhân dân tệ có đang thách thức đồng USD để trở thành đồng tiền số 1 thế giới?

Money-renminbi

Một nền kinh tế lớn mạnh thì đồng tiền cũng mạnh và điều này đang diễn ra với Trung Quốc. Vậy liệu đồng Nhân dân tệ có thể thay thế đồng USD để trở thành đồng tiền số một thế giới?

Đồng tiền quốc tế là đồng tiền được sử dụng không phải bởi cư dân nước đó. Vai trò của đồng tiền quốc tế là được ngân hàng Trung ương của các nước sử dụng như một công cụ dự trữ, đây cũng là thước đo định lượng dễ nhất và quan trọng nhất trong việc xác định một đồng tiền có được xem là đồng tiền quốc tế không.

Các nhân tố xác định một đồng tiền dự trữ quốc tế gồm: (1) qui mô; (2) suất sinh lợi; (3) độ sâu thị trường tài chính. Chúng ta hãy cùng xem xét các nhân tố này đối với đồng Nhân dân tệ ở thời điểm hiện tại:

- Xét về qui mô: Năm 2010 Trung Quốc đã vượt qua Nhật Bản để trở thành nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới sau Mỹ. Trung Quốc hiện là quốc gia dẫn đầu thế giới về thương mại toàn cầu, xếp thứ hai về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài và thứ ba về đầu tư ra nước ngoài. Nhiều tổ chức ước tính năm 2014 Trung Quốc có thể vượt Mỹ và trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới tính theo GDP.

- Suất sinh lợi: nguy cơ khủng hoảng tài chính tại khu vực châu Á vẫn tồn tại do hệ thống tài chính ở khu vực này còn nhiều lỏng lẻo và tầm ảnh hưởng các ngân hàng ngầm; Ngân hàng Trung ương Trung Quốc phải đối mặt với nguy cơ lạm phát cao (điển hình là năm 2010 khi lạm phát tăng 3,3% vượt ngưỡng mục tiêu 3% của Chính phủ nước này). Điều này ảnh hưởng lớn đến suất sinh lợi và tâm lý nắm giữ đồng Nhân dân tệ của các nhà đầu tư thế giới.

- Độ sâu thị trường tài chính:

+ Tính đến giữa năm 2010, Trung Quốc đã tiến hành trao đổi bằng đồng Nhân dân tệ với khoảng 23 đối tác thương mại, từ Iceland đến Nhật Bản. Mới nhất, các Ngân hàng trung ương Trung Quốc và Nga đầu tháng 10 vừa qua đã ký một thỏa thuận trao đổi đồng Nhân dân tệ - Ruble trị giá 150 tỷ USD nhằm tăng gấp đôi kim ngạch thương mại song phương.

+ Từ năm 2005, khi Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBoC) bắt đầu thả nổi có kiểm soát tỷ giá đồng Nhân dân tệ với USD trong nỗ lực quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ. Tuy vậy, không giống như đồng USD, Euro, franc Thụy Sĩ hay đồng đôla Canada (CAD), Nhân dân tệ chưa có một thị trường trái phiếu chính phủ linh hoạt, yếu tố quan trọng để giúp Nhân dân tệ có thể trở thành một đồng tiền dự trữ quốc tế.

+ Hiện nay Trung Quốc đang sử dụng ảnh hưởng của mình đối với các khu vực mà nước này có thể dễ dàng tác động và các nước đối tác lân cận để hiện thực hóa mục tiêu quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ. Hiện Trung Quốc vẫn đang tập trung phát triển Hồng Kông, Thượng Hải trở thành những trung tâm giao dịch đồng Nhân dân tệ toàn cầu. Tuy nhiên, thị trường trái phiếu Hong Kong và Thượng Hải là tương đối nhỏ, đặc biệt Hồng Kông là khu vực vốn dĩ xưa nay gắn liền với việc thanh toán bằng đồng đô la.

Theo các chuyên gia, việc quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ đã được Trung Quốc thực hiện bằng một chiến lược dài hạn với ba bước gồm "láng giềng hóa", "khu vực hóa" và tiến tới "quốc tế hóa". Trung Quốc phối hợp thực hiện qua các biện pháp: Một là dùng Nhân dân tệ trong giao dịch, buôn bán với các nước, từ đó tăng tỉ lệ sử dụng Nhân dân tệ trong thanh toán quốc tế; hai là dựa trên sức mạnh kinh tế và các kênh hợp tác để biến Nhân dân tệ thành đồng tiền đầu tư quan trọng tại những khu vực tài chính lớn trên thế giới; ba là trở thành đồng tiền dự trữ quốc tế, đồng tiền dự trữ ngoại tệ quan trọng của các quốc gia khác.

Như vậy, trong khoảng một thập niên qua, Trung Quốc đã không ngừng nỗ lực thúc đẩy tiến trình quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ với mục tiêu trở thành một đồng tiền dự trữ hàng đầu thế giới, thậm chí thách thức vai trò của đồng USD trong tương lai. Thực tế cho thấy năm 2013 đồng Nhân dân tệ Trung Quốc đã trở thành một trong số mười đồng tiền được sử dụng nhiều nhất trên thế giới. Mặc dù vậy, nếu xét về tiêu chí suất sinh lời và độ sâu của thị trường tài chính, ông Jeffrey Frankel - giáo sư tại Đại học Havard Mỹ đưa ra nhận định rằng đồng Nhân dân tệ cần ít nhất một thập kỷ nữa để có thể cạnh tranh với đồng Yên Nhật Bản và nhiều thời gian hơn nữa mới có đủ khả cạnh tranh với đồng EUR và USD./.

PC- TTWTO

Từ khóa: Nhân dân tệ, Trung Quốc, quốc tế hóa, tài chính, USD, Mỹ, EUR, Liên minh châu Âu, Tiền tệ