Mỹ: mâu thuẫn giữa mở cửa thị trường mua sắm nước ngoài với các ưu đãi trong nước

Năm 1981, Mỹ bắt đầu thực hiện thỏa thuận mua sắm quốc tế đầu tiên của mình. Kể từ đó, việc mua sắm hàng hóa, dịch vụ của chính phủ buộc tuân theo chính sách thương mại mới. Thông qua việc theo đuổi mục tiêu này, Mỹ đã thâm nhập được vào thị trường mua sắm chính phủ của 57 quốc gia, trong đó có 42 nước là thành viên của Hiệp định mua sắm chính phủ WTO và 15 quốc gia là các đối tác song phương với Mỹ. Với mục đích mở của hơn nữa thị trường mua sắm chính phủ, Mỹ đang tiếp tục đàm phán 2 hiệp định gồm Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) và Đối tác xuyên Đại Tây Dương (TTIP).

Mỹ hiện đang bị hạn chế trong việc mở rộng thị trường mua sắm chính phủ do một số đạo luật quy định ưu đãi cho các nhà cung cấp hàng hóa và dịch vụ trong nước. Vì các quy định này là bất thường và mâu thuẫn với nguyên tắc không phân biệt đối xử - một nguyên tắc cơ bản của thỏa thuận mua sắm chính phủ, Mỹ buộc phải bãi bỏ các ưu đãi trong nước hoặc bổ sung các điều khoản loại trừ đi kèm với từng hiệp định. Trong hầu hết các trường hợp, Mỹ đã lựa chọn phương án 2 thay vì bãi bỏ những quy định về hàm lượng nội địa trong nước.

Đạo luật mua sắm của Mỹ năm 1933 (BBA) ban hành các ưu đãi cho doanh nghiệp trong nước, được ra đời trong thời kỳ Đại suy thoái nhằm kích thích tăng trưởng việc làm và bảo vệ các doanh nghiệp Mỹ khỏi áp lực canh tranh nước ngoài. Nó buộc các cơ quan chính phủ mua hàng hóa được khai thác, sản xuất hoặc chế biến trong nước, tất nhiên có một số trường hợp là ngoại lệ. Đạo luật này không áp dụng đối với việc mua hàng hóa đi kèm với các lợi ích công, chi phí mua hàng hóa không hợp lý hoặc hàng hóa không sẵn có. Thêm vào đó, điều khoản ủy quyền về hiệp định thương mại năm 1979 cho phép Đại diện thương mại Mỹ được loại trừ các yêu cầu của BBA khi mua sắm hàng hóa theo từng hiệp định thương mại cụ thể.

Sau khi BBA được ban hành, các ưu đãi nội địa của Mỹ đã nở rộ. Theo một báo cáo nghiên cứu của Quốc hội Mỹ ban hành năm 2012, kể từ năm 1933 “mỗi nhiệm kỳ Quốc hội Mỹ đều ban hành các điều khoản pháp lý bổ sung để tăng cường ưu đãi nội địa”.

Một trong những biện pháp đó là Luật sửa đổi Berry, theo đó áp đặt hàm lượng xuất xứ Mỹ của hàng hóa là 100% đối với việc mua sắm quần áo, thực phẩm, dụng cụ đo lường, kim loại đặc biệt của Bộ Quốc phòng. Một số luật khác như Luật Fly, quy định ngưỡng sử dụng dịch vụ vận chuyển trong nước.

Đạo luật doanh nghiệp nhỏ năm 1953 của Mỹ ban hành một ưu đãi khác, yêu cầu chính phủ “đặt sang một bên” các quy định về mua sắm chính phủ để ưu đãi cho nhóm doanh nghiệp nhỏ và thiểu số. Quy tắt “đặt sang một bên” hiện vẫn được áp dụng cho gần ¼ lượng mua sắm của chính phủ Mỹ. Ngoài ra, trong Đạo luật hiệp định thương mại Quốc hội Mỹ đã cấm việc bãi bỏ hay loại trừ quy tắc “đặt sang một” bên này.

mua-sam

Năm 1978, yêu cầu về hàm lượng nội địa đã có một bước nhảy vọt đáng kể khi Quốc hội Mỹ mở rộng việc áp dụng đối với mua sắm trực tiếp của các cơ quan chính phủ, theo đó chính quyền các tiểu bang và địa phương buộc áp dụng nguyên tắc này nếu muốn nhận được sự tài trợ từ chính quyền liên bang trong các dự án đường cao tốc, quá cảnh và các dự án thuộc Đạo luật nước sạch.

Một mở rộng đáng kể khác của Đạo luật mua sắm Mỹ là các yêu cầu không tách rời của gói kích thích kinh tế năm 2009 của Mỹ. Theo đó, Đạo luật Tái đầu tư và khôi phục kinh tế Mỹ (ARRA) yêu cầu sắt, thép và hàng hóa khác được sản xuất trong nước phải được sử dụng trong các dự án công. ARRA áp dụng đối với hầu hết các bang và tiểu bang thuộc Mỹ, kể cả các cơ quan trước đây không buộc tuân theo các yêu cầu về hàm lượng nội địa bao gồm Bộ Nông nghiệp Mỹ, Bộ Năng lượng, Bộ Nhà ở và đô thị… Các đối tác thương mại của Mỹ cho rằng các quy định này vi phạm các cam kết của chính phủ Mỹ theo các hiệp định thương mại tự do.

Các đạo luật mới năm 2014 của Mỹ tiếp tục quy định mua sắm công đi kèm với các khoản tài trợ từ chính quyền liên bang và điều này ngay lập tức bị chỉ trích bởi các đối tác của Mỹ, đặc biệt là Canada và EU. Canada đã đưa 2 biện pháp của Mỹ ra Cơ quan giải quyết tranh chấp của WTO.

Các yêu cầu về hàm lượng nội địa của Mỹ đã ảnh hưởng không nhỏ đến mục tiêu mà Mỹ theo đuổi đó là mở rộng khả năng thâm nhập thị trường mua sắm chính phủ từ các nước đối tác. Tuy nhiên, tình hình không thực sự khả quan khi Mỹ muốn nước khác mở cửa cho mua sắm chính phủ nhưng ngược lại vẫn duy trì các biện pháp hạn chế mua sắm nước ngoài của mình.

Bà Jean Heilman Grier có hơn 25 năm kinh nghiệm về thương mại quốc tế với tư cách là một nhà đàm phán của Mỹ, một luật sư và một nhà tư vấn. Gần đây nhất, bà là Chuyên gia đàm phán về mua sắm chính phủ của Phòng Thương mại Mỹ.

Theo http://americastradepolicy.com - PC

Từ khóa: Mỹ, mâu thuẫn, mở cửa, thị trường, mua sắm, nước ngoài, ưu đãi, trong nước