Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Đây sẽ là thỏa thuận thương mại lớn nhất liên quan đến hai nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới, đồng thời cũng là thỏa thuận gây ra nhiều tranh cãi.

Những người ủng hộ xem đây là một cơ hội để kích thích tăng trưởng kinh tế và tăng thu nhập ở EU và Mỹ. Trong khi những người phản đối lại cho rằng những điều khoản trong hiệp định này bị thao túng bởi những tập đoàn đa quốc gia, và nếu được ký kết, hiệp định sẽ đe dọa các tiêu chuẩn về môi trường, sức khỏe, an toàn lao động và làm suy yếu quyền lực của chính phủ.

Các cuộc đàm phán kéo dài cả tuần ở Arlington, Virginia, là vòng thứ năm trong một quá trình đàm phán được bắt đầu từ năm ngoái. Một phần nội dung của các cuộc đàm phán này là về việc giảm, thậm chí loại bỏ hoàn toàn thuế quan, hoặc các loại thuế áp dụng cho một số mặt hàng nhập khẩu. Tuy nhiên, thuế suất tại Châu Âu và Mỹ đối với hầu hết hàng hóa vốn đã thấp sẵn nên đàm phán chủ yếu giải quyết các rào cản thương mại, đặc biệt là các thủ tục và quy định.

Doanh nghiệp thường tốn nhiều chi phí nếu như các tiêu chuẩn sản phẩm hoặc tiến trình thủ tục ở các nơi có quá nhiều sự khác biệt. Marcus Beyrer, Tổng giám đốc của nhóm vận động kinh doanh châu Âu, cho biết việc giải quyết sự khác biệt ở tiêu chuẩn và thủ tục sẽ giúp các công ty tránh phải thực hiện quy trình sản xuất hai lần hoặc thiết kế sản phẩm hai lần.

Cao ủy Thương mại của EU, Karel De Gucht, cũng cho rằng thỏa thuận sẽ tạo động lực thúc đẩy phát triển cho cả hai nền kinh tế. Một nghiên cứu của EU ước tính thỏa thuận sẽ tăng thêm thu nhập cho mỗi hộ gia đình ở châu Âu từ 500 euro trở lên, đồng thời cũng sẽ tạo ra hàng triệu việc làm mới. Tuy nhiên, nhiều nhà phê bình lại cho rằng những lợi ích này là "rất nhỏ".

Olivier Hoedeman cũng chỉ trích các động lực giảm thiểu các rào cản pháp lý trong thương mại. Ông cho rằng sự khác biệt giữa Mỹ và Liên minh châu Âu “là kết quả của một cuộc tranh luận dân chủ của người dân Châu Âu về pháp luật về môi trường, về chính sách bảo vệ người tiêu dùng mà người châu Âu muốn”. Ông lo ngại rằng sẽ xuất hiện nhiều nguy cơ lớn vì các cuộc đàm phán có thể sẽ dẫn đến việc hạ tiêu chuẩn trong các lĩnh vực này. Ông Hoedeman đưa ra ví dụ về luật thực phẩm biến đổi gen EU và lo ngại rằng luật này sẽ bị sửa đổi. Ông nói rằng rất nhiều doanh nghiệp muốn EU nới lỏng các quy định hạn chế các sản phẩm này. Tuy vậy, phía Ủy ban châu Âu phát biểu rằng các luật liên quan đến những loại thực phẩm biến đổi gen sẽ không thay đổi.

Một điểm gây tranh cãi khác là cơ chế giải quyết tranh chấp đầu tư nhà nước, hay còn gọi là cơ chế ISDS. Cơ chế này cho phép các nhà đầu tư nước ngoài khiếu nại lên trọng tài nếu các quy định mới có tác động xấu đến họ. Olivier Hoedeman lo ngại quy định này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến các chính phủ vì các chính phủ sẽ miễn cưỡng điều chỉnh các lợi ích công cộng do e ngại bị đưa ra tòa.

Đã có một số trường hợp gây nhiều tranh cãi, liên quan đến việc thực thi loại điều khoản tương tự trong các thoả thuận thương mại khác. Ví dụ như trường hợp công ty thuốc lá quốc tế Mỹ Philip Morris đang kiện chính phủ Úc về luật bao bì cho sản phẩm thuốc lá của quốc gia này. Phillip Morris kiện cáo thông qua một công ty đại diện Hồng Kông, bởi vì thỏa thuận đầu tư giữa Hồng Kông và Úc có bao gồm điều khoản trọng tài này. Cho đến nay, vụ kiện này vẫn chưa có phán quyết cuối cùng.

Một Ủy viên hội đồng châu Âu, ông De Gucht, cũng nói rằng ông muốn giữ lại các tùy chọn mở cho các chính phủ để họ có thể làm bất cứ điều gì họ cần đó cho lợi ích công cộng. Tuy vậy, Marcus Beyrer cho rằng điều khoản này không hạn chế chủ quyền của chính phủ mà giúp bảo vệ các công ty chống lại sự phân biệt đối xử. Điều khoản này cũng giúp các công ty nhận được bồi thường, nếu các chính phủ vi phạm luật pháp quốc tế hoặc có sự phân biệt đối xử.

Cuối cùng, có sự tranh cãi về tính minh bạch của các cuộc đàm phán. Những người chỉ trích nói rằng nội dung đàm phán đã được giữ quá mức bí mật. Trong khi đó, Ủy ban châu Âu lại cho rằng cần thiết phải giữ bí mật, “nếu không sẽ tương tự như việc lộ bài khi đang chơi bài với người khác vậy.” Nhưng Ủy ban Châu Âu cũng nói rằng bất kể thỏa thuận được chấp nhận hay từ chối đều sẽ do chính phủ của các nước thành viên EU và Nghị viện châu Âu quyết định.

Theo www.care2.com - TV

Từ khóa: EU và Mỹ, khởi động lại, các cuộc đàm phán, thương mại xuyên Đại Tây Dương