Cuộc chạy đua tới Châu Phi

Châu Phi với nguồn tài nguyên phong phú và kinh tế đang phát triển, thực sự trở thành miền đất hứa cho các nước đang đói nguồn nguyên liệu. Thời gian qua, ba nước Trung Quốc, Mỹ và Nhật Bản đã mở cuộc chạy đua tới Châu Phi để tìm kiếm nguồn nguyên liệu và thị trường rộng lớn của châu lục này.

Tiếp theo chuyến thăm ba nước Châu Phi là Tandania, Cộng hòa Nam Phi và Công gô vào tháng 3/2013, ngày 4/5/2014 Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường đã tiến hành chuyến thăm 4 nước Châu Phi là Etiopia, Nigeria, Angola và Kenya từ 4/5 tới 11/5/2014. Điều này cho thấy, châu Phi có tầm quan trọng rất lớn đối với Trung Quốc.

Ngời phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết chuyến thăm này thể hiện hoạt động ngoại giao quan trọng của lãnh đạo Trung Quốc tới châu Phi trong tình hình mới. Trong chuyến thăm này, Trung Quốc sẽ ký kết 60 văn kiện hợp tác quan trọng với 4 nước trên các lĩnh vực dầu mỏ, kinh tế buôn bán, nông nghiệp, xây dựng hạ tầng, đường sắt, bưu chính viễn thông, điện lực, hàng không...

Ngày 5/5/2014 ngay khi đặt chân tới Thủ đô Addis Ababa của Etiopia, Thủ tướng Lý Khắc Cường đã có bài phát biểu nhan đề “Mở ra tương lai tốt đẹp hơn cho hợp tác Trung Quốc – châu Phi”. Ông Lý Khắc Cường hứa cho Châu Phi vay ưu đãi thêm 10 tỉ USD và viện trợ không hoàn lại 10 triệu USD cho các nước.

Châu Phi có 54 quốc gia với gần 1 tỉ dân, tổng lượng kinh tế hiện tới 2.000 tỉ USD, tốc độ tăng trưởng hàng năm tới trên 5%, nguồn tài nguyên phong phú. Nhìn tổng thể, thì tăng trưởng của kinh tế Châu Phi vẫn cao hơn mức bình quân của thế giới (3%), cao hơn so với EU (âm 0,6%) và Mỹ (1,8%). Nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, riêng trữ lượng crôm chiếm 85% thế giới; trữ lượng mănggan chiếm 80%; trữ lượng vàng chiếm 50%. Lybi, nước thành viên OPEC có trữ lượng dầu lửa với sản lượng 1,6 triệu thùng/ngày, xuất khẩu lớn thứ 3 Châu Phi, đứng thứ 8 trong tổ chức OPEC, thứ 15 trên thế giới. Ghana vừa qua lại phát hiện thêm nguồn dầu khí mới, nên trong thời gian 5 năm từ 2008 – 2013, tăng trưởng kinh tế luôn đạt mức trên 8%. Nguồn tài nguyên phong phú này giúp Châu Phi khắc phục được sự tác động bất lợi của yếu tố bên ngoài là khủng hoảng tiền tệ thế giới và ở Châu Âu. Bởi vậy đây là một thị trường tiềm năng to lớn mà nước nào cũng muốn có phần, nhất là Trung Quốc, Nhật Bản, Mỹ, EU là những nước có nền kinh tế phát triển nhanh nhưng lại thiếu nguyên nhiên liệu.

Từ trước tới nay, EU, Mỹ, Nhật Bản là những nước đi đầu tới Châu Phi khai thác nguồn nguyên nhiên liệu. Nhưng từ thập kỷ 80 Thế kỷ 20 lợi dụng khó khăn của Mỹ, Nhật, EU, Trung Quốc đã ào ạt, mở cuộc “Thập tự chinh” tiến quân sang Châu Phi. Hãng AFP ngày 18/12/2007 bình luận Trung Quốc đã thay thế EU, Mỹ và Nhật ở Châu Phi, mở ra “Thời đại Trung Quốc ngự trị Châu Phi”. Nhưng đầu năm 2011, Trung Quốc bị tẩy chay và thiệt hại lớn ở Bắc Phi, nhất là Lybi tới gần 20 tỉ USD do “Mùa Xuân Châu Phi” nổ ra. Mỹ và Phương Tây đã chiếm ưu thế trở lại. Bởi vậy, Trung Quốc lập tức lên kế hoạch “tái chiếm Châu Phi.” Tháng 7/2012, Trung Quốc vội vã tiến hành “Hội nghị lần thứ 5 cấp Bộ trưởng Trung Quốc-Châu Phi” tại Bắc Kinh, trong đó quyết định viện trợ 20 tỉ USD cho các nước Châu Phi. Đây cũng là nguyên nhân quan trọng mà hai nhà lãnh đạo cao nhất Trung Quốc liên tiếp mở các chuyến thăm sang Châu Phi đẻ củng cố quan hệ với các nước ở châu lục này.

Tân Hoa Xã ngày 4/5 dẫn phát biểu của ông Diêu Quế Mai, Phó Giám đốc Viện nghiên cứu Châu Phi thuộc Viện khoa học xã hội Trung Quốc nói: Năm 2013 Chủ tịch Tập Cận Bình thăm 3 nước Châu Phi, chủ yếu nằm ở Đông, Trung Phi và Nam Phi, năm nay Thủ tướng Lý Khắc Cường thăm 4 nước chủ yếu ở Tây Phi, như vậy 7 nước này đại diện cho cả 4 khu vực đông-nam-tây-trung của Châu Phi. Điều này cho thấy Trung Quốc rất chú trọng hợp tác với tất cả các nước Châu Phi.

Tờ “Kinh tế Trung Quốc” 4/5 cho biết Kim ngạch buôn bán Trung Quốc- Châu Phi những năm qua đã tăng bình quân hàng năm 30%, từ 10 tỉ USD năm 2000 lên 127 tỉ USD năm 2010, vượt chỉ tiêu dự kiến 100 tỉ USD hai bên đưa ra, năm 2011 đạt 160 tỉ USD, năm 2013 đạt 210 tỉ USD, liên tục trong 5 năm qua trở thành đối tác buôn bán lớn nhất Châu Phi , dự kiến năm 2020 nâng kim ngạch buôn bán hai chiều lên 400 tỉ USD. Hiện nay FDI của Trung Quốc vào Châu Phi tới trên 100 tỉ USD.

Trước tình hình Trung Quốc lấn át ở Châu Phi, Mỹ đã có kế hoạch chiếm lại châu Phi thể hiện nhất là phát động chiến dịch tẩy chay Trung Quốc qua cuộc cách mạng “Mùa Xuân châu Phi” năm 2011. Tờ “Financial Times” của Anh đầu năm 2012 cho rằng “sao đã đổi ngôi” ở Châu Phi, tình hình đã “đỏ lên” với EU, Mỹ nhưng lại “đen tối” với Trung Quốc sau cuộc cách mạng “Mùa Xuân châu Phi” năm 2011. Nhưng ngay sau đó, Trung Quốc đã “tái chiếm “ châu Phi, đẩy lui Mỹ, EU và Nhật Bản“. Bởi vậy, ngày 20/2/2013, phát biểu sau khi nhậm chức tân Ngoại trưởng Mỹ, ông John Kerry nói, hiện nay Châu Phi đang có tiềm năng thương mại rất lớn, nhất là khai thác dầu lửa”, vì vậy, Mỹ phải nhìn Trung Quốc để đầu tư vào Châu Phi. Người Trung Quốc đã nhìn thấy tiềm năng này và đang nhanh tay vượt xa chúng ta.

Trong khi đó Nhật Bản cũng đưa ra những kế hoạch tranh thủ châu Phi. Ngay khi lên nắm quyền, Thủ tướng Abe thăm châu Phi và đưa ra kế hoạch hợp tác to lớn với các nước Châu Phi. Ngày 5/5/2014, báo chí Nhật Bản cho biết ngày 4/5/2014 khi Thủ tướng Trung Quốc mở chuyến công du sang 4 nước Châu Phi thì Nhật Bản cùng với Liên Hợp Quốc, Ngân hàng thế giới tiến hành Hội nghị phát triển Châu Phi (TICAD) tại Yaounde, Thủ đô Cameroon. Phát biểu trong Hội nghị, Ngoại trưởng Nhật Bản Kishida cho biết trong 5 năm tới kể từ năm năm 2013, Nhật Bản sẽ tài trợ khoản vay ưu đãi 31,4 tỉ USD cho các nước Châu Phi, đồng thời tăng viện trợ ODA cho các nước Châu Phi. Báo chí Nhật Bản cho rằng điều này chứng tỏ quyết tâm của Nhật Bản trong tăng cường hợp tác với Châu Phi trước tình hình Trung Quốc đang lấn át ở châu Phi.

Các nhà phân tích cho rằng cuộc chạy đua và cạnh tranh tới Châu Phi của các nước, nhất là Trung Quốc, Mỹ, Nhật và EU sẽ diễn ra ngày càng gay gắt thời gian tới.

Theo www.baomoi.com