Những rào cản thương mại mà hàng xuất khẩu Hoa Kỳ phải đối mặt tại thị trường Trung Quốc

Báo cáo Thương mại quốc gia của Hoa Kỳ về các rào cản thương mại năm 2014 nêu ra những vấn đề đã được Hoa Kỳ nhiều lần đưa ra trong những năm gần đây đối với các rào cản thương mại mà Trung Quốc áp dụng cho hàng hóa xuất khẩu của Hoa Kỳ vào nước này bao gồm:

- Bản quyền thương mại vẫn là một vấn đề nghiêm trọng và chưa có được sự cải thiện đáng kể nào tại Trung Quốc. USTR cho rằng người vi phạm trong nhiều trường hợp tiếp tục hoạt động mà không bị trừng phạt trong khi chính phủ Trung Quốc thường xuyên thất bại trong việc nhận diện hành vi xâm phạm sở hữu trí tuệ. Giới chức Hoa Kỳ cũng gặp rắc rối về báo cáo rằng một số người Trung quốc cùng với quân đội và Chính phủ đã thâm nhập vào hệ thống máy tính của các công ty Hoa Kỳ ăn cắp dữ liệu bao gồm cả dữ liệu thuộc quyền sở hữu trí tuệ. Để giải quyết những vấn đề này, Hoa Kỳ kêu gọi Trung Quốc cập nhật và bổ sung Luật bản quyền, đặc biệt là Luật cạnh tranh và có những hành động để giải quyết vấn đề này trên cơ sở chương trình hành động của chính phủ và biện pháp nâng cao nhận thức của công chúng về vấn đề này.

- Việc mua bán các sản phẩm và dịch vụ công nghệ hợp pháp, bao gồm phần mềm và các sản phẩm nghe nhìn vẫn chiếm tỷ lệ thấp so với các thị trường mà ở đó các biện pháp thực thi và bảo vệ sở hữu trí tuệ đủ mạnh. Doanh thu kinh doanh phần mềm hợp pháp của các công ty Hoa Kỳ tại thị trường Trung Quốc tăng ở mức rất khiêm tốn, trong khi đó tổn thất từ việc sử dụng phần mềm vi phạm bản quyền của các doanh nghiệp nhà nước và các loại hình doanh nghiệp khác tại Trung Quốc gây ra là rất lớn.

- Vi phạm bản quyền trực tuyến tại Trung Quốc đang lan rộng và tiếp tục tăng về quy mô, ảnh hưởng lớn đến ngành công nghiệp âm nhạc, điện ảnh, sách, tạp chí, phần mềm và trò chơi video. Tương tự vậy, mặc dù báo cáo cho thấy nỗ lực của chính quyền trong việc thực thi các biện pháp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ nhưng những nỗ lực đó vẫn không đủ để làm giảm doanh thu trực tuyến của hàng giả và ảnh hưởng đến một loạt các mặt hàng khác.

- Lĩnh vực bằng sáng chế và chuyển giao công nghệ, bao gồm sự cần thiết phải quyết làn sóng yêu cầu công nhận bằng sáng chế chất lượng thấp và các biện pháp chống lại sự bất bình đẳng trong thương mại (không công bố kết quả thử nghiệm, tạo dữ liệu giả để tiếp thị sản phẩm trong ngành dược, vi phạm bằng sáng chế dược phẩm) vẫn chưa được giải quyết.

- Trung Quốc tiếp tục theo đuổi chính sách công nghiệp hạn chế hàng hóa nhập khẩu, nhà sản xuất và nhà cung cấp dịch vụ từ nước ngoài trong khi đó đưa ra những hướng dẫn, nguồn lực và hỗ trợ pháp lý cho các ngành công nghiệp trong nước. Hoa Kỳ tin rằng những chính sách này của Trung Quốc nhằm mang lại lợi ích cho các doanh nghiệp nhà nước, các công ty được “ưu ái” nhằm cải thiện chuỗi giá trị kinh tế của Trung Quốc.

- Mặc dù đạt được những tiến bộ đáng kể trong những năm gần đây, chính sách thúc đẩy “đổi mới bản địa” vẫn tiếp tục là thành tố quan trọng trong nổ lực công nghiệp hóa của Trung Quốc.

- Trung Quốc cấm nhập khẩu các sản phẩm tái chế - thường được phân loại là hàng đã sử dụng; cũng như duy trì các rào cản nhằm ngăn chặn việc nhập khẩu nguồn nguyên liệu đầu vào của quá trình tái chế. Hoa Kỳ cho rằng chính sách này làm suy yếu sự phát triển của nhiều ngành công nghiệp trên nhiều lĩnh vực của Trung Quốc bao gồm khai khoáng, nông nghiệp, chăm sóc sức khỏe, giao thông và truyền thông vì nhiều công ty trong các ngành này không thể mua các sản phẩm tái chế với giá thấp và chất lượng tốt được sản xuất bên ngoài lãnh thổ Trung Quốc.

- Tháng 8/2013, Trung Quốc tăng thuế nhập khẩu đối với thân hẹp máy bay (trọng lượng từ 25 đến 45 tấn) từ 1% lên mức trần 5% trong khi thuế áp đối với thân máy bay trọng lượng trên 45 tấn vẫn ở mức 1%. Hệ quả ngoài ý muốn là các hãng hàng không mua máy bay có trọng lượng nặng hơn, hiệu quả sử dụng nhiên liệu thấp hơn để được hưởng mức thuế suất thấp hơn và qua đó tiết kiệm được hàng triệu đô.

- Trung Quốc tiếp tục triển khai việc hạn chế xuất khẩu bao gồm các biện pháp như hạn ngạnh xuất khẩu, giấy phép xuất khẩu, giá xuất khẩu tối thiểu, thuế xuất khẩu và nhiều các biện pháp hạn chế xuất khẩu khác áp cho các nguyên liệu đầu vào của các nhà sản xuất hàng đầu thế giới. Thông qua các rào cản này, Trung Quốc chuyển giao lợi thế kinh tế quan trọng cho các nhà sản xuất trong nước cũng như khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài chuyển hoạt động, công nghệ và lao động của họ vào bên trong lãnh thổ Trung Quốc.

- Trung Quốc đang tiếp tục cung cấp hàng loạt các khoản trợ cấp cho các ngành công nghiệp trong nước, một vài trong số đó bị cấm theo các nguyên tắc của Tổ chức thương mại thế giới WTO. Kể từ khi gia nhập WTO 12 năm trước, Trung Quốc chưa báo cáo đầy đủ với WTO về các loại trợ cấp được thực hiện bởi chính quyền Trung ương cũng như địa phương.

- Các hành động và việc hỗ trợ tài chính đối với ngành công nghiệp sản xuất thép và nhôm của Chính phủ Trung quốc đã góp phần tạo ra tình trạng dư thừa nguồn cung, kết quả là làm méo mó thị trường toàn cầu và gây tổn thương đối với các nhà sản xuất và người lao động tại Hoa Kỳ.
rao-can-tm
- Như mọi năm, Chính phủ Trung Quốc đang nỗ lực để quản lý việc xuất khẩu các sản phẩm trong các chuỗi giá trị bằng cách tăng, giảm thuế giá trị gia tăng sẵn có khi xuất khẩu. Bắc Kinh đôi khi củng cố lại các mục tiêu của mình thông qua việc áp đặt hoặc dở bở các loại thuế xuất khẩu. USTR cho rằng các chính sách này của Trung Quốc gây ra sự gián đoạn lớn (về nguồn cung), tình trạng không chắc chắn và sự bất công cho thị trường toàn cầu, đặc biệt là các sản phẩm đầu cuối mà Trung Quốc là nhà sản xuất hàng đầu ví dụ như sản xuất thép, nhôm và công nghiệp hóa chất.

- Giới chức chính phủ Trung Quốc trong một số trường hợp gây áp lực với các công ty nước ngoài (đang trong quá trình theo đuổi các chứng nhận về công nghệ hoặc thiết lập quyền sở hữu trí tuệ) với những điều khoản bất lợi. Ngoài ra, Trung Quốc cũng tiếp tục theo đuổi các tiêu chuẩn quốc gia riêng biệt trong một số lĩnh vực công nghệ cao, nơi các tiêu chuẩn quốc tế đã tồn tại.

- Hoa Kỳ tiếp tục nhấn mạnh, Trung Quốc cần thực hiện các bước đi cụ thể nhằm hiện thức hóa các cam kết theo Hiệp định mua sắm chính phủ của WTO (GPA) và mở cửa thị trường mua sắm chính phủ cho Hoa Kỳ và các bên tham gia GPA. Cho đến nay, Hoa Kỳ, EU và các bên tham gia GPA đều cảm thấy thất vọng với phạm vi và lĩnh vực mà Trung Quốc đưa ra trong lĩnh vực này.

- Trung Quốc luôn tìm cách bảo vệ nhiều ngành công nghiệp trong nước thông qua cơ chế hạn chế đầu tư, gây ảnh hưởng xấu đến các nhà đầu tư nước ngoài trong nhiều lĩnh vực sản xuất và dịch vụ. Ngoài việc cấm và hạn chế đầu tư bằng các công cụ như “danh mục đầu tư nước ngoài” và các công cụ khác, Trung Quốc có thể dễ dàng áp đặt các rào cản bổ sung trong quá trình cấp phép đầu tư, quá trình mà giới chức Trung Quốc có thể sử dụng quyền hạn “trên trời” của mình để trì hoãn hoặc hạn chế việc thâm nhập thị trường của các nhà đầu tư nước ngoài.

- Chính sách can thiệp của chính phủ Trung Quốc và vai trò to lớn của các doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế đã tạo ra tình trạng không chắc chắn về khả năng thực thi Luật Chống độc quyền tại nước này.

- Như những năm trước, cơ quan quản lý Trung Quốc tiếp tục sử dụng các quy định về phân biệt đối xử, các lệnh cấm không chính thức về mở cửa và mở rộng, các quy định giới hạn dịch vụ cung cấp qua biên giới, các đòi hỏi trong cấp phép và hoạt động cùng nhiều phương tiện khác để làm thất bại nỗ lực từ các nhà đầu tư Hoa Kỳ trong các lĩnh vực ngân hàng, bảo hiểm, thông tin liên lạc, internet, nghe nhìn, chuyển phát nhanh, pháp lý và các dịch vụ khác nhằm đảm bảo cho các doanh nghiệp trong nước chiếm lĩnh được các thị trường này. Một vài lĩnh vực như dịch vụ thanh toán điện tử và phân phối phim ảnh đang là xung đột được WTO xem xét giải quyết.

- Các quy định thất thường của Hải quan và sự chậm trễ của các cơ quan kiểm định Trung Quốc dường như nhằm ngăn chặn các sản phẩm nông nghiệp đi vào thị trường. Ngoài ra, các biện pháp kiểm dịch với nhiều câu hỏi nghi vấn về cơ sở khoa học và cơ chế quản lý không rõ ràng thường tạo ra những khó khăn cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực hàng nông sản.

- Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã tăng đáng kể các khoản trợ cấp và các biện pháp hỗ trợ đối với với lĩnh vực nông nghiệp. Chính phủ Hoa Kỳ quan ngại về việc trì hoãn kéo dài của Trung Quốc trong việc thông qua danh mục các sản phẩm nông nghiệp có nguồn gốc từ công nghệ sinh học.

- Trong khi Bắc Kinh đã có những bước tiến để cải thiện tính minh bạch sau gia nhập vào WTO Hoa Kỳ tin rằng sự tiến bộ thêm là cần thiết trong lĩnh vực này.

- Khung pháp lý của Trung Quốc trong một số lĩnh vực cụ thể có thể ảnh hưởng tiêu cực đến Hoa Kỳ và các nhà xuất khẩu Hoa Kỳ cũng như khả năng thâm nhập, đầu tư vào thị trường này. Một số lĩnh vực gồm: thủ tục hành chính, giải quyết tranh chấp thương mại, Luật lao động và Luật sử dụng đất đai. Tham nhũng của các quan chức chính phủ, xuất phát một phần bởi việc áp dụng không đầy đủ các quy định của pháp luật cũng là một vấn đề quan ngại của Hoa Kỳ.