Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

 

Đã từng có những kỳ vọng là tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc sẽ tạo động lực mới cho sự phát triển của nền kinh tế thế giới. Nhưng những kỳ vọng đó bị ảnh hưởng nghiêm trọng khi hàng loạt số liệu thống kê mới công bố cho thấy sức tăng trưởng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đã sụt giảm đáng kể.
 

Tầm quan trọng của Trung Quốc đối với nền kinh tế thế giới là không phải bàn cãi - từ khi bắt đầu xảy ra cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, tăng trưởng của Trung Quốc chiếm hơn 35% toàn bộ tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Trong khi đó, các nền kinh tế phát triển, đặc biệt kinh tế của Khu vực đồng euro (Eurozone), bị trì trệ kéo dài. Một trong những "sợi dây" liên hệ quan trọng nhất của kinh tế Trung Quốc với khu vực còn lại của thế giới chính là thương mại, song thương mại lại giảm sút rõ rệt nhất. 
 

Các số liệu mới nhất cho thấy tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 7/2012 gần như chững lại, với mức tăng 1% so với cùng kỳ năm trước. Nhập khẩu của Trung Quốc chỉ tăng 4,7% trong tháng 7/2012 và điều đó cho thấy nhu cầu nội địa không tăng nhanh như các nhà chức trách hy vọng khi họ thông qua chính sách tiền tệ nới lỏng hơn trong tháng 6/2012. Các số liệu xuất khẩu của Trung Quốc giảm chứng tỏ nền kinh tế Trung Quốc đang sa sút do tình trạng suy thoái của tất cả các trung tâm kinh tế lớn. Xuất khẩu của Trung Quốc sang Eurozone giảm 16% trong năm qua do xuất khẩu đến một số nền kinh tế lớn nhất khu vực giảm mạnh (xuất khẩu sang thị trường Italia giảm 36%). 
 

Nhiều nhà kinh tế dự đoán Trung Quốc sẽ không đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 10% trong năm 2012 và họ cảnh báo tình hình kinh tế Trung Quốc năm 2012 sẽ giống như thời kỳ ngay sau vụ phá sản của Lehman Brothers - lúc đó xuất khẩu tăng một vài tháng nhưng rồi lại sa sút rất mạnh. Tình trạng đó khiến các công ty phải sa thải 23 triệu công nhân và Chính phủ Bắc Kinh đã đối phó bằng một gói kích thích kinh tế lớn khoảng 500 tỷ USD và chỉ thị cho các ngân hàng nới lỏng tín dụng. Những biện pháp đó đã thúc đẩy kinh tế song dẫn đến sự phát triển mất cân bằng rất nghiêm trọng. Đầu tư hiện nay của Trung Quốc chiếm khoảng 50% GDP, điều đó cho thấy nền kinh tế đang phụ thuộc rất lớn vào các dự án cơ sở hạ tầng của Chính phủ và phát triển bất động sản. Nhưng có nhiều dấu hiệu cho thấy các biện pháp này hiện không còn tác động tương tự như trong quá khứ. GDP của Trung Quốc tăng 7,6% trong quý II/2012, mức thấp nhất trong hơn ba năm qua; tốc độ tăng trưởng sản xuất công nghiệp giảm xuống 9,2% từ 9,5% trong quý I/2012; tăng trưởng doanh thu bán lẻ giảm xuống 13,1% từ 13,7%; tăng trưởng đầu tư vẫn ở mức 20,4%.
 

Mặc dù các số liệu tăng trưởng nói trên khá cao so với mức tăng trưởng ở các nền kinh tế phát triển, nhưng lợi nhuận của phần lớn các khu vực kinh tế ở Trung Quốc đều giảm và điều đó có nghĩa là mức tăng trưởng kinh tế giảm tương đối ít đã ảnh hưởng đáng kể đến các khu vực kinh tế. Ví dụ, báo cáo gần đây cho thấy trong 6 tháng đầu năm 2012 lợi nhuận của các nhà sản xuất thép Trung Quốc giảm 96% so với một năm trước đó. Lợi nhuận của các công ty nhà nước, hiện vẫn chiếm tỷ lệ đáng kể của nền kinh tế, giảm 11,6% trong 6 tháng đầu năm 2012 - mức tồi tệ nhất kể từ khi bắt đầu xẩy ra cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu cuối năm 2008. Suy thoái kinh tế của Trung Quốc sẽ ảnh hưởng lớn đến tình hình chính trị và kinh tế của hàng loạt quốc gia. Một trong những ảnh hưởng quan trọng của cuộc khủng hoảng kinh tế châu Á năm 1997-1998 là phương hướng kinh tế của nhiều nước Đông Nam Á đã thay đổi đáng kể. Thay vì trực tiếp sản xuất các loại hàng hóa tiêu dùng cho thị trường Mỹ và châu Âu, nhiều nước đã tham gia sản xuất phụ tùng để cuối cùng được lắp ráp tại Trung Quốc. Do đó, đối với các nền kinh tế này, sự giảm sút thương mại của Trung Quốc sẽ là một dấu hiệu đáng lo ngại. Chẳng hạn Ngân hàng Trung ương Thái Lan cảnh báo xuất khẩu của Trung Quốc giảm sẽ tác động đến ngành công nghiệp Thái Lan - hiện là một nhà cung cấp quan trọng nhiều loại phụ tùng cho Trung Quốc. Một người phát ngôn của Ngân hàng Trung ương Thái Lan cho biết, tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng đồng euro đối với các đối tác thương mại của Thái Lan sẽ mạnh hơn nữa trong 6 tháng cuối năm 2012.
 

Bên cạnh đó, các nước xuất khẩu nguyên liệu thô cho Trung Quốc, đặc biệt Ôxtrâylia và Braxin, cũng sẽ bị ảnh hưởng. Trong tuần một quan chức của công ty xuất khẩu quặng sắt Vale của Braxin tuyên bố, sự giảm sút của Trung Quốc có nghĩa "các năm vàng" đã biến mất. Công ty Vale, xuất khẩu khoảng 44% quặng sắt cho các nhà sản xuất thép Trung Quốc trong quý II/2012, công bố giảm 59% các khoản lợi nhuận, do giá quặng sắt giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 12/2009. 
 

Sụt giảm kinh tế của Trung Quốc sẽ tác động đáng kể đến kinh tế và chính trị của Ôxtrâylia - nước phụ thuộc rất lớn vào thị trường Trung Quốc về xuất khẩu than đá, quặng sắt và khí hoá lỏng tự nhiên. 
 

Căng thẳng về kinh tế giữa Mỹ và Trung Quốc cũng có thể gia tăng. Xuất khẩu của Trung Quốc giảm có nghĩa là nhà chức trách Trung Quốc ít có khả năng cho phép đồng NDT tăng giá. Đầu tháng 8/2012, Tạp chí Chứng khoán Trung Quốc cho biết, đồng NDT mất giá sẽ có lợi cho Trung Quốc trong việc xuất khẩu hàng hóa và đồng NDT sẽ giảm xuống mức độ thích hợp. Nhưng chắc chắn Mỹ sẽ phản ứng ngay lập tức trước bất cứ sự giảm giá nào của đồng NDT, và hiện Oasinhtơn đang tìm cách giữ giá USD trong cuộc cạnh tranh giành thị trường xuất khẩu với Trung Quốc.