Cơ chế CBAM của châu Âu đang gây ra sự phản kháng từ một số nền kinh tế

shutterstock 2416554577 1

Thuế biên giới đối với khí thải carbon sẽ không chỉ giới hạn ở EU

The Economist viết: Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) tạo ra thách thức đối với sự phát triển năng lực công nghiệp ở các nước nghèo hơn trước mục tiêu khử carbon của EU.

Cụ thể, cơ chế hướng đến việc ngăn cản hiện tượng rò rỉ carbon. Các doanh nghiệp sẽ không còn lợi thế cạnh tranh từ việc nhập khẩu hàng hóa bên ngoài khối từ các nhà cung ứng không phải trả chi phí carbon, hay việc di chuyển hoạt động sản xuất đến nơi khác.

Tuy nhiên, những nền kinh tế nghèo hơn đã lập luận rằng các biện pháp như vậy cấu thành các rào cản thương mại không công bằng. Nam Phi và Ấn Độ, cùng với nhiều nước khác, đang xem xét nộp đơn khiếu nại chống lại CBAM lên Tổ chức Thương mại Thế giới.

Tác động của cơ chế châu Âu sẽ khác nhau. Do vậy, theo một nghiên cứu của Quỹ Khí hậu châu Phi và Viện Firoz Alger thuộc Trường Kinh tế London, cơ chế này sẽ chỉ làm giảm GDP châu Phi chỉ 0,91%. Phần lớn hàng hóa mà cơ chế này bao gồm sẽ tìm đường sang các thị trường khác. Đồng thời, khoảng 90% sắt thép của Zimbabwe, chẳng hạn sẽ sang EU.

Tuy nhiên, một số quốc gia sẽ bị ảnh hưởng nặng nề bởi CBA. Một nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới đề nghị rằng Ấn Độ, Nga, và Ukraine có lẽ sẽ bị ảnh hưởng nhất bởi cơ chế này, dựa trên cường độ carbon của hàng xuất khẩu và mức độ phụ thuộc vào thương mại với EU của các nước trên. Tuy nhiên, Ukraine có lẽ được miễn trả phí vì lý do chiến tranh.

Đồng thời, thuế biên giới đối với khí thải carbon không chỉ giới hạn ở EU- các biện pháp tương tự đang được Anh, Úc và nhiều nước khác xem xét. Một số đề xuất cho những cơ chế như vậy được đệ trình lên Quốc hội Hoa Kỳ (Đạo luật Phí ô nhiễm nước ngoài, Đạo luật Cạnh tranh sạch).

Một số quốc gia đang triển khai hệ thống giao dịch khí thải riêng, chẳng hạn như Thổ Nhĩ Kỳ, nước xuất khẩu điện sang EU. Gần đây, Trung Quốc đã thêm thép, nhôm và xi măng vào thị trường carbon của mình. Ấn Độ đang cân nhắc đánh thuế xuất khẩu carbon cao dành cho Liên minh châu Âu, giữ lại doanh thu mà khối này sẽ thu được từ CBAM.

Các nước nghèo hơn cho rằng CBAM và các sáng kiến tương tự khác không tính đến yêu cầu của Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu và các nước giàu phải làm nhiều hơn để phi cacbon hóa so với các nước nghèo. Logic đằng sau tuyên bố này là cacbon là một yếu tố sản xuất nên có giá khác nhau trong các bối cảnh khác nhau. EU vẫn đang cân nhắc cách phản ứng với lời chỉ trích này. Theo The Economist, các nước thu nhập trung bình có thể chỉ phải đối phó với thách thức này.

Như Trung tâm GMK đã đưa tin trước đó, việc CBAM của châu Âu có hiệu lực vào năm 2026 sẽ dẫn đến tổn thất cho nền kinh tế Ukraine, vốn theo truyền thống hướng đến xuất khẩu. Theo một nghiên cứu gần đây của Trung tâm GMK, trong giai đoạn 2026-2030, tổng tổn thất xuất khẩu có thể vượt quá 4,6 tỷ đô la (trong 5 năm). Ukraine đang hướng đến chuyển đổi xanh dài hạn theo châu Âu. Tuy nhiên, điều quan trọng đối với nền kinh tế bị ảnh hưởng bởi chiến tranh là được miễn trừ khỏi CBAM.

Nguồn: GMK Center

Từ khóa: cơ chế CBAM, EU, kinh tế, thuế biên giới carbon