Kinh tế Cuba tiếp tục chuyển mình trong năm 2013

Trải qua vô vàn khó khăn, thử thách trước sức ép của cuộc bao vây cấm vận do Mỹ áp đặt, cũng như những âm mưu phá hoại của các thế lực thù địch, song Cuba vẫn tiếp tục vững bước trên chặng đường mới xây dựng và phát triển đất nước. Năm 2013 được coi là một năm thành công nữa của Cuba trong lộ trình cập nhật hóa mô hình kinh tế đất nước, kiên định con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Đại hội lần thứ 6 của Đảng Cộng sản Cuba diễn ra vào tháng 4/2011 đã mở ra một giai đoạn mới với mục tiêu không chỉ giữ vững những thành quả của cách mạng mà còn đưa đất nước phát triển kinh tế một cách bền vững. Hàng loạt các chính sách kinh tế mới đã được Chính phủ Cuba đưa vào áp dụng trên cơ sở lộ trình cập nhật mô hình kinh tế nhằm tạo ra những thay đổi cần thiết giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của nền kinh tế, đặc biệt là những biện pháp mở rộng mô hình kinh tế tự doanh, cắt giảm lực lượng lao động dôi dư trong khu vực nhà nước, giảm và hướng tới xóa bỏ chế độ bao cấp không cần thiết, thực hiện chính sách thu thuế mới, xóa bỏ những rào cản đối với lực lượng sản xuất,…
cuba
Gần 3 năm kể từ khi Nghị quyết Đại hội 6 được chính thức đưa vào cuộc sống, nền kinh tế Cuba đã bắt đầu có những chuyển biến tích cực. Bất chấp sức ép từ chính sách bao vây cấm vận của Mỹ, tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới, nhịp độ tăng trưởng của Cuba năm 2013 là 2,7%. Các biện pháp cải cách được tiến hành trên cơ sở dựa vào các doanh nghiệp nhà nước như là trụ cột của hệ thống kinh tế, nhưng đồng thời cũng mở ra không gian hoạt động cho các hình thức sở hữu khác như hợp tác xã và tự doanh. Gần 500.000 người đã tham gia các hoạt động kinh tế tự doanh, tạo ra một thị trường có thêm nhiều sự lựa chọn hơn cho người tiêu dùng và điều đặc biệt là tất cả những người tham gia hoạt động kinh tế tư nhân tại Cuba đều được hưởng bảo hiểm xã hội. Mới đây nhất, Quốc hội Cuba đã thông qua Bộ luật Lao động mới, trong đó bổ sung thêm thành phần kinh tế tự doanh và có điều chỉnh những quy định về mối quan hệ giữa cấp quản lý và người lao động cho phù hợp với thực tiễn phát triển của đất nước. Ngoài ra, bộ luật này cũng đề cập tới mối quan hệ sản xuất mới bắt đầu xuất hiện trong quá trình triển khai thực hiện lộ trình cập nhật mô hình kinh tế.

Chính phủ đã cấp phép cho 270 hợp tác xã trong các lĩnh vực xây dựng, vận tải, sửa chữa ô tô, chợ nông sản và thu gom phế liệu, trong đó 250 cơ sở đã đi vào hoạt động cũng bắt đầu đem lại hiệu quả. Cho dù mới ở giai đoạn sơ khai, song những cơ sở này đã tạo việc làm cho hàng nghìn lao động, thu nhập của những người tham gia cũng được cải thiện đáng kể. Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, mô hình này nếu được phát triển đúng đắn sẽ trở thành một nhân tố quan trọng trong tương lai cùng với các mô hình chủ đạo khác, góp phần thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế Cuba.

Trong khi đó, chính sách phát triển nông nghiệp vẫn tiếp tục được thúc đẩy một cách mạnh mẽ trên tinh thần phát huy sản xuất trong nước để thay thế nguồn lương thực nhập khẩu đang tiêu tốn gần 2 tỷ USD hàng năm. Chính phủ Cuba cũng từng bước phát triển các dự án nghiên cứu, đầu tư để bảo đảm thực hiện thành công các chương trình sản xuất nông nghiệp, trong đó canh tác lúa, đậu tương và ngô, các loại lương thực không thể thiếu trong khẩu phần của mỗi gia đình Cuba. Theo kế hoạch, Cuba sẽ đầu tư khoảng 450 triệu USD từ nay cho đến năm 2016 để thúc đẩy sản xuất lúa gạo, với hy vọng sẽ tự cung cấp được khoảng 80% nhu cầu tiêu thụ nhằm bảo đảm an ninh lương thực.

Một hướng đi mới mà Chính phủ Cuba đang gấp rút hoàn thiện và chuẩn bị đưa vào hoạt động trong thời gian tới là việc mở cửa Khu Phát triển Đặc biệt tại cảng Mariel với mục tiêu thu hút nguồn vốn nước ngoài, sản xuất hàng hóa phục vụ xuất khẩu để thúc đẩy phát triển kinh tế đất nước. Theo thông báo của Chính phủ Cuba, các công ty nước ngoài đầu tư vào khu chế xuất này sẽ được hưởng một số ưu đãi về thuế quan, trong đó quy định miễn thuế thuê nhân công và thuế hàng hóa trong thời hạn 10 năm. Ngoài ra, các công ty cũng không bị đánh thuế bán hàng hoặc thuế dịch vụ trong 12 tháng, cũng như được nhập khẩu miễn thuế các phương tiện, trang thiết bị và tài sản phục vụ cho quá trình đầu tư tại khu công nghiệp này. Cùng với đó, Chính phủ Cuba dự kiến sẽ thông qua luật đầu tư nước ngoài mới, mang tính cởi mở hơn vào cuối quý I/2014 để tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp khi đầu tư vào Cuba. Các chuyên gia kinh tế nhận định, trong tương lai, khu cảng Mariel sẽ trở thành một trong những trục thương mại lớn của khu vực Mỹ Latinh và Caribe.

Đúng như lời khẳng định của Chủ tịch Raul Castro tại kỳ họp Quốc hội mới đây, kỷ niệm 55 năm cách mạng thành công cũng là thời điểm Cuba đang hoàn tất giai đoạn đầu tiên của lộ trình cập nhật mô hình kinh tế, từng bước từ bỏ cách nhìn ngắn hạn do áp lực buộc phải thay đổi để đưa ra những chương trình, kế hoạch mang tính dài hơi dựa trên cơ sở vững chắc và sự tin tưởng vào tương lai phát triển của đất nước. Thành công sẽ chỉ đạt được nếu các bước đi được tính toán kỹ lưỡng, thực hiện một cách kiên trì và bền bỉ.