Thương mại tự do đang gặp phải vấn đề nghiêm trọng, vấn đề này đã xuất hiện từ trước khi Vương quốc Anh bỏ phiếu rời khỏi liên minh châu Âu và cuộc bầu cử Tổng thống tại Hoa Kỳ có kết quả.
Theo ông Donald Tusk, Chủ tịch Hội đồng Châu Âu, tự do thương mại và toàn cầu hóa đã giúp hàng trăm triệu người thoát khỏi nghèo đói nhưng vấn đề là rất ít người tin vào điều đó.
Đây là lý do tại sao một hiệp định thương mại lớn như TPP lại không được ưa chuộng ngay cả trước khi nội dung của hiệp định này được công bố, thậm chí là trước khi các điều khoản của hiệp định này được đàm phán.
Báo cáo Thương mại Toàn cầu 2016 (được xuất bản bởi Liên minh tạo thuận lợi thương mại và Diễn đàn kinh tế thế giới) cho thấy những cố gắng cải thiện vấn đề quản lý biên giới của các nước trong 2 năm vừa qua đạt được kết quả rất thấp, gần như bằng 0.
Hầu hết các quy định làm gia tăng phí thương mại là các biện pháp phi thuế quan (Non-tariff measures, NTMs), chẳng hạn như các quy định về dán nhãn, kiểm tra, giấy phép và các loại giấy chứng nhận, cùng các loại quy định vốn có mục đích bảo hộ sản xuất trong nước, chẳng hạn như các quy định về hạn ngạch, về hàm lượng khu vực và về quy trình quản lý.
Thương mại trên thế giới gặp khó khăn vì NTMs
UNCTAD ước tính chi phí của NTMs tác động 96% đến thương mại thế giới. Theo thông tin từ Tổng Thư ký UNCTAD Mukhisa Kituyi, 48 quốc gia nghèo nhất thế giới mất khoảng 23 tỉ đô la Mỹ mỗi năm để chi trả cho các chi phí liên quan đến các biện pháp NTMs ở các nước thuộc khối G20. Chẳng hạn, ông Kituyi cũng cho biết rau quả và hoa tươi xuất khẩu của Kenya gặp rất nhiều khó khăn đối với các yêu cầu về nguồn gốc xuất xứ của EU.
Trong lịch sử, thuế quan chính là trở ngại lớn nhất trong dòng chảy hàng hóa. Do đó, rất ít cuộc đàm phán nào có thể giảm thuế xuống. Các quy định thì liên tiếp ra đời và chi phí để tuân thủ hoàn toàn không thấp một chút nào.
Nếu cần bằng chứng về việc này, chỉ cần tra cứu trên website Kinh doanh của Ngân hàng Thế giới (WB), trang web này chỉ ra các quốc gia phải mất bao nhiêu thời gian và chi phí để hoàn thiện các công việc giấy tờ, kiểm tra và vận chuyển hàng hóa từ biên giới về đến kho chứa.
Ở nhiều quốc gia, chi phí cho việc chờ đợi thông quan là vô cùng cao. Ví dụ, nếu muốn gửi hàng đến Cộng hòa Dân chủ Congo, bạn sẽ phải mất 804 giờ (khoảng 33 ngày rưỡi) cho việc giấy tờ, kiểm tra và chờ đợi sự chấp thuận. Bạn sẽ mất khoảng 3,900 đô la Mỹ, chưa kể thuế và tiền vận chuyển.
Quy trình tương tự như vậy nhưng chỉ khoảng một ngày hoặc ít hơn ở Áo, còn chi phí cho việc tuân thủ các quy trình thủ tục và kiểm tra chỉ mất khoảng 1 đô la Mỹ.
Hai năm trước đây, các quốc gia thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới WTO đã đồng ý cắt giảm các thủ tục thương mại để giảm chi phí cho doanh nghiệp. Theo ước tính của WTO, việc các nước đồng ý áp dụng các quy trình tự động hóa, cơ chế hải quan “một cửa” và minh bạch các quy định, đã cắt giảm chi phí thương mại khoảng 13-15% và thúc đẩy GDP toàn cầu khoảng 1 tỷ đô la Mỹ mỗi năm. Đáng buồn rằng, sự đồng thuận này đã chững lại.
Hiện nay, việc hướng đến chuỗi cung ứng toàn cầu giúp chúng ta đi nhanh và hiệu quả hơn rất nhiều, điều này đang trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết.Chúng ta đã cắt giảm thời gian sản xuất và vận chuyển một cách đáng kể. Điều đó giúp giảm bớt chi phí nhân công, lưu kho lưu bãi, tăng năng suất và cải thiện đáng kể sự hài lòng của khách hàng.
Giải tỏa các điểm nghẽn
24 trên 50 quốc gia thuộc Khối Các Thị Trường Logistics Mới Nổi đang có những yếu kém về năng lực cạnh tranh, cơ sở hạ tầng và môi trường kinh doanh. Theo các chỉ số sắp được công bố vào tháng 01 năm 2017, điều kiện ngày một tồi tệ hơn cho 7 trên 10 thị trường mới nổi gồm: Trung Quốc, Saudi Arabia, Ấn Độ, Brazil, Malaysia, Nga và Chile.
Tất cả các doanh nghiệp đều nhận thấy điều đó. “Tăng cường biện pháp an ninh, cơ sở hạ tầng xuống cấp và những sự phiền hà đã buộc các doanh nghiệp phải chuyển địa điểm sản xuất”, Laura Dawson – Viện Canada cho biết.
Thương mại mang lại cho chúng ta nhiều lợi ích, chỉ trongthời gian ngắn, sự hội nhập thị trường và dòng chảy tự do của hàng hóa, đầu tư, con người đã giúp một nửa thế giới thoát cảnh nghèo đói. Khi thế giới đang khủng hoảng về tăng trưởng, thì thương mại không thể trì trệ và thụt lùi được.
Như vậy, những nỗ lực xây dựngmột nền toàn cầu mới hay một khu vực cần phải được suy nghĩ lại. Bất kỳ thỏa thuận mới nào cũng sẽ làm tăng các biện pháp bảo vệ môi trường, đồng thời cũng cần cung cấp, đào tạo các kỹ năng nhằm giúp các công nhân có thể chuyển sang công việc mới. Bất cứ thỏa thuận nào cũng phải thích nghi được với kỷ nguyên thương mại điện tử và làn sóng phát triển mới với trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, sàn xuất phụ gia và dữ liệu lớn.
Cuối cùng, hiện tại nhiều người có quan niệm không đúng rằng các hiệp định thương mại thực chất một sự hợp tác “trong bóng tối” giữa các tập đoàn lớn và WTO.
Bước đầu tiên để xóa đi quan niệm không đúng này là cần khiến người ta hiểu thương mại là “thỏa thuận về đơn giản hóa và tạo ra nhiều cơ hội hơn”. Bước thứ hai là thiết kế sao cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên thế giới là trung tâm của các thỏa thuận này. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ phải là chủ thể có khả năng hưởng lợi nhiều nhất trong các hiệp ước thương mại, và điều này cần phải được duy trì.
Nếu như chúng ta thực sự muốn có một bước đột phá mới về tăng trưởng và phát triển, việc cần làm ngay bây giờ là cắt giảm các chi phí thương mại. Chúng ta cần phải nhìn thẳng vào một khối lượng cực lớn các phụ lục đi theo các hiệp định, thứ đã dìm chết các doanh nghiệp trên toàn thế giới.
Ví dụ như không có thông báo thay đổi quy tắc ở Niger, một quốc gia thậm chí còn chẳng có website về thủ tục hải quan; hàng đống bản copy các loại giấy tờ và yêu cầu chờ được thông qua tại Ấn Độ; thời gian khai báo và phí ở Brazil; và sự thiếu thông tin khi luật kinh doanh thay đổi ở Belarus.
Nếu chúng ta thực sự muốn tăng trưởng, mà không gây ảnh hưởng đến chính trị,thì cần phải có các thỏa thuận thương mại lớn mới và cần tăng cường hỗ trợ cho khu vực thương mại biên giới nhiều hơn nữa.
Nguồn https://www.weforum.org - TN
Từ khóa: Thương mại, Thế giới
