Việc thực hiện Hiệp định TBT tại khu vực ACP

Africa

Các nước ACP là các nước ký kết Công ước Lomé. ACP là từ viết tắt tiếng Anh của "Châu Phi, Ca-ri-bê, và Thái bình dương" (Africa, Caribbean, Pacific).

Công ước Lomé ra đời tại Lomé, Togo, vào năm 1975. Công ước được ký kết dựa trên ý muốn của Châu Âu muốn có một sự tự đảm bảo đối với nguồn cung cấp nguyên liệu thô từ các nước khác, và nhằm duy trì một vị thế có lợi tại các thị trường nước ngoài. Nó cũng xuất phát một phần từ ý thức trách nhiệm của Châu Âu đối với các thuộc địa cũ của nó.

Công ước Lomé là một chương trình hợp tác đầy hoài bão giữa 15 nước của Liên minh Châu Âu và 71 nước ở Châu Phi, Caribbean, và khu vực Thái bình dương. Nó dựa chủ yếu trên một hệ thống thuế quan ưu đãi giúp các nước này tiếp cận được với thị trường Châu Âu và các quỹ đặc biệt nhằm bình ổn giá các mặt hàng nông sản và khai khoáng.

Ngày 08 /07/2015, trong cuộc họp của tất cả các thành viên WTO tổ chức tại Geneva, Tổng giám đốc WTO - Roberto Azevêdo bày tỏ lạc quan về kế hoạch tổ chức hội nghị bộ trưởng WTO lần thứ 10 sẽ diễn ra tại Nairobi, Kenya từ ngày 15-18 tháng 12 năm 2015 để giải quyết các vấn đề còn lại của Chương trình nghị sự phát triển Doha. Ông tuyên bố "Thành công tại Nairobi vẫn là mục tiêu cuối cùng trong công việc của chúng tôi. Nairobi sẽ cho thấy bức tranh thực tế và những tiến bộ rõ ràng trong việc thực hiện các quyết định Bali, cũng như hỗ trợ các nước đang và kém phát triển nhất, và đưa ra những kết luận cho phép chúng ta kết thúc Chương trình Phát triển Doha (DDA)".

Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) kêu gọi thiết lập một khuôn khổ chung xoay quanh Hiệp định chung về Thuế quan và Mậu dịch - GATT đã được điều chỉnh tại vòng đàm phán Uruguay, tất cả các thỏa thuận và các điều khoản được ký kết dưới sự bảo trợ của GATT cũng như kết quả của Vòng đàm phán Uruguay. Hội nghị Bộ trưởng WTO là cơ quan lãnh đạo chính trị cao nhất của WTO, họp ít nhất 2 năm 1 lần.

Hiệp định này sẽ mở rộng và làm rõ Hiệp định về Hàng rào Kĩ thuật trong Thương mại được ký kết tại vòng đàm phán Tokyo. Hiệp định tìm cách để đảm bảo rằng các kết quả đàm phàn và tiêu chuẩn kĩ thuật, cũng như là qui trình kiểm tra và cấp giấy phép không tạo ra những rào cản không cần thiết đối với thương mại. Tuy nhiên, Hiệp định công nhận rằng các nước có quyền thiết lập các mức bảo vệ hợp lý cho cuộc sống, sức khỏe của con người, động thực vật và môi trường, và không bị ngăn cản đưa ra các biện pháp cần thiết để áp dụng được các mức bảo vệ đó. Chính vì vậy Hiệp định khuyến khích các nước sử dụng tiêu chuẩn quốc tế phù hợp với điều kiện nước mình, nhưng nó không đòi hỏi các nước thay đổi mức độ bảo vệ do sự tiêu chuẩn hóa này.

Nền kinh tế thế giới đã tăng trưởng nhanh chóng trong những thập kỷ gần đây. Sự tăng trưởng này một phần nhờ vào sự phát triển thương mại quốc tế, trong đó ý nghĩa kinh tế, chính trị và xã hội vẫn là một trong những yếu tố chủ chốt trong mối quan hệ giữa các quốc gia, các khối kinh tế khu vực, cũng như các doanh nghiệp và các tập đoàn xuyên quốc gia. Tuy nhiên, với sự cắt giảm thuế quan theo GATT và WTO, các rào cản phi thuế quan (các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và đánh giá phù hợp) đã ngày càng trở thành vấn đề phức tạp cho thương mại quốc tế, trong đó bị ảnh hưởng nhiều nhất là các nước đang phát triển trong khu vực ACP. Đây là lý do tại sao, mặc dù hầu hết các nước phát triển được hưởng lợi rất nhiều từ thương mại quốc tế, nhưng hầu hết các nước ACP vẫn chưa được hưởng những lợi ích tương xứng. Một trong những lý do là các nước ACP không đủ cơ sở hạ tầng để giải quyết các yêu cầu của rào cản phi thuế quan (NTBs) và thực thi các yêu cầu thương mại theo Hiệp định TBT.

Các nước đang phát triển sẽ bị hạn chế trong việc tìm kiếm thị trường xuất khẩu nếu không có năng lực thể chế

Hiệp định TBT thiết lập quyền và nghĩa vụ của các bên nhằm đảm bảo các tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật không gây ra những cản trở không cần thiết cho thương mại. Hiệp định này dựa trên sự thừa nhận quyền của các thành viên WTO để đưa ra các yêu cầu kỹ thuật, và đảm bảo rằng chúng được tuân thủ. Tuy nhiên, như mục tiêu của nó - rằng những trở ngại không cần thiết đối với thương mại quốc tế sẽ không được tạo ra bởi một số nguyên tắc (tránh những trở ngại không cần thiết đối với thương mại quốc tế, hài hòa, tương đương và công nhận lẫn nhau, minh bạch)trong việc chuẩn bị, thông qua, áp dụng các yêu cầu bắt buộc và tự nguyện cũng như các quy trình đánh giá sự phù hợp. Chính sách thương mại và các công cụ nêu trong NTBs và Hiệp định TBT của WTO vẫn còn là một đề tài tranh luận dữ dội (giữa hình thức thương mại tự do và các khái niệm chính sách bảo hộ thương mại) giữa các nhà hoạch định chính sách và tổ chức thương mại cũng như các thành viên WTO. Thách thức được đặt ra cho các nước đang phát triển để tiếp tục xuất khẩu là cần phải liên tục cập nhật các tiêu chuẩn thương mại mới và có được khả năng sẵn sàng đáp ứng số lượng ngày càng tăng của các quy định mới, thậm chí về tính hợp lệ của các quy định được đề xuất mà họ cảm thấy bị phân biệt đối xử

Theo thời gian, một cấu trúc thể chế tương đối phức tạp, cơ sở chất lượng (đo lường, tiêu chuẩn hóa, kiểm tra, quản lý chất lượng, chứng nhận và công nhận) đã xuất hiện tại các nước đang phát triển để đảm bảo sự sống còn của họ trong thương mại quốc tế. Kinh nghiệm từ trước đến nay cho thấy rằng, một khi các nước đang phát triển không có cơ sở hạ tầng chất lượng quốc gia căn bản (NQI) sẽ không thể hưởng lợi từ các quy định trong Hiệp định TBT. Thật vậy, nếu không có những năng lực thể chế, các nước đang phát triển sẽ bị hạn chế trong việc tìm kiếm thị trường xuất khẩu, không phải vì sự thiếu thiện chí hay không có khả năng thực hiện, mà vì không thể xác định được sự tương đồng giữa các điều kiện, hay thực hiện những chuyển đổi về thể chế và thủ tục cần thiết cũng như chứng minh được độ tin cậy một cách phù hợp.

Trong cuộc họp định kỳ ba năm lần thứ 7 gần đây của Ủy ban TBT-WTO diễn ra tại Geneva, Thụy Sĩ vào ngày 15 - 18 Tháng 6 năm 2015, với sự tham gia của nhiều nước đang phát triển được tài trợ bởi Chương trình ACP-EU-TBT, đã làm nội bật những lợi ích từ việc áp dụng Cơ sở hạ tầng chất lượng quốc gia trong quá trình thực hiện các Hiệp định WTO. Ngoài ra còn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng đúng các quy định, hợp tác pháp lý, minh bạch và thực thi các tiêu chuẩn quốc tế.

Những vấn đề cần quan tâm hiện nay là thiếu sự tham gia của các nước châu Phi, tiêu chuẩn có liên quan và các cơ quan chức năng Châu Phi tại cuộc họp Ủy ban TBT của WTO; rất ít khi một nước Châu Phi đưa ra những quan ngại thương mại cụ thể (STC- Specific Trade Concerns), mặc dù có rất nhiều trường hợp khác nhau ở lục địa này; cũng như việc áp dụng các quy định nhiều hơn cần thiết mà không có bất kỳ cơ sở khoa học.

Do đó, đòi hỏi một nỗ lực phối hợp hơn nữa về tiêu chuẩnvà chất lượng của các bên liên quan cũng như các cơ quan chính phủ chịu trách nhiệm phát triển một khuôn khổ thể chế mạnh mẽ để hợp lý hóa các tiêu chuẩn, quy định, đánh giá sự phù hợp, công nhận và đo lường trong khu vực ACP.

Bên cạnh đó, cũng cần tận dụng lợi thế của các hoạt động bởi cáccơ quan, tổ chức như các diễn đàn công nhận quốc tế (IAF), Tổ chức Hợp tác Phòng thí nghiệm Công nhận Quốc tế (ILAC), Ủy ban ISO về đánh giá sự phù hợp (ISO CASCO) và ISO, cơ sở hạ tầng chất lượnghiện có tại các quốc gia (Cục Tiêu chuẩn Quốc gia, quốc gia đo lường các Viện, các cơ quan quốc gia công nhận), Cộng đồng kinh tế khu vực (REC- COMESA, ECOWAS, EAC, SADC, ECCAS, UEMOA), Tiêu chuẩn và chương trình chất lượng, các tổ chức châu lục (ARSO, AFRIMETs, AFRAC, AFSEc), và cơ sở hạ tầng chất lượng Pan - African ( PAQI), PASC, giúp cho các nước ACP thực hiện quyền và nghĩa vụ đối với Hiệp định TBT.

Những nỗ lực đang được thực hiện để đảm bảo các lợi ích của châu Phi đối với Hiệp định TBT

Thực hiện TBT cũng phải phù hợp với các chiến lược phát triển kinh tế và xóa đói giảm nghèo quốc gia, vì vậy mà các nhà tài trợ song phương và các cơ quan hỗ trợ phát triển cần ghi nhận những nhu cầu từ các đầu mối liên lạc trong lãnh thổ.

Theo chương trìnhARSO, những nỗ lực đang được thực hiện để đảm bảo các lợi ích của châu Phi đối với Hiệp định TBT là:

Phổ biến thông tin về TBT và ảnh hưởng của nó đối với thương mại (ARSO DISNEY)
Đào tạo và nâng cao năng lực về TBT (Chương trình ARSO-ACP-EU TBT)
Khuyến khích Thực hành quản lý tốt (GRP) và hợp tác pháp lý thông qua Ủy ban Đánh giá sự phù hợp ARSO (ARSO CACO)
Phát triển các khuôn khổ pháp lý chung cho châu Phi để tạo thuận lợi cho hợp tác, hài hòa, Thực hành quản lý tốt và phổ biến ở châu Phi
Phát triển Chính sách chất lượng quốc gia chung cho châu Phi để thúc đẩy sự phát triển và quản lý chất lượng, bao gồm xây dựng năng lực và đào tạo.
Kiến nghị với các nước châu Phi trong việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế,
Phát triển Mô hình Hài hoà tiêu chuẩn Châu Phi (ASHAM) và cân đối các tiêu chuẩn châu Phi dựa trên về Bộ Quy tắc Thực hành tốt.

Kế hoạch tham gia của WTO tại Đại hội đồng ARSO lần thứ 21 và trình bày một bài báo về "Tầm quan trọng của các tiêu chuẩn trong thương mại quốc tế và vai trò của các Hiệp định TBT - WTO" trongngày tiêu chuẩn hóa Châu Phi -African Day of Standardisation đã được hoan nghênh.

Theo www.arso-oran.org - PT

Từ khóa: thực hiện, Hiệp định, TBT, ACP, châu Phi