Trong cuộc phỏng vấn dành riêng với The Wall Street Journal ngày 29/4, Tổng thống Obama nhấn mạnh nguy cơ để mất tính cạnh tranh kinh tế với người khổng lồ châu Á trong trường hợp Mỹ và các nước thành viên tham gia đàm phán không sớm kết thúc và ký kết Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP).
Ông cảnh báo, Trung Quốc sẽ lấp vào những khoảng trống kinh tế nếu Washington không hoàn thiện và sớm đưa TPP đi vào hiệu lực với các nước châu Á, Mỹ Latinh và châu Đại Dương. Ông nhấn mạnh nếu Mỹ không viết ra quy tắc của luật chơi, Trung Quốc sẽ làm việc này và lúc đó, Mỹ và các công ty hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp sẽ phải đứng ngoài cuộc. Điều này có nghĩa là, nước Mỹ sẽ mất đi nhiều việc làm.
Tổng thống đồng thời cũng phê phán sự khó chịu đang ngày càng gia tăng của một số thành viên Hạ viện trong đảng Dân chủ về vấn đề toàn cầu hóa cũng như Hiệp định thương mại tự do - sáng kiến của các hạ nghị sĩ thuộc đảng Cộng hòa nhằm hướng tới khai tử ngân hàng xuất nhập khẩu Mỹ. Cùng với đó Tổng thống cũng lên án việc Quốc hội Mỹ thiếu sẵn sàng khi phê chuẩn các quy chế mới cho tác nghiệp của Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF). Ông nhấn mạnh “điều chúng ta không thể làm là rút lui trong lúc này và cảnh báo hiện đang có sự tập trung các hoạt động chống toàn cầu hóa của các phần tử cánh hữu và cánh tả” và điều này sẽ tạo ra một sai lầm khủng khiếp.
Tổng thống Obama và các nhà đàm phán Mỹ đang gấp rút hoàn thiện các chi tiết của TPP - thỏa thuận có sự tham gia của 12 nước thành viên, trong đó có Chile, Mexico và Peru ở khu vực Mỹ Latinh. Đồng thời, ông cũng đang nỗ lực giành được sự chấp thuận của Quốc hội về fast-track nhằm mục đích phê chuẩn nhanh Hiệp định trong năm nay. TPP là một trong các chương trình nghị sự của cuộc gặp giữa Obama với Thủ tướng Nhật Shinzo Abe trong tuần qua tại Washington.
Ủy ban tài chính Thượng viện Mỹ đã phê chuẩn điều luật fast-track tuần vừa qua với sự ủng hộ mạnh mẽ của các đại biểu trong Hạ viện của lưỡng đảng. Ủy ban môi trường và trọng tài cũng ủng hộ mạnh mẽ điều luật này. Tuy nhiên, phía đảng Dân chủ thuộc Hạ viện chỉ có hai nghị sĩ ủng hộ.
Cuộc bỏ phiếu ở hạ viện đã phản ánh sâu sắc những phản đối của đảng Dân chủ, đặc biệt là phái cánh tả, trong đó nổi bật là đại diện của bang Massachusetts Elizabeth Warren và Chủ tịch công đoàn AFL-CIO Richat Trumka đã kịch liệt phê phán TPP.
Những người phê phán thuộc phái cánh tả, đặc biệt là nhóm liên quan đến phong trào công đoàn đã cực lực phản đối TPP vì họ cho rằng các hiệp định thương mại tự do sẽ chuyển việc làm trong ngành công nghiệp quốc gia sang các nước khác có mức lương thấp hơn, góp phần kìm hãm việc tăng lương cũng như sẽ gây ra bất bình đẳng tại Mỹ.
Cựu Ngoại trưởng Hillary Clinton cũng đã khước từ sự ủng hộ đối với TPP, mặc dù Hiệp định này đã được khởi đầu khi bà còn đương nhiệm. Liên quan đến việc này, ông Obama phát biểu rằng, bà Clinton đã nói những điều cần nói, có nghĩa là bà ấy muốn một thỏa thuận thương mại tự do với một sự bảo vệ mạnh mẽ về lao động và môi trường cũng như góp phần hỗ trợ những người lao động Mỹ và kinh tế Mỹ. Các tiêu chí đó cũng trùng với suy nghĩ của ông và ông tin là có thể đạt được. Tổng thống đã không giấu diếm sự khó chịu đối với một số trường hợp phê phán kịch liệt thỏa thuận thương mại tự do xuất phát từ đồng minh của ông trong phái cánh tả của đảng Dân chủ. Tuy nhiên ông cũng thông cảm với những lo lắng của họ.
Tổng thống nói thêm, TPP là “bột kết nối” vì các tiêu chuẩn lao động và môi trường được đưa vào trong hiệp định này thay vì được xác định ở một thỏa thuận song song khác. Điều này, theo các nhà phê bình, sẽ gây khó khăn cho việc thực thi như đã xảy ra với Thỏa thuận thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) đàm phán vào thập kỷ 90.
Thỏa thuận được thông qua với 27 phiếu của các thượng nghị sĩ đảng Dân chủ và 102 phiếu ở Hạ viện. Đa phần các nhà phân tích dự báo rằng số lượng người thuộc đảng Dân chủ ủng hộ TPP sẽ thấp hơn nhiều. Ông Obama nhấn mạnh, hiện nay còn quá sớm để tiên lượng việc này. Tuy nhiên, gần như chắc chắn, Tổng thống sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào những người của đảng Cộng hòa so với đảng Dân chủ trong việc phê chuẩn Hiệp định. Đồng thời, ông cũng thừa nhận, các ý kiến phản đối ông và các cuộc đàm phán đã gây ra sự khó chịu cho Tổng thống. Những điều ông tự quyết định với tư cách cá nhân là ý tưởng sau hơn sáu năm nỗ lực đưa nền kinh tế thoát ra khỏi suy thoái, hỗ trợ tầng lớp trung lưu để họ có thể mua được nhà ở, và đảm bảo các kế hoạch về quỹ hưu trí sẽ được khôi phục, cải thiện hệ thống giáo dục, đào tạo chuyên ngành, tranh đấu cho việc tăng lương tối thiểu, cũng như hỗ trợ và củng cố ngành công nghiệp ô tô trong cơn suy thoái để có được như ngày hôm nay. Sau tất cả công việc đã thực hiện để tạo ra sự ổn định cao cho tầng lớp trung lưu, một số người vẫn tin vào luận thuyết của những kẻ chống đối lên án Tổng thống đang cố hủy hoại tầng lớp trung lưu hoặc nền dân chủ Mỹ.
Trong cuộc phỏng vấn, Tổng thống Obama đã chỉ ra nguy cơ bị mất khả năng cạnh tranh kinh tế với Trung Quốc trong trường hợp không hoàn thành TPP. Ông nói, chúng tôi hy vọng một Trung Quốc phồn vinh… tiếp tục thăng tiến trong hòa bình và chỉ muốn đảm bảo rằng các luật chơi cho phép chúng tôi và phần còn lại cạnh tranh bình đẳng, không muốn Trung Quốc sử dụng sức mạnh để áp đặt các quy tắc lên các nước khác trong khu vực gây bất lợi cho Mỹ.
Ông Obama cũng cho biết thêm, Mỹ và Nhật Bản đang gần tiến tới hoàn thiện thỏa thuận thương mại song phương, việc này sẽ tạo thuận lợi cho lộ trình để kết thúc TPP. Tuy nhiên ông cũng nêu rõ, hiện vẫn còn nhiều trở ngại cần phải vượt qua.
Nguồn: Bao Moi
Từ khóa: Tổng thống, Mỹ, TPP, hãm phanh, Trung Quốc
