Thế giới năm 2015 không còn giống như cách đây 20 năm hoặc thậm chí 10 năm trước. Trong vài thập kỷ qua, nhiều ngành công nghiệp Mỹ đã dịch chuyển sang các khu vực khác và Mỹ cần một một mô thức mới để bảo vệ người lao động và người tiêu dùng Mỹ trong khi vẫn duy trì được sản lượng kinh tế.
Các thị trường mới nổi tại châu Âu và châu Á Thái Bình Dương mở ra nhiều cơ hội. Tuy nhiên, trong khi các quốc gia như Trung Quốc đã tận dụng những cơ hội mới một cách hiệu quả thì Mỹ lại đang bị tụt lại phía sau.
Việc vắng dần sự hiện diện của Mỹ trên thị trường quốc tế đã mang lại khoảng trống cho các nước khác viết nên các nguyên tắc mới. Điều này có thể ảnh hưởng lớn đến an ninh và kinh tế của Mỹ.
Hiện nay, về tổng thể Mỹ đang thặng dư thương mại với các đối tác có hiệp định thương mại tự do. Tuy nhiên, xét về tổng thể thương mại quốc tế thì cán cân thương mại của Mỹ đang bị thâm hụt.
Lý do không phải vì Mỹ không đủ hàng hóa hay dịch vụ cung cấp ra bên ngoài mà là thiếu khả năng khai thác một cách triệt để các thị trường đang phát triển cùng sự do dự trước các thỏa thuận thương mại mới.
Các cuộc đàm phán cho 2 trong số các hiệp định thương mại lớn nhất lịch sử đang được tiến hành là Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) và Hiệp định Thương mại Đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP). TPP là hiệp định với 11 quốc gia châu Á Thái Bình Dương gồm Nhật Bản và TTIP là sự kết với 28 nước thành viên Liên minh châu Âu. Nếu cộng gộp, 2 hiệp định này sẽ mang lại cho các nhà sản xuất, nông dân Mỹ khả năng tiếp cận thị trường với gần 1 tỷ người tiêu dùng.
Để nâng cao năng lực xuất khẩu Mỹ cần một sân chơi bình đẳng với các quốc gia khác và tiếp tục khai thác các thị trường mới nổi bởi với mức thuế đã rất thấp các quốc gia khác có thể dễ dàng thâm nhập thị trường Mỹ.
Tăng cường xuất khẩu thông qua 2 hiệp định này, Mỹ có thể mở rộng các đối tác thương mại tự do vốn chiếm ½ sản lượng xuất khẩu khẩu của Mỹ. Năm 2012 Mỹ xuất khẩu được 1,5 nghìn tỷ USD hàng hóa.
Duy trì được thăng dư với các đối tác có hiệp định thương mại tự do đồng nghĩa với việc các nước không có hiệp định thương mại nào với Mỹ là nguyên nhân gây ra mức thâm hụt lên đến 500 tỷ USD hàng năm trong cán cân thương mại của Mỹ và hệ quả đi kèm là tỷ lệ việc làm lẫn mức lương lao động của Mỹ đều giảm.
Tuy nhiên, Mỹ không thể thâm nhập vào các thị trường mới nếu các quốc gia nước ngoài không đồng ý gỡ bỏ các rào cản thương mại của họ. Cơ chế tốt nhất và duy nhất để Quốc hội Mỹ ủng hộ cho công nhân và các ngành công nghiệp Mỹ là trao cơ chế ủy quyền đàm phán (TPA) cho chính quyền Tổng thống.
Gần đây Quốc hội đã gia cố quyền lực pháp lý của mình trong đàm phán thương mại. Theo Hiến pháp Mỹ, Tổng thống có quyền đàm phán các hiệp định thương mại và TPA là cơ chế buộc Tổng thống có trách nhiệm giải trình. TPA đặt ra các mục tiêu đàm phán, bao gồm các yêu cầu về tham vấn và sự minh bạch.
Nếu Quốc hội cảm thấy chính quyền không đáp ứng một cách đầy đủ các mục tiêu đề ra thì họ có quyền ngăn cản việc đạt được thỏa thuận thông qua cơ chế này. Mặt khác, Hiến pháp cũng cho phép Quốc hội Mỹ có tiếng nói cuối cùng trước khi bất kỳ thỏa thuận nào trở thành luật – một thực tế đã được tái khẳng định trong TPA.
Các nhà đàm phán TPP và TTIP của Mỹ đã nỗ lực để đàm phán cho 2 hiệp định này tuy nhiên có rất ít tín hiệu khả quan. TPA đòi hỏi mức độ minh bạch cao với công dân Mỹ và cung cấp cho các thành viên Quốc hội cơ hội đưa ra quyết định của mình dựa trên lợi ích của người lao động và doanh nghiệp nơi họ tranh cử.
Cách duy nhất để Mỹ có thể đạt được sự thành công trong các hiệp định thương mại tự do là trao quyền cho các nhà đàm phán và tăng cường sự giám sát của Quốc hội. Thông qua TPA, Quốc hội thực thi quyền của mình trên cơ sở lợi ích của người dân Mỹ.
Khi nhắc đến thương mại Mỹ phải dẫn đầu. Nếu không phải Mỹ thì sẽ là một quốc gia khác và Mỹ sẽ hành động để bảo vệ lợi ích của mình.
Tác giả:
- Tiberi - Chủ tịch Ủy ban thương thương mại Hạ viện Mỹ, Nghị sĩ bang Ohio, thành viên Đảng Cộng hòa.
- Emmer - Ủy viên Ủy ban Nông nghiệp Hạ viện Mỹ, Nghị sĩ bang Minnesota, thành viên Đảng Cộng hòa.
Theo https://emmer.house.gov - PC
Từ khóa: hiệp định, thương mại, tự do, quan trọng, Mỹ, TPA, TPP
