Các lãnh đạo khu vực ASEAN cần chuẩn bị đội ngũ trẻ kế cận khi tổ chức này bước qua năm thứ 50

asean 6

Dù ban đầu ASEAN được hình thành bởi các nhà lãnh đạo tiên phong thì việc lựa chọn Tan Hooi Ling giữ vai trò đồng nữ chủ tịch của Diễn đàn Kinh tế Thế giới ASEAN năm 2017 chính là một ví dụ điển hình cho xu hướng phát triển tương lai.

Chủ đề được bàn nhiều nhất trong khuôn khổ cuộc họp của WEF ASEAN năm nay là về kỹ thuật số và thanh thiếu niên. Cuộc họp diễn ra trong hai ngày 11 và 12/5/2017 với các lãnh đạo từ bốn nước ASEAN tham gia (Philippines, Lào, Việt Nam và Campuchia).

Tham gia diễn đàn gồm nhiều lãnh đạo trẻ nổi bật như Tan và William Tanuwijaya. Tan Hooi Ling, người Malaysia, năm nay 32 tuổi, là đồng sáng lập Grab - một mạng lưới dịch vụ taxi di động đứng đầu khu vực. Còn William Tanuwijaya là đồng sáng lập kiêm CEO của Tokopedia, một công ty mới thành lập tại Indonesia. Cũng tương tự như Tony Fernandez của Air Asia và Tevin Vongvanich của PTT trước đó, Tan và William là những lãnh đạo trẻ nhận được nhiều kỳ vọng trong tương lai.

Tuy nhiên, liệu các thành viên ASEAN có thể đồng thời tổ chức lễ kỷ niệm 50 năm ngày thành lập khối và chuẩn bị đủ uy tín cũng như khả năng để hình thành nên chiến lược “kinh tế kỹ thuật số” khu vực nhằm thúc đẩy cuộc chuyển tiếp giữa các thế hệ hay không? Dù sao thì điều này chắc chắn sẽ phù hợp hơn với thế hệ trẻ như Tan, thậm chí có khi trẻ hơn, chiếm hơn nửa dân số ASEAN (khoảng 622 triệu người).

Cách đây 50 năm, khi mới thành lập, các chính sách ASEAN được xây dựng cẩn thận, tập trung về vấn đề hòa bình và an ninh, từ đó củng cố vị thế của khối trên bản đồ toàn cầu. Sau đó, Khu vực Thương mại Tự do Asean (AFTA) thành lập vào đầu những năm 90 cũng đem lại những bước phát triển thành công.

Tuy nhiên, việc thành lập Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) lại không như mong đợi. Theo một nghiên cứu kinh doanh tại 10 nền kinh tế Asean: Các biện pháp ngăn chặn phi thuế quan giữa các thành viên đã tăng gấp bốn lần từ năm 2010 đến năm 2015 thay vì giảm đi; Thuế suất vẫn chưa giảm xuống bằng 0 theo kế hoạch; Thuận lợi hóa trong việc thông quan chưa được thực hiện đồng bộ.

Một nhà phân tích kinh doanh trong khu vực cho biết: "Đã có những kỳ vọng và hứa hẹn trước đó, nhưng những điều ấy vẫn chưa thành hiện thực. ASEAN đã không thành công trong việc tiến tới hình thành một thị trường đơn lẻ với một khu vực sản xuất chung duy nhất”.

Vấn đề quan trọng nhất là khối ASEAN đang bị tác động từ nhiều nguồn nằm ngoài tầm kiểm soát của các nước thành viện, trong đó phải kể đến nhiều nhất là sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Thế giới đang dần tăng tốc về mảng công nghệ. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư của WEF với những tiến bộ trong kỹ thuật di truyền, trí thông minh nhân tạo, robot học, công nghệ nano và sinh học có thể sẽ làm tăng tình trạng thất nghiệp, đặc biệt là đối với các ngành công nghiệp đòi hỏi nhiều nhân công hiện khá phổ biến ở ASEAN hiện nay.

ASEAN phải chuẩn bị đội ngũ trẻ kế cận cho tương lai.

Theo ông John Rice - Phó Chủ tịch General Electric - phát biểu tại một cuộc thảo luận của WEF: “Từng công việc đều đang thay đổi. Điều cần nhất là đào tạo nên những công dân ASEAN linh hoạt, giỏi thích nghi và luôn sẵn sàng học hỏi, sẵn sàng thay đổi phù hợp với yêu cầu của công việc”.

Mặc dù sự khởi đầu của thế hệ Tân, các nhà lãnh đạo ASEAN vẫn còn xa cách tạo ra một sự nhất trí có tính thẩm mỹ. Nhà tổ chức Diễn đàn và Thủ tướng Campuchia Hun Sen vẫn còn đang nghiên cứu về "đường Asean". Chủ tịch Philippine Rodrigo Duterte muốn thấy một nước "không có ma túy" của Asean. Thủ tướng Lào Thongloun Sisoulith cảnh báo về thời kỳ "lão hóa" sắp tới của Asean.

Và dù thế hệ khởi nghiệp như Tan đang nổi lên đầy triển vọng thì các nàh lãnh đạo ASEAN vẫn đang thiếu sự đồng thuận về tầm nhìn trong tương lai. Là quốc gia đăng cai, Thủ tướng Campuchia Hun Sen vẫn giữ vững các mục tiêu về “Phương thức ASEAN”. Trong khi đó, Tổng thống Philippine Rodrigo Duterte lại muốn ASEAN trở thành một khu vực “không có ma túy”. Trong khi đó, Thủ tướng Lào Thongloun Sisoulith lên tiếng cảnh báo về thời kỳ "lão hóa" sắp tới của ASEAN.

Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc nêu ý kiến thúc đẩy về chương trình công nghệ thông qua việc tạo nên các nhóm công tác về giáo dục, đào tạo việc làm và khuyến khích khởi nghiệp.

Ông Phúc phát biểu: “Là một thành viên năng động của ASEAN, Việt Nam đang hướng tới tăng trưởng bền vững bằng cách tận dụng cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư để nâng cao năng suất lao động, sức cạnh tranh và gia nhập vào vị trí cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu”.

Các nhà hoạch định chiến lược của Việt Nam đang tiếp cận các nguồn "nền tảng tri thức" khi nước này chuẩn bị tổ chức cuộc họp WEF ASEAN vào năm tới và Singapore, một trung tâm công nghệ số khu vực, cũng sẽ là chủ tịch của ASEAN. Liệu hai quốc gia này có thể cùng nhau thúc đẩy ASEAN "tái tạo thành công" trong kỷ nguyên công nghệ?

Một số nền kinh tế Asean có những chính sách kỹ thuật số trọng tâm.

Ví dụ, Thái Lan ứng phó với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 thông qua Sáng kiến Hành lang Kinh tế phía Đông (EEC).

Một loạt các ưu đãi được dành riêng cho những công ty toàn cầu có đủ khả năng phát triển các dự án công nghệ tại Chon Buri, Chachoengsao và Rayong - những nơi phát triển mạnh về ngành công nghiệp ô tô và điện tử.

Bộ trưởng Kinh tế kỹ thuật số và Xã hội Pichet Durongkaveroj cũng mong muốn EEC có thể đáp ứng nhu cầu các nước CLMV gồm Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam, ví dụ như chia sẻ mạng cáp quang ngoài Laem Chabang để tăng sức cạnh tranh cho tất cả người dùng và khả năng mở rộng.

Đối tác quản lý của công ty đầu tư Northstar Advisers - Patrick Walujo thuộc Indonesia lại nhận thấy cơ hội để Đông Nam Á cạnh tranh toàn cầu trong Cuộc Cách mạng Công nghiệp Thứ tư nếu các chính phủ dành sự quan tâm cho vấn đề này nhiều hơn nữa. Hiện nay, những doanh nghiệp mới thành lập ở Indonesia thành công dựa trên "sự sàng lọc tự nhiên" mà không có sự ủng hộ từ phía nhà nước.

Ông Jamaludin Ibrahim, Giám đốc điều hành Tập đoàn Axiata của Malaysia, cho biết: “Chúng ta hoàn toàn có thể giành được lợi thế với một chương trình đúng đắn từ phía quốc gia”. Nền kinh tế kỹ thuật số phải trở thành một vấn đề ưu tiên quốc gia vì nó liên quan tới cấu trúc công nghiệp, gia đình và nguồn nhân lực.

Phát triển nguồn nhân lực là một thách thức đối với hầu hết các thành viên ASEAN, ngoại trừ Singapore và có thể có thêm Malaysia. Theo Christophe Duchatellier, người đứng đầu khu vực Châu Á Thái Bình Dương của Adecco Group, cho biết: “Nhu cầu về CNTT, kỹ thuật và khoa học đời sống đang gia tăng nhanh chóng trong khu vực. Đây là những khó khăn lớn nhất giành cho các nhà lãnh đạo trẻ tài năng khi tìm kiếm giải pháp”.

“Cải cách giáo dục” là một thuật ngữ thông dụng ở tất cả các thủ đô của các nước ASEAN nhưng mỗi quốc gia đều gặp phải khó khăn trong việc triển khai thực hiện, chứ chưa kể đến việc thực hiện đồng bộ hóa tiêu chuẩn giáo dục chung trong toàn khu vực.

ASEAN có thể thúc đẩy nhiều công ty khởi nghiệp hơn. Tan, đồng sáng lập Grab đã tóm tắt các yếu tố để khởi nghiệp thành công như sau: "Trước tiên, hãy chắc chắn rằng bạn giải quyết được những vấn đề thực tế, và thứ hai, có khát khao muốn giải quyết chúng một cách sáng tạo nhất."

Kinh nghiệm về AEC là một minh chứng không mấy khả quan dành cho sự tín nhiệm của khối ASEAN đối với các sáng kiến mới. Dù vậy, chiến lược kỹ thuật số của ASEAN vẫn đang được thảo luận và chiếm được nhiều đồng thuận của các lãnh đạo. Đối với nhiều người, trong đó có Nick Nash - chủ tịch Sea Group, thì một nội dung đáng quan tâm nữa là việc bãi bỏ quy định, vì rất khó để các công ty có trụ sở tại ASEAN được cấp phép hoạt động ở các nước thành viên.

Ông cũng nói thêm: "ASEAN là nơi rẻ nhất để làm giàu và là nơi đắt tiền nhất để làm người nghèo", ngụ ý rằng các doanh nghiệp nhỏ chịu một gánh nặng không cân xứng về việc tuân thủ các thủ tục và quy định đắt tiền.

Các lãnh đạo doanh nghiệp trong khu vực không mấy tin tưởng về những hứa hẹn sắp tới của ASEAN khi bằng chứng thành công về tiến trình AEC còn chưa rõ ràng.

Dù không được trông đợi quá nhiều nhưng việc chuẩn bị tích cực cho hội nhập thương mại và giao thông của khối vẫn đang diễn ra. Một số người ủng hộ quay lại các vấn đề cơ bản của những sáng kiến ít tốn kém như minh bạch hóa thủ tục hải quan để thương mại được liền mạch và chi phí giảm đi.

Năm mươi năm kể từ khi thành lập, hiện nay ASEAN nên khai thác năng lượng và khả năng đổi mới của những người hiểu biết về công nghệ cao. ASEAN ở trong tay chúng ta và những người trẻ cần đóng góp để định hình khu vực.

Nguồn: www.straitstimes.com - DN

Từ khóa: Các lãnh đạo, khu vực ASEAN, cần chuẩn bị, đội ngũ trẻ, kế cận, khi tổ chức này, bước qua, năm thứ 50