Xuất khẩu 2017: cánh cửa vẫn mở rộng

0 cang hcm

Năm 2016, tăng trưởng xuất khẩu không đạt mức kỳ vọng. Sang năm 2017, rất có thể khó sẽ chồng khó với xu hướng “quay về sân nhà” của Mỹ – nền kinh tế hàng đầu thế giới, đồng thời là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam.

Cơ quan thống kê quốc gia vừa công bố, tính chung cả năm 2016, kim ngạch hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam ước đạt 175,9 tỷ USD, tăng 8,6% so với năm trước. Như vậy, mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 10% đã không đạt được.

Sau một năm không thuận…

Bên cạnh những điểm sáng trong bức tranh xuất khẩu năm 2016 như một số mặt hàng truyền thống (cà phê, hạt điều, hồ tiêu) tiếp tục tăng trưởng khá vững vàng, một số mặt hàng khác như rau quả, thức ăn chăn nuôi, xơ sợi dệt cũng tăng trưởng cao.

Tuy nhiên, bên cạnh khó khăn khách quan là giá hàng hóa xuất khẩu bình quân giảm 1,8% so với năm trước, hầu như các ngành chủ chốt đều tụt dốc, điển hình như ngành dệt may, da giày. Thậm chí, theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam, năm 2016 là “năm khó khăn nhất với ngành dệt may trong suốt 10 năm trở lại đây”. Sau rất nhiều nỗ lực, kim ngạch xuất khẩu dệt may đạt 23,6 tỷ USD, chỉ tăng 3,3% so với năm 2015, giày dép đạt 12,9 tỷ USD, tăng 7,6%; đều thấp xa so với mức chung.

Bên cạnh đó, mức tăng trưởng nhóm hàng điện thoại các loại và linh kiện – có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam năm 2016 – đã đến ngưỡng. Nếu xuất khẩu điện thoại các loại và linh kiện năm 2014 đạt 23,6 tỷ USD, năm 2015 là 30,6 tỷ USD thì đến năm 2016, con số này là 34,5 tỷ USD, tăng 14,4% so với năm 2015 (năm 2015 đạt 30,2 tỷ USD, tăng 28% so với năm trước). Tuy sự cố Galaxy Note 7 không ảnh hưởng nhiều đến việc giảm kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam, nhưng dự báo mức tăng trưởng của nhóm điện thoại các loại và linh kiện nói chung cũng sẽ chậm dần trong các năm tới.

Nhận định tại hội nghị tổng kết ngành, ông Trần Tuấn Anh, Bộ trưởng Bộ Công Thương cho biết, xuất khẩu trong năm 2016 còn gặp nhiều khó khăn do bất ổn chính trị tại các thị trường chủ lực làm giảm nhu cầu tiêu dùng, kéo theo giá giảm. Điển hình là nhóm hàng nông, thủy sản, nhiên liệu và khoáng sản. Trong khi đó, sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam còn kém, các doanh nghiệp có quy mô nhỏ, năng lực quản lý, kinh doanh còn hạn chế, hoạt động sản xuất phân tán, công nghệ lạc hậu…

Chúng ta phải chiếm lĩnh được các ngành hàng mà chúng ta có lợi thế trên bản đồ thế giới

…năm 2017 còn khó?

Thừa nhận những khó khăn nhất định đối với hoạt động xuất khẩu trong năm 2017, song ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) vẫn cho rằng, cánh cửa cho xuất khẩu trong năm 2017 vẫn mở khá rộng cho các doanh nghiệp.

“Bên cạnh TPP, chúng ta cũng có những hiệp định khác như hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và EU, hay hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực RCEP. Đây cũng là những hiệp định thương mại có tính chất rất quan trọng tương đương như TPP”, ông Trần Thanh Hải nhận định.

Ở một góc độ khác thì bên cạnh việc mở rộng thị trường chúng ta cũng phải chú trọng đến việc điều chỉnh các ngành hàng, nói cách khác, hoạt động xuất khẩu của chúng ta cũng không chỉ nhắm đến việc chiếm lĩnh các thị trường mà chúng ta phải chiếm lĩnh được các ngành hàng mà chúng ta có lợi thế trên bản đồ thế giới.

Ông Hải nói: “Đặc biệt, trong thời điểm hiện nay, không có sản phẩm nào Việt Nam có thể sản xuất từ đầu đến cuối. Khi đã chấp nhận tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế thì chúng ta phải chấp nhận chỉ làm được một vài khâu trong đó. Vấn đề là tham gia từ khâu nào để thu được lợi ích tối đa và mang về giá trị nhiều nhất. Việc này lại gắn rất chặt với tiến trình tái cơ cấu các ngành kinh tế trong nước mà nhà nước đóng vai trò điều phối”.

Cẩn thận với hàng rào kỹ thuật

Về phần mình, doanh nghiệp cần ý thức rất rõ rằng, càng hội nhập sâu, hàng rào thuế quan ngày càng được dỡ bỏ, dần dần về 0 – 5%; ngược lại hàng rào phi thuế quan, từ biện pháp phòng vệ thương mại, quy định về giữ gìn môi trường cho đến vệ sinh an toàn thực phẩm… sẽ được dựng lên. Vì thế, doanh nghiệp cần hiểu rõ các rào cản này đối với từng loại hàng hóa, dịch vụ trên từng thị trường mà doanh nghiệp hướng tới; chuẩn bị điều kiện về thông tin, hiểu biết về pháp lý… để đối mặt với những xung đột pháp lý trong quá trình sản xuất kinh doanh trên thị trường.

Hơn nữa, doanh nghiệp nên thiết lập các mối quan hệ đối tác, hợp tác giữa doanh nghiệp với nhau, giữa doanh nghiệp trong nước với cộng đồng người Việt tại nước ngoài và quan tâm hơn nữa tới nguồn nhân lực để nâng cao khả năng xử lý tình huống trong hoạt động kinh doanh quốc tế. TS Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế trung ương nói: “Buôn có bạn, bán có phường là vậy. Nhiều khi mình không thể “làm cả ăn tất” được mà phải dựa vào doanh nghiệp sở tại, vốn có lợi thế về mạng lưới phân phối và sự thấu hiểu thị trường”

Việt Nam nhập siêu lớn nhất từ Trung Quốc

Trung Quốc là thị trường mà Việt Nam nhập siêu lớn nhất, với 28 tỷ USD trong năm 2016, song như vậy là đã giảm 14,9% so với năm 2015. Nhập siêu từ Hàn Quốc là 20,2 tỷ USD, tăng 8%; nhập siêu từ ASEAN là 6,3 tỷ USD, tăng 12,5%.

Nguồn: Quang Ngọc/Diễn đàn Doanh nghiệp

Từ khóa: xuất khẩu, 2017, cánh cửa, vẫn mở rộng