Liệu Việt Nam vẫn hưởng được lợi ích từ Hiệp định TPP?

1 tpp

Tổng thống đắc cử của Hoa Kỳ Donald Trump đã quyết định khai tử TPP, tuy nhiên Việt Nam vẫn có thể gặt hái được một số lợi ích riêng cho mình từ hiệp định TPP.

Trong nhiều thập kỷ qua, Việt Nam đã chủ động tiếp cận với hội nhập quốc tế và tiến trình toàn cầu hóa. Từ năm 2011, Việt Nam đã đàm phán thành công nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA) như, Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), Việt Nam – Liên minh châu Âu EU, Việt Nam – Hàn Quốc, và Việt Nam – Liên minh Kinh tế Á – Âu (gồm Nga, Bỉ, Kazakhstan, Armenia và Kyrgyzstan), chưa kể đến các hiệp định hợp tác khu vực khác như Cộng đồng Kinh tế ASEAN.

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, khi TPP có hiệu lực, Việt Nam sẽ là quốc gia hưởng hợi nhiều nhất của hiệp định thương mại này. Theo những thỏa thuận trong hiệp định, các nhà xuất khẩu Việt Nam sẽ có cơ hội tiếp cận thị trường TPP rộng lớn, năng động và tăng trưởng nhanh, với hơn 792 triệu dân và chiếm khoảng 40% thương mại thế giới.

Thêm vào đó, hiệp định TPP sẽ giúp Việt Nam có cơ hội tham gia vào một khối thương mại đầy hấp dẫn, từ đó giúp cải thiện năng lực cạnh tranh của Việt Nam trên thị trường toàn cầu. Theo Ngân hàng Thế giới (WB), Việt Nam sẽ nhận được nhiều lợi ích nhất trong số 12 quốc gia thành viên TPP về tăng trưởng GDP và xuất khẩu. Ngân hàng thế giới ước lượng rằng, trước năm 2030, TPP sẽ giúp Việt Nam tăng 10% tăng trưởng GDP và đẩy mạnh xuất khẩu đến 30%.

Tuy nhiên, vị Tổng thống mới đắc cử của Hoa Kỳ, ông Donald Trump, vừa tuyên bố ý định rút Hoa Kỳ khỏi TPP.

Theo các điều khoản trong hiệp định, phải có ít nhất 6 trong 12 quốc gia thành viên - và 6 quốc gia này phải chiếm ít nhất 85% tổng GDP (tính theo năm 2013) trên tổng GDP của các thành viên TPP, thông qua hiệp định TPP thì hiệp định mới có hiệu lực.

Vì Hoa Kỳ đã chiếm hơn 58% tổng GDP của 12 nước thành viên, do đó sự rút khỏi của Hoa Kỳ sẽ giết chết TPP.

Việt Nam vẫn có thể gặt hái được một số lợi ích riêng cho mình từ hiệp định TPP

Tuy nhiên, trong trường hợp TPP không thể có hiệu lực, thì việc đàm phán và ký kết FTA này vẫn mang lại lợi ích cho Việt Nam theo nhiều cách.

Thứ nhất, TPP mang lại động lực lớn cho vấn đề cải cách trong nước bao gồm cả cấu trúc nền kinh tế và việc lập pháp. Rất nhiều văn bản pháp luật đã được đưa vào chương trình nghị sự của Quốc hội nhằm luật hóa luật trong nước để phù hợp với các yêu cầu của TPP.

Ví dụ, những luật mới về thương mại nước ngoài và thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được dự thảo, luật Lao động và các quy định khác về điều kiện kinh doanh cũng đang được sửa đổi. Những luật này dự kiến sẽ được thông qua trong vòng hai năm tới, trước khi TPP bắt đầu có hiệu lực.

Thứ hai, TPP giúp các doanh nghiệp có thêm động lực để cải thiện năng lực cạnh tranh của mình. Rất nhiều doanh nghiệp xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như ngành dệt may, may mặc, da giầy, hải sản, đồ gỗ và các sản phẩm nông nghiệp đã chuẩn bị sẵn sàng cho ngành của mình khi TPP bắt đầu được thực thi. Sự chuẩn bị này sẽ nâng cao sức cạnh tranh cho chính họ kể cả khi TPP không được thực thi.

Thứ ba, TPP đã nâng cao nhận thức của các công chức nhà nước, người lao động, công đoàn, công nhân và công chúng về chiến lược hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam bằng việc ký kết và tham gia nhiều FTA. Đã có một chiến dịch nhằm phổ biến thông tin về TPP rộng rãi cho công chức nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức công đoàn. Cùng với đó, các học giả Việt Nam cũng đã tiến hành nhiều nghiên cứu về TPP.

Tuy rằng Việt Nam vẫn đạt được một số lợi ích nhất định, nhưng việc thất bại của TPP cũng là một sự mất mát theo nhiều nghĩa. Lợi ích về thương mại và kinh tế sẽ bị sụt giảm, điều này sẽ có tác động tiêu cực đến việc cải cách cấu trúc nền kinh tế nội địa trong tương lai và sự phát triển của Việt Nam.

Việt Nam cũng mất đi cơ hội để đóng một vai trò trong việc thiết lập các luật lệ ở tầm toàn cầu, đồng thời cũng đánh giảm các cơ hội để có thể xích lại gần với phương Tây (cụ thể là Hoa Kỳ). Tuy nhiên, việc TPP bị khai tử bắt buộc Việt Nam phải phụ thuộc nhiều hơn về các thỏa thuận kinh tế mới do Trung Quốc khởi xướng.

Tuy nhiên, những cải cách và chuẩn bị đã được khởi động cho TPP vẫn giúp cải thiện môi trường đầu tư trong nước và năng lực cạnh tranh của Việt Nam. Hơn nữa, việc cải cách trong nước nhằm đáp ứng tiêu chuẩn cao của TPP sẽ giúp Việt Nam đạt được nhiều lợi ích hơn khi thực thi 10 FTA đã có hiệu lực cũng như là các FTA sắp có hiệu lực.

Quan trọng hơn, với vị trí địa chính trị đặc biệt của mình, Việt Nam sẽ tiếp tục đóng một vai trò cực kỳ quan trọng trong chiến lược phát triển của Hoa Kỳ trong khu vực. Kinh nghiệm của Việt Nam trong TPP cho thấy rằng, tích cực hội nhập kinh tế và các cam kết cải cách mạnh mẽ là tín hiệu rõ ràng cho các FTA đa phương khác hoặc một FTA song phương với Hoa Kỳ trong tương lai.

Nguồn: thediplomat.com – TN

Từ khóa: Việt Nam, vẫn hưởng, được lợi ích, Hiệp định TPP