Những ưu tiên cho tương lai của APEC

APEC2

APEC đã tồn tại và phát triển trong một thời gian dài và khu vực này đã phát triển rất xa trên con đường hướng tới mục tiêu Bogor. Đã đến lúc tập trung vào việc cải thiện khả năng kết nối.

Dựa trên những đóng góp của Hội đồng Hợp tác Kinh tế Thái Bình Dương (PECC), APEC đã tạo ra mạng lưới giao tiếp hiệu quả giữa các cán bộ, nhà nghiên cứu và doanh nhân, trong đó đã xây dựng sự tin tưởng và tôn trọng lẫn nhau. Hợp tác và phát triển đã giúp khu vực xác định được lợi ích chung và tham gia vào các vấn đề trên nhiều lĩnh vực.

Sự tham gia ngày càng tích cực của Trung Quốc vào quá trình này đã giúp nước này gia nhập WTO bởi sự ủng hộ của chính phủ các nước châu Á - Thái Bình Dương vào năm 2001. Căn cứ vào Chương trình Hành động Osaka năm 1995, chính phủ các nước châu Á Thái Bình Dương đã cắt giảm những trở ngại thương mại sau-biên-giới và xuyên-biên-giới. Hợp tác và phát triển dựa trên sự tin tưởng lẫn nhau và xây dựng năng lực giúp thủ tục hải quan hiệu quả hơn, thực hiện giao dịch không cần giấy tờ, công nhận lẫn nhau về tiêu chuẩn cùng với những sắp xếp thiết thực khác nhằm thúc đẩy thương mại và đầu tư. Những công việc này giúp tiết kiệm hàng tỷ đô la mỗi năm.

Trong giai đoạn 1989 và 2000, hầu hết các rào cản thương mại truyền thống đã giảm xuống đến mức thấp. Chính phủ các nước châu Á-Thái Bình Dương thừa nhận rằng, chính lợi ích đã thúc đẩy họ tham gia vào thị trường toàn cầu, khi mức sống tăng nhanh hơn trong nền kinh tế mở cho việc kinh doanh và cạnh tranh. Đến năm 2010, tỷ lệ thực tế đối với thương mại tiềm năng trong số các nền kinh tế APEC đã cao hơn trong EU hoặc NAFTA. Mặc dù một số sản phẩm nhạy cảm như hàng hóa nông nghiệp và sản phẩm công nghệ thấp vẫn còn tồn tại, các sản phẩm này dần thu hẹp thị phần nhanh chóng trong thương mại quốc tế.

Thúc đẩy hội nhập kinh tế cùng có lợi vẫn là một mục tiêu cốt lõi của tiến trình APEC, nhưng điều này chưa yêu cầu phải đàm phán về một khu vực mậu dịch tự do châu Á Thái Bình Dương (FTAAP). Tại hội nghị năm nay ở Peru, các nhà lãnh đạo APEC chưa thể khởi động đàm phán về bất kỳ thỏa thuận APEC nào do những khó khăn nghiêm trọng của Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương. Đây có thể là tin tốt, bởi vì nó sẽ hướng sự chú ý đến những cách hiệu quả hơn để hội nhập các nền kinh tế châu Á-Thái Bình Dương. Các nhà lãnh đạo có thể tập trung vào những cơ hội thực tiễn để hội nhập nhằm đạt được lợi ích lớn hơn thông qua hợp tác tự nguyện và mang lại lợi ích lẫn nhau.

Bằng chứng phát triển nhanh chóng từ các nước OECD, Ngân hàng Phát triển Châu Á, Ngân hàng Thế giới và Diễn đàn Kinh tế Thế giới khẳng định rằng, so với việc từ bỏ tất cả các rào cản kinh doanh truyền thống, tính kết nối tốt hơn mang lại nhiều lợi ích vượt trội hơn hẳn. Ví dụ, hàng hóa mắc kẹt tại cảng hoặc tại biên giới trong một ngày tốn chi phí tương đương mức thuế nhập khẩu một phần trăm. Trong thời đại số hóa nhanh chóng, đối với doanh nghiệp, mức giá truy cập băng thông rộng chất lượng cao vừa phải và mạng lưới giao thông tốt là quan trọng hơn so với những rào cản để nhập khẩu và xuất khẩu một số mặt hàng.

Điều này gợi ý rằng hội nhập kinh tế cần cải thiện tính kết nối. Cách thức để thực hiện đã được xác định trong Kế hoạch Kết nối của APEC. Không cần phải giải quyết tất cả các vấn đề cùng một lúc; nắm bắt một số cơ hội vì lợi ích chung sẽ tạo ra sự tự tin cho các công việc về sau. Và chắc chắn là, không nên trì hoãn lợi ích do việc kết nối tốt hơn bằng cách chờ đợi cho những tiến bộ đàm phán thương mại phức tạp. Hợp tác tự nguyện là cách hiệu quả nhất để thực hiện tiến trình ấy.

Một số nước trong khu vực đã có hệ thống vận tải và thông tin liên lạc liên kết tuyệt vời. Để tiếp tục đáp ứng các mục tiêu, khu vực cần phải cam kết đầu tư tài chính đáng kể trong hạ tầng cứng, bao gồm đường giao thông, bến cảng, sân bay và trạm năng lượng cũng như phát triển nguồn nhân lực và xây dựng thể chế để vận hành và duy trì kết nối.

APEC có thể tìm hiểu cách thức huy động nguồn lực từ sáng kiến “Một vành đai, Một con đường” (OBOR) của Trung Quốc. Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng châu Á sẵn sàng đầu tư vào các dự án lớn để cải thiện kết nối giữa các nền kinh tế OBOR. APEC có thể xây dựng mối quan hệ tương tự với các ngân hàng phát triển. Nhưng đó chỉ là một bước đầu tiên. Khoảng cách phát triển cơ sở hạ tầng giữa nước phát triển và đang phát triển là hàng nghìn tỷ USD. Đây vượt xa năng lực cho vay của các ngân hàng; do đó đầu tư khu vực tư nhân cần được tăng tốc.

Các nước APEC không nên bỏ bê tự do hóa thương mại trong khi tập trung vào kết nối. Việc cắt giảm đáng kể để bảo vệ các sản phẩm nhạy cảm sẽ không xảy ra, hoặc là trong WTO hoặc là trong đàm phán thương mại khu vực, cho đến khi nhận thức về chi phí và lợi ích tương đối đã được thay đổi. Điều này sẽ mất một thời gian, vì vậy mạng lưới APEC cần tiếp tục đưa ra bằng chứng rằng tự do hóa thương mại đơn phương có lợi cho nền kinh tế khi được hỗ trợ bởi chính sách cắt giảm chi phí điều chỉnh ngắn hạn.

Trong khi đó, APEC có thể xây dựng dựa trên kinh nghiệm từ Hiệp định Công nghệ thông tin WTO và đảm bảo rằng các sản phẩm mới không trở thành các sản phẩm nhạy cảm trong các cuộc thảo luận tự do hóa thương mại tương lai. Để tiên liệu những căng thẳng trong tương lai, APEC có thể làm việc để hướng tới một sự đồng thuận rằng các sản phẩm có thể được bảo vệ bằng hàng rào biên giới truyền thống, hoặc bằng cách bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, nhưng không phải cả hai.

Chính sách phát triển hợp tác của APEC có thể là nền tảng cho một chương trình nghị sự hội nhập kinh tế đầy khôn ngoan. Các nhóm nước APEC đã thảo luận nhiều về kinh tế và lựa chọn các thỏa thuận hợp tác thiết thực. Thông tin và kinh nghiệm hữu ích này có thể được chia sẻ với các nước láng giềng của APEC. Cả APEC và Hội đồng Hợp tác Kinh tế Thái Bình Dương nên khuyến khích sức mạnh chính sách tổng hợp giữa APEC, ASEAN, Liên minh Mỹ Latinh - Thái Bình Dương và sáng kiến OBOR.

Nguồn: eastasiaforum.org – HT

Từ khóa: Những ưu tiên, cho tương lai, của APEC.