Trong quý cuối cùng của năm 2016, Nam Phi tham gia hai hội nghị quốc tế quan trọng: Hội nghị Thượng đỉnh G20 tổ chức ở Trung Quốc và Hội nghị Thượng đỉnh BRICS lần thứ tám ở Ấn Độ. Cả hai nước chủ nhà đều đưa thương mại điện tử vào chương trình nghị sự, thể hiện mong muốn thảo luận sâu hơn về chủ đề này. Trong khi đó, ở khía cạnh đa phương, sau Vòng đàm phán Doha, WTO đang tìm kiếm những vấn đề thương mại mới, với thương mại điện tử là một đặc điểm quan trọng. Vậy những điều kể trên có ý nghĩa như thế nào đối với châu Phi?
Trong thập kỷ vừa qua các nước châu Phi đã chứng kiến tốc độ tăng trưởng kinh tế mau chóng gắn liền với sự bùng nổ hàng hóa từ những năm 2000s, theo sau bởi cuộc khủng hoảng kinh tế.
Sự bùng nổ này mang lại một số cải thiện đáng kể cho người dân ở châu Phi, nhưng hầu hết các quốc gia và người dân của họ vẫn phải đối mặt với những hạn chế phát triển nghiêm trọng. Phụ thuộc của châu Phi vào hàng hóa đã đặt triển vọng tăng trưởng kinh tế vào bàn tay của thị trường quốc tế, dẫn đến phát triển kinh tế đa dạng, từng đoạn và sai lệch.
Đa số người tiêu dùng châu Phi và các nhà sản xuất vẫn phải đối mặt với những rào cản kinh doanh. Khoảng cách giữa người tiêu dùng, nhà bán lẻ, và nhà cung cấp, cùng với cơ sở hạ tầng yếu kém, đồng nghĩa với việc thị trường đang có phần bị cô lập từ vị trí địa lý. Sự cô lập này tạo ra cạnh tranh không lành mạnh, ảnh hưởng xấu đến giá cả, chủng loại và cuối cùng sẽ hạn chế khả năng sáng tạo. Hậu quả là hợp tác kinh tế vẫn còn hạn chế giữa các quốc gia châu Phi.
May mắn thay, những tiến bộ của khoa học kỹ thuật đã đem đến một phương tiện kinh doanh vượt qua tất cả những yếu tố hạn chế trên: thương mại điện tử.
Cơ hội để tiếp thị, mua bán hàng hóa qua internet cung cấp cho người dùng nhiều thuận tiện hơn: các tùy chọn có sẵn, đôi khi với mức giá tốt hơn, và có thêm thông tin. Nó có đủ khả năng trao cho doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa cơ hội tiếp cận thị trường tốt hơn, giúp cho thị trường có thể được mở rộng và điều tiết, với giá cả phải chăng hơn cùng với chi phí kinh doanh được giảm thiểu hoặc thuê ngoài.
Khi thương mại điện tử làm cho thị trường dễ tiếp cận hơn, sự phát triển của này có thể có lợi cho các thành viên của xã hội. Đáng chú ý, nó cho phép những người không được tiếp cận với nguồn vốn có thể tìm kiếm cơ hội qua nhiều hoạt động. Phụ nữ ở các vùng nông thôn hẻo lánh, vốn phụ thuộc vào người đàn ông, cũng sẽ được hưởng lợi khi họ có thể tham gia vào những nguồn cho vay vốn khác nhau.
Thương mại điện tử không yêu cầu người dùng và nhà sản xuất phải truy cập internet trên các thiết bị chạy được ứng dụng hoặc các trang web. Nó cũng hữu dụng nếu có sẵn tùy chọn cho thanh toán điện tử, nhưng đây chỉ là điều kiện cần, chứ không phải là điều kiện đủ. Sự gia tăng gần đây của công nghệ di động và sử dụng rộng rãi "tiền điện thoại di động” ở châu Phi dẫn tới một số niềm tin rằng tất cả các thành phần cần thiết để xây dựng thương mại điện tử đang phát triển. Đáng buồn thay, điều này là không đúng.
Nghiên cứu cho thấy rằng doanh số thương mại điện tử có thể bị sụt giảm nếu luật bảo vệ người tiêu dùng không được thực thi toàn diện. Hơn nữa, mặc dù giao dịch diễn ra trực tuyến, nhà cung cấp có thể phải đối mặt với các vấn đề do cơ sở hạ tầng yếu kém và rào cản thương mại xuyên biên giới.
Các điều luật thương mại điện tử ở Châu Phi
Gần một nửa các quốc gia châu Phi thiếu điều luật bảo vệ người tiêu dùng trực tuyến, và các quốc gia châu Phi luôn xếp ở dưới cùng theo chỉ số World Bank Logistics Performance và Doing Business. Kết nối băng thông rộng cố định có thể hữu ích ở châu Phi, vì mức giá tương đối rẻ hơn so với kết nối băng thông rộng di động. Tuy nhiên, việc áp dụng các kết nối băng thông rộng di động dường như là giải pháp tốt nhất trong dài hạn nhờ vào vùng phủ sóng rộng hơn với chi phí đầu tư ban đầu thấp hơn.
Rõ ràng có những vấn đề trong nước cần được giải quyết đầu tiên, nhưng thương mại điện tử bởi bản chất của nó không nằm trong phạm vi thị trường trong nước. Điều này đặt ra sự cần thiết của các thỏa thuận để điều chỉnh giao dịch thương mại điện tử xuyên biên giới. Các nước phát triển, như Mỹ và Liên minh châu Âu, đã đi đầu trong việc thiết lập các khuôn khổ cho thương mại điện tử trong các hiệp định thương mại, đặc biệt là Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) và Hiệp định Thương mại và Đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP). Trong khi số phận của các hiệp định này còn phụ thuộc vào tân Tổng thống Mỹ Donald Trump, cả hai hiệp định này bao gồm nhiều quy định tiến bộ về thương mại điện tử .
TPP, ví dụ, gồm các quy định về vấn đề kỹ thuật, liên quan đến chuyển dịch thông tin xuyên biên giới bằng thiết bị điện tử, vị trí của các trạm máy tính, xu hướng không phân biệt các sản phẩm kỹ thuật số và bảo vệ thông tin cá nhân.
Những vấn đề này càng phù hợp với nhu cầu và bối cảnh của châu Phi do việc ký kết và thực hiện các quy định này có thể ảnh hưởng đến khả năng châu Phi thu hút đầu tư công nghệ thông tin và tiến hành các giao dịch thương mại điện tử xuyên biên giới. Xét thấy rằng phần lớn các doanh nghiệp công nghệ thông tin và thương mại điện tử có trụ sở tại các nước phát triển, việc áp dụng các quy định này sẽ tự nhiên trở thành chuẩn mực cho khu vực tư nhân. Kết quả là doanh nghiệp và các quốc gia châu Phi phải cải cách nhằm tuân theo những quy định như thế.
Các quốc gia không phải là thành viên của những hiệp định thương mại tiến bộ giống như TPP và TTIP có nhiều khả năng trở thành đối tượng của hiệp định ở giai đoạn sau. Sẽ thật hữu ích nếu các quốc gia châu Phi tham gia đàm phán đa phương về các vấn đề ảnh hưởng đến các quy định thương mại điện tử toàn cầu. Bên cạnh sự thiếu hụt các quốc gia đại diện cho châu Phi, WTO lo ngại rằng Nam Phi, đại diện châu Phi duy nhất trong các diễn đàn quản trị kinh tế toàn cầu như G20, vẫn có vẻ miễn cưỡng tham gia vào các diễn đàn như trên.
Các nước châu Phi cần phải đảm bảo rằng họ tạo ra một khuôn khổ pháp lý thuận lợi cho thương mại điện tử tại thị trường nội địa, để khai thác tiềm năng phát triển kinh tế. Điều này nên được thực hiện một cách khôn ngoan, nhằm giúp những đối tượng ngoài lề của xã hội, đặc biệt là nhóm dễ bị tổn thương, tiếp cận cơ hội phát triển trong thế kỷ 21.
Nguồn: allafrica.com – HT
Từ khóa: Châu Phi, hướng tới, thương mại điện tử
