Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Năm 2016, thương mại quốc tế phải hứng chịu các cuộc công kích chính trị phổ biến ngày càng tăng ở hầu như khắp mọi nơi trên thế giới. Tâm điểm mới nhất của phe đối lập là vùng Wallonia của Bỉ, nơi có thể làm chệch hướng hiệp ước Thương mại giữa Canada và Liên minh châu Âu (Hiệp định Thương mại và Kinh tế toàn diện, hay CETA) vốn đã mất bảy năm để đàm phán.

Nhưng điều này không có nghĩa là các thỏa thuận thương mại chỉ phải đối mặt với những phản ứng dữ dội. Ít nhất hai thỏa thuận quan trọng gây tranh cãi khác – Hiệp định Thương mại tự do xuyên Đại Tây Dương (TTIP) và Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) - đang nhận được sự quan tâm của đời sống chính trị.

TTIP, dự kiến sẽ tạo ra khối kinh tế giữa EUvà Mỹ, chiếm khoảng 50% GDP toàn cầu - hiệp định đầu tư và thương mại tự do khu vực lớn nhất trong lịch sử - đang dần dà sáng tỏ. Trong những tuần gần đây, TTIP chịu chỉ trích xung quanh một số chính trị gia hàng đầu châu Âu, từ Tổng thống Pháp Francois Hollande đến Bộ trưởng Kinh tế Đức Sigmar Gabriel. Cựu Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy - đang chạy đua để thay thế ông Hollande năm tới – đã đề nghị tái khởi động các cuộc đàm phán TTIP trong vòng một năm. Điều này có nghĩa rằng các cuộc bầu cử quốc gia ở Pháp và Đức năm 2017 có thể bị phá vỡ, khi một tổng thống mới của Mỹ cũng sẽ tại vị trong Nhà Trắng.

Ngay cả khi thỏa thuận TTIP được đảm bảo, về nguyên tắc, mức độ những thách thức nhằm đảm bảo phê chuẩn đã được nhấn mạnh trong CETA. Giống như CETA, TTIP cần sự chấp thuận của ít nhất 38 nghị viện quốc gia và khu vực trên khắp châu Âu.

Đã có những sự quan ngại từ giới quan chức cấp cao của EU về vấn đề này. Ví dụ, chủ tịch Hội đồng châu Âu Donald Tusk đã khẳng định rằng "nếu chúng ta không có khả năng thuyết phục người dân rằng các thỏa thuận thương mại mang lại lợi ích cho họ ... chúng ta sẽ không có cơ hội xây dựng sự hỗ trợ công cho thương mại tự do, và tôi lo sợ điều đó có nghĩa là CETA [sau cùng phải được phê chuẩn] có thể là thỏa thuận tự do thương mại cuối cùng của chúng ta".

Đồng tình với cảm giác lo lắng về thương mại tự do trên khắp châu lục, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jean-Claude Juncker hồi đầu tháng này cũng đã kêu gọi 28 nước thành viên EU "chiến đấu chống lại chủ nghĩa dân túy ngu ngốc". Ông được cho là đã thúc đẩy tăng cường "công cụ phòng vệ thương mại" của EU, như thuế đối kháng, nhằm tăng cường sức mạnh để phản ứng lại hàng hóa  nhập khẩu, ví dụ như thép hưởng trợ cấp khi vào châu Âu.

Một hiệp định thương mại quan trọng khác đang chịu áp lực là TTP, bao gồm 12 quốc gia - đặc biệt là Mỹ, cùng với Canada, Úc, Nhật Bản và New Zealand - chiếm khoảng 40% GDP toàn cầu. Dự thảo TPP hiện đang mòn mỏi chờ đợi tại Quốc hội Mỹ, nơi sự thông qua là chưa chắc chắn, bất chấp những nỗ lực vận động hành lang của chính quyền Obama. Người phát ngôn Hạ viện Mỹ Paul Ryan - một người ủng hộ đảng Cộng hòa và TPP - đã phát biểu rằng "chúng tôi không có phiếu" cho dự thảo trong Quốc hội trước khi kết thúc nhiệm kỳ tổng thống của ông Obama vào ngày 20 tháng 1 năm 2017.

Điều này phản ánh rằng xu hướng chống đối thương mại không chỉ gây phức tạp cho các chính trị gia EU. Cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ đã cho thấy thương mại bị tấn công từ cả cánh Tả và cánh Hữu, đặc biệt là ứng viên Tổng thống Đảng Cộng hòa Donald Trump đã phê bình gay gắt thỏa thuận tiềm năng sắp tới như TPP và các hiệp định trước đó, như Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA).

Ứng cử viên tổng thống của Đảng Dân chủ, Hillary Clinton, đã trở mặt với vấn đề này, bằng việc chống đối TPP và kêu gọi xem xét lại NAFTA. Điều này bất chấp thực tế rằng chồng của bà là kiến ​​trúc sư chính của NAFTA vào năm 1993, và rằng bà là người ủng hộ mạnh mẽ TPP khi còn là Bộ trưởng Bộ Ngoại giao.

TPP hoặc TTIP sụp đổ sẽ là một trở ngại lớn cho chính quyền Obama

Nếu TPP hoặc TTIP sụp đổ trong vài tuần tới, đó sẽ là một trở ngại lớn cho chính quyền Obama, cho những thành công đáng kể trước đó của Washington, cho mục tiêu của cả hai đảng khuyến khích sự tăng trưởng của thương mại tự do trên toàn thế giới trong những năm sau chiến tranh .

Dựa trên cảm hứng từ những người tiền nhiệm trong các giai đoạn sau năm 1945, chính quyền của ông Obama, và cả của ông Clinton và George H.W. Bush đã tìm cách đối phó với sự sụp đổ của chủ nghĩa cộng sản trong 25 năm qua bằng cách khuyến khích sự sáng tạo của một loạt các tổ chức kinh tế bao gồm TTIP, TPP, NAFTA, và Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC).

Như các đời Tổng thống trước đây, sau sự sụp đổ của Bức tường Berlin, tham vọng chính của ông Obama là nhằm mở rộng ảnh hưởng của Mỹ. Việc đảm bảo Quốc hội thông qua TPP là một mục tiêu đặc biệt quan trọng trước khi ông rời Nhà Trắng vào tháng Giêng. Điều này là bởi vì đó là một phần quan trọng của chính sách xoay trục hướng về châu Á-Thái Bình Dương để đối phó với sự lớn mạnh từ Trung Quốc, và thất bại có thể là một đòn giáng mạnh vào uy tín và vai trò lãnh đạo của Mỹ trong khu vực.

Ngoài ra, TPP đã thiết lập các quy tắc quan trọng, có lẽ nhiều hơn so với bất kỳ thỏa thuận thương mại nào khác trước đây, bao gồm hạn chế trợ cấp cho các công ty nhà nước mà có thể trở nên rất quan trọng nếu Trung Quốc tham gia TPP.

Đây chủ yếu là lý do mà ông Obama đã khẳng định rằng thỏa thuận này sẽ cho phép Washington, chứ không phải là Bắc Kinh, tạo ra những viên đá nền tảng cho "quy tắc thương mại thế kỷ 21", bao gồm tiêu chuẩn về thương mại, đầu tư, các luồng dữ liệu và sở hữu trí tuệ.

Nhưng liệu rằng thỏa thuận này bao giờ được quy định trong luật pháp quốc tế vẫn còn chưa chắc chắn bằng cuộc đua để thay thế ông ở thời điểm hiện tại.

Nguồn: telegraph.co.uk - HT

Từ khóa: Tương lai, nền thương mại, hiếm khi, bất định