NGÀNH NÔNG NGHIỆP VIỆT: ĐÃ ĐẾN LÚC PHẢI 'TĂNG GIÁ TRỊ, GIẢM ĐẦU'

Nông nghiệp

Theo các chuyên gia Ngân hàng Thế giới (WB), đã đến lúc ngành nông nghiệp Việt Nam phải thực hiện “tăng giá trị, giảm đầu vào”, tức là phải tạo thêm giá trị kinh tế cho nông dân và người tiêu dùng; đồng thời, giảm sử dụng tài nguyên thiên nhiên, lao động và các nguồn lực khác.

Ngày 27/9, tại Hà Nội, WB Việt Nam đã công bố Báo cáo Phát triển Việt Nam 2016, với chủ đề “Chuyển đổi nông nghiệp Việt Nam: Tăng giá trị, giảm đầu vào”.

Chất lượng tăng trưởng thấp

Việt Nam đã trở thành nước xuất khẩu hàng đầu các mặt hàng nông sản, lương thực và nằm trong top 5 nước xuất khẩu lớn nhất thế giới về gạo, thủy sản, cà phê, chè, hạt điều, hạt tiêu đen, cao su và sắn.

Nhưng bức tranh thương mại nông nghiệp Việt Nam cũng không hoàn toàn sáng màu. Hầu hết các sản phẩm xuất khẩu đã không tận dụng được hết các cơ hội thị trường để tạo thêm giá trị. Giá hàng nông sản xuất khẩu của Việt Nam khó cạnh tranh và hầu hết ở dạng thô hoặc sơ chế. Do đó, phần lớn các sản phẩm nông nghiệp của Việt Nam không được biết đến bởi người tiêu dùng nước ngoài.

Báo cáo chỉ ra rằng, chất lượng tăng trưởng nông nghiệp còn thấp, thể hiện qua tỷ suất lợi nhuận của nông dân sản xuất nhỏ còn thấp, tỷ lệ thiếu việc làm còn cao trong lao động nông nghiệp. Chất lượng sản phẩm và an toàn thực phẩm còn thấp. Trình độ sáng tạo công nghệ còn non yếu.

Tăng trưởng nông nghiệp chủ yếu dựa trên tăng vụ và tăng sử dụng vật tư đầu vào (như phân bón) và tài nguyên thiên nhiên (ví dụ như nước). Thâm canh nông nghiệp tại Việt Nam dẫn tới sử dụng quá nhiều phân bón, thuốc trừ sâu, đôi khi lãng phí và gần 80% lượng nước ngọt sử dụng tại Việt Nam là dành cho nông nghiệp.

Bên cạnh đó, ngành nông nghiệp đang bị cạnh tranh bởi các yếu tố như quá trình phát triển đô thị, công nghiệp và dịch vụ, cạnh tranh về lao động, đất đai và nguồn nước với các ngành khác.

Chi phí lao động tăng đã bắt đầu hạn chế khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế của Việt Nam (dựa trên ưu thế sản xuất nguyên vật liệu giá rẻ và không tạo sự khác biệt).

Phát triển các dịch vụ phục vụ nông nghiệp

Theo các chuyên gia WB, đã đến lúc ngành nông nghiệp Việt Nam phải thực hiện “tăng giá trị, giảm đầu vào”, tức là phải tạo thêm giá trị kinh tế cho nông dân và người tiêu dùng, đồng thời, giảm sử dụng tài nguyên thiên nhiên, lao động và các nguồn lực khác.

Ngoài ra, ngành nông nghiệp còn phải chuyển hướng cạnh tranh bằng cách trở thành nguồn cung đáng tin cậy, chất lượng ổn định, đảm bảo an toàn thực phẩm và tạo thêm nhiều giá trị.

Cần thay đổi không chỉ trong mô hình tăng trưởng mà ngay cả trong cơ cấu sản xuất và tổ chức chuỗi cung ứng. Hiện nay, sản xuất và cung ứng còn khá manh mún, mối liên kết tập thể giữa các nông dân và sự phối hợp theo ngành dọc còn yếu.

Mô hình quản lý nhà nước trong ngành nông nghiệp cũng cần thay đổi: Nhà nước cần thay đổi cách cung ứng dịch vụ hỗ trợ về công nghệ và điều tiết, đầu tư và chi công; áp dụng các chính sách nhằm khuyến khích đầu tư cho nông dân và các doanh nghiệp nông nghiệp.

Báo cáo chỉ ra rằng, quá trình chuyển đổi nông nghiệp và hiện đại hóa hệ thống lương thực Việt Nam sẽ đòi hỏi sáng kiến và đầu tư từ phía nông dân và các doanh nghiệp tư nhân. Để làm được điều này, Chính phủ sẽ phải giữ vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện thuận lợi để thị trường đất nông nghiệp, dịch vụ cơ khí hóa nông nghiệp phát triển và làm cho hệ thống đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp phát triển trở lại.

Có chuyên gia cho rằng, để phát triển nền nông nghiệp đem lại giá trị cao thì cần phải phát triển các dịch vụ phục vụ nông nghiệp, đặc biệt là các ngành công nghiệp phục vụ nông nghiệp như: công nghiệp phân bón, công nghiệp cơ khí, công nghiệp bao bì, công nghiệp bảo hộ…

Theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, chính sách đất đai là "nút nghẽn" của nông nghiệp Việt Nam. Muốn kêu gọi tư nhân đầu tư vào nông nghiệp thì phải giải được nút nghẽn này. Khi quyền tài sản (dù chưa phải là sở hữu) được đảm bảo thì người nông dân cũng như doanh nghiệp tư nhân sẽ đầu tư cho nông nghiệp một cách lâu dài.

Đại diện Hiệp hội Cà phê và ca cao Việt Nam cho rằng, muốn nông nghiệp đem lại giá trị cao thì Nhà nước cần hỗ trợ làm sao để hàng xuất khẩu của Việt Nam xuất đi là hàng chế biến chứ không phải là hàng nguyên liệu như hiện nay nữa.

Về vấn đề vốn cho đầu tư nông nghiệp trong bối cảnh nguồn lực ngân sách hạn hẹp, ông Steven Jaffee- Chuyên gia Kinh tế trưởng trong lĩnh vực nông nghiệp của WB cho rằng, những ưu đãi về thuế hay đất đai không phải là yếu tố quan trọng trong việc thu hút đầu tư nước ngoài vào nông nghiệp.

"Điều quan trọng là đảm bảo thể chế công ổn định và phải xây dựng năng lực cho các doanh nghiệp trong nước, xây dựng thương hiệu có uy tín cho các sản phẩm nông nghiệp. Phải làm sao để các ngân hàng muốn cho vay nông nghiệp chứ không phải nhìn thấy ưu đãi thì ngân hàng mới cho vay"- ông Steven Jaffee nhấn mạnh.

Nguồn: http://thoibaotaichinhvietnam.vn-Vũ Luyện

Từ khóa : Ngành nông nghiệp, Việt Nam, Đã đến lúc phải, Tăng giá trị, giảm đầu.