Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Thủ tướng Australia Malcolm Turnbull, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Julie Bishop, hiện đang tham dự Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở Mỹ, đã cùng với chính quyền Obama thúc đẩy Quốc hội Mỹ phê chuẩn Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). Ý kiến của họ nhấn mạnh rằng TPP không chỉ đơn thuần là một thỏa thuận thương mại, mà còn là một phần của chính sách "xoay trục châu Á" rộng lớn hơn của Tổng thống Barack Obama, nhắm vào việc lệ thuộc Trung Quốc và các lợi ích của Mỹ.

Bộ trưởng Bishop đã nói chuyện với đại diện của các ứng cử viên tổng thống Mỹ Đảng Dân chủ Hillary Clinton và Đảng Cộng hòa Donald Trump, nhấn mạnh với họ về tầm quan trọng của việc phê duyệt hiệp định kinh tế và thương mại này. Cả Clinton và Trump đã công khai phản đối TPP, dù là trong trường hợp của bà Clinton, người từng là Bộ trưởng Bộ Ngoại giao của Chính quyền Obama và là một trong những kiến trúc sư trưởng của chính sách "xoay trục" và hiệp định TPP.

Phát biểu vào cuối tuần qua sau khi gặp gỡ với đại diện Trump và Clinton, Bộ trưởng Bishop tuyên bố: "Chúng tôi chắc chắn thúc giục cả hai phe để thấy rằng điều này không những quan trọng về kinh tế mà còn cần thiết về chiến lược đối với khu vực của chúng ta." bà cảnh báo: "Nếu không có Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương, chúng ta sẽ tìm kiếm các thỏa thuận thương mại tự do khác và tiếp tục cuộc tìm kiếm của chúng ta cho một khu vực thương mại tự do trong khu vực này của thế giới, trong khu vực Châu Á Thái Bình Dương".

Ý kiến của bà Bishop phản ánh mối quan tâm rộng lớn hơn ở châu Á, trong đó vị thế của Washington trong khu vực sẽ bị suy yếu đáng kể nếu Quốc hội Mỹ không phê chuẩn Hiệp định TPP. Đồng minh của Mỹ như Australia và Nhật Bản đã ký kết Hiệp định, và hiểu rằng đó là một thành phần quan trọng trong những nỗ lực của ông Obama để duy trì quyền bá chủ của Mỹ ở khu vực châu Á Thái Bình Dương. Ông Obama trước đó nhấn mạnh mục đích của hiệp định, tuyên bố rằng: "TPP cho phép Mỹ -và không có những quốc gia như Trung Quốc - để viết nên các quy tắc luật lệ trong thế kỷ 21".

Sau khi đàm phán kéo dài với Mỹ và 11 quốc gia khác, TPP cuối cùng đã đạt được thỏa thuận vào tháng 10 năm ngoái và chính thức ký kết tại New Zealand vào tháng 2 năm 2016. Ở cốt lõi của nó, TPP là một hiệp định thương mại và kinh tế giữa nền kinh tế lớn nhất thế giới - Mỹ, và nền kinh tế lớn thứ ba - Nhật Bản, nhằm chống lại nền kinh tế lớn thứ hai - Trung Quốc, nước không phải là một phần của thỏa thuận mặc dù Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của nhiều nước liên quan.

Mỹ quan tâm nhiều hơn đến bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và siêu lợi nhuận của các công ty Mỹ trong TPP

Trong khi thỏa thuận này bao hàm một số các biện pháp cắt giảm thuế quan, Mỹ quan tâm nhiều hơn đến bảo vệ "quyền sở hữu trí tuệ" và siêu lợi nhuận của các công ty Mỹ, và việc mở cửa các nền kinh tế châu Á cho sự đầu tư của Mỹ, bao gồm cả việc làm suy yếu các doanh nghiệp nhà nước. Chính điều khoản giải quyết tranh chấp đầu tư nhà nước sẽ cho phép Mỹ và các công ty khác khởi kiện các nước thành viên cho bất kỳ lợi nhuận nào được cho là bị mất theo quy định của chính phủ, trong đó có thể bao gồm các biện pháp y tế và an toàn.

Phát biểu ngày 19 tháng 9, Thủ tướng Australia Turnbull đã củng cố nhận xét của Bộ trưởng Bishop, nói với báo giới rằng TPP là "một tuyên bố rất quan trọng trong cam kết chiến lược của Mỹ với các quy định của pháp luật" ở châu Á. Bình luận của ông lặp lại điệp khúc của chính quyền Obama rằng Trung Quốc phải chấp hành "trật tự quốc tế dựa trên luật lệ" nghĩa là trật tự thời hậu chiến được thống trị bởi Mỹ, nơi mà Washington đặt ra các quy tắc.

Bình luận của bà Bishop rằng Australia, một trong những đồng minh thân cận của Mỹ, có thể buộc phải tìm cơ hội khác nếu Quốc hội không phê chuẩn Hiệp định TPP, là tín hiệu cảnh báo rằng các đồng minh và đối tác châu Á khác có thể làm điều tương tự. Giải pháp thay thế rõ ràng nhất là hiệp định thương mại kình địch đang được thúc đẩy bởi Trung Quốc, được biết đến như là Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), nhằm mục đích bao gồm tất cả các nước TPP cộng với Hàn Quốc và Ấn Độ.

Trong chuyến đi tới Washington hồi tháng trước, Thủ tướng Lý Hiển Long của Singapore đã kêu gọi Mỹ " tham gia và duy trì vai trò không thể thiếu của mình trong khu vực châu Á Thái Bình Dương." Ông cảnh báo rằng sự phê chuẩn của TPP được coi là một "bài kiểm tra mức độ tín nhiệm và mức độ quan trọng có chủ đích” trong khu vực". Ông chỉ ra rằng Nhật Bản, nói riêng, sẽ bắt đầu thực hiện các tính toán khác, nếu Mỹ không thông qua và phê chuẩn TPP.

Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe hôm qua cũng thúc ép Quốc hội Mỹ chấp thuận TPP càng sớm càng tốt. Giống như Thủ tướng Turnbull và Bộ trưởng Bishop, ông tập trung không chỉ vào việc ủng hộ những lợi ích kinh tế mà còn cho biết thêm: "Thành công hay thất bại sẽ gây ảnh hưởng đến hướng đi của hệ thống thương mại tự do toàn cầu, và môi trường chiến lược trong khu vực châu Á Thái Bình Dương".

Các nhận xét của Thủ tướng Abe, Thủ tướng Turnbull và Bộ trưởng Bishop trùng với một chiến dịch mới của chính quyền Obama nhằm thúc đẩy TPP được phê chuẩn thông qua Quốc hội Mỹ trong giai đoạn chuyển tiếp giữa cuộc bầu cử tổng thống và lễ nhậm chức của tổng thống kế tiếp. Hôm thứ sáu tuần trước ông Obama đã gặp gỡ với một nhóm lưỡng đảng của lãnh đạo doanh nghiệp và chính trị, trong đó có các thành viên chủ chốt của Đảng Cộng hòa, Thống đốc Ohio John Kasich và cựu Thị trưởng thành phố New York Michael Bloomberg, để thu hút sự ủng hộ của họ.

Trong khi TPP được chào đón như là một thỏa thuận "thương mại tự do", mục đích của nó là sự hình thành của một khối thương mại trừ Trung Quốc và như vậy nó sẽ thúc đẩy cạnh tranh thương mại và cuộc chiến tiền tệ. Các tài liệu lặp đi lặp lại khía cạnh "chiến lược" của TPP để nhấn mạnh việc kết nối xây dựng quân đội của Mỹ và các đồng minh của mình trong khu vực châu Á Thái Bình Dương và chuẩn bị cho cuộc chiến chống lại Trung Quốc.

Trong các bình luận cho tờ Austrlian Financial Review, Thủ tướng Turnbull nhấn mạnh "ý nghĩa chiến lược rất, rất quan trọng " của TPP. Thương mại và bán buôn được ví như "tàu và máy bay" khi gây ảnh hưởng trong khu vực châu Á Thái Bình Dương, ông cho biết.

Thủ tướng Turnbull nhấn mạnh quan điểm của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carter năm ngoái khi ông Carter tuyên bố: "Bạn không thể mong đợi để nghe điều này từ một Bộ trưởng Quốc phòng nhưng về việc tái cân bằng của Mỹ theo nghĩa rộng nhất, với tôi, việc thông qua TPP cũng quan trọng như một tàu sân bay ... Nó sẽ giúp chúng ta thúc đẩy trật tự toàn cầu, phản ánh cả lợi ích và mối quan tâm của chúng ta".

TPP đi kèm với việc “tái cân bằng” quân sự của Lầu Năm Góc, trong đó bao gồm vị trí của 60 phần trăm máy bay và các tàu hải quân của Mỹ trong khu vực châu Á Thái Bình Dương vào năm 2020, cùng với việc tái cấu trúc của các căn cứ của Mỹ, thỏa thuận căn cứ quân sự mới với các nước như Úc và Philippines, và tăng cường quan hệ quân sự trong khu vực.

Thái độ của chính quyền Obama và các đồng minh của Mỹ trong việc thúc đẩy TPP là một lời cảnh báo về sự cạnh tranh kinh tế đang giảm mạnh và những căng thẳng địa chính trị rõ nét trên thế giới về chiến tranh.

Nguồn: wsws.org

Từ khóa : Australia, và Nhật Bản, thúc giục, Quốc hội Mỹ, phê chuẩn TPP.