Ngành chăn nuôi trước thềm EVFTA: Đổi mới tư duy để tận dụng cơ hội

chăn nuôi

Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) đang gần tới đích và sẽ sớm đi vào hiệu lực. Với FTA này, ngành chăn nuôi của Việt Nam dự kiến sẽ nhanh chóng được tiếp cận với các tiến bộ kỹ thuật mới và có nhiều triển vọng thu hút đầu tư. Tuy nhiên, đây cũng là ngành được dự báo sẽ chịu nhiều sức ép cạnh tranh lớn, đòi hỏi phải có sự đổi mới tư duy để phát triển.

Tránh bị thua trên sân nhà

Chia sẻ tại cuộc hội thảo do Phòng Công nghiệp và Thương mại Việt Nam (VCCI) tổ chức gần đây tại Hà Nội, TS. Đoàn Xuân Trúc - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Chăn nuôi Việt Nam cho biết, ngành chăn nuôi Việt Nam hiện vẫn đang ở mặt bằng thấp. Cũng như các ngành sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp, khi tham gia EVFTA, ngành chăn nuôi được tiếp cận nhanh với các tiến bộ kỹ thuật mới, khoa học công nghệ mới và cách tổ chức sản xuất tiên tiến từ các nước EU có nền chăn nuôi công nghiệp, hiện đại, tiên tiến. Lĩnh vực này cũng sẽ thu hút được các nhà đầu tư mới, phát triển chăn nuôi công nghệ cao với cùng phương thức sản xuất theo chuỗi giá trị bền vững, hiệu quả và có thêm nhiều nhà đầu tư từ EU vào lĩnh vực chế biến, tạo sản phẩm cao cấp, giá trị gia tăng cao.

Tuy nhiên, cơ hội vẫn chỉ là cơ hội nếu Việt Nam không biết tận dụng để biến thành lợi ích. Bởi thách thức rất gay gắt và gây áp lực ngay từ khi các FTA nói chung và EVFTA nói riêng có hiệu lực là khả năng cạnh tranh của ngành chăn nuôi Việt Nam rất thấp. Hiện nay, giá thành sản phẩm chăn nuôi của Việt Nam khá cao, hơn khoảng 25-30% so với các nước thuộc khối EU; chất lượng sản phẩm và an toàn vệ sinh thực phẩm còn kém; việc xóa bỏ thuế quan sẽ tạo cơ hội để thịt lợn đông lạnh, các sản phẩm từ thịt, sữa… nhập vào Việt Nam.

Hơn thế nữa, Việt Nam có quá ít trang trại chăn nuôi quy mô vừa và lớn, tỷ lệ ứng dụng công nghệ cao vẫn còn thấp. Tổ chức sản xuất - tiêu thụ lại chưa theo chuỗi liên kết giá trị, việc xây dựng thương hiệu và công tác xúc tiến thương mại chưa được quan tâm. Doanh nghiệp trang trại chăn nuôi chưa chủ động tìm hiểu và hội nhập kinh tế.

Điều này tạo nên áp lực buộc ngành chăn nuôi phải kiên quyết tổ chức lại sản xuất, đẩy nhanh tái cơ cấu ngành theo hướng phát triển bền vững và gia tăng giá trị. Bản thân những người trong ngành chăn nuôi cũng cần đổi mới tư duy, tiếp cận tư duy của hội nhập và chấp nhận cạnh tranh, tư duy sản xuất theo chuỗi, kể cả tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. “Ngành chăn nuôi của Việt Nam cần vượt qua được trở ngại này trong khoảng thời gian vàng là từ 7-10 năm tới đây để không bị thua thiệt trên sân nhà,”TS Đoàn Xuân cho hay.

Đổi mới tư duy, tận dụng mọi lợi thế

Theo TS. Đoàn Xuân Trúc, ngành chăn nuôi cần tận dụng trước mọi lợi thế do các cam kết xóa bỏ thuế quan đối với các sản phẩm, công nghệ mà Việt Nam đang nhập khẩu từ các nước EU, như con giống lợn, gà, vịt, bò sữa; một số nguyên liệu và thức ăn bổ sung, nhiều loại vắc-xin và thuốc thú y; các trang thiết bị chuồng trại, dụng cụ chăn nuôi, ấp trứng, máy móc, dây chuyền sản xuất thuốc thú y, chế biến thức ăn, giết mổ và chế biến thịt, sữa… để góp phần tiếp cận công nghệ cao và giảm chi phí đầu vào. Về lâu dài, hợp tác với EU trong lĩnh vực chế biến sẽ tạo cơ hội để ngành chăn nuôi có thể xuất khẩu một số sản phẩm chăn nuôi có lợi thế (như thịt lợn và sản phẩm chế biến từ thịt, sữa) vào các thị trường có giá trị gia tăng cao hơn.

Khi EVFTA có hiệu lực, Việt Nam sẽ mở cửa thị trường cho hầu hết thực phẩm từ EU, nhưng trong đó các sản phẩm chăn nuôi đều có lộ trình loại bỏ thuế khá dài, như thịt lợn đông lạnh sau 7 năm, thịt bò sau 3 năm, sản phẩm sữa sau 5 năm và thịt gà sau 10 năm. Đây được coi như thời gian “vàng” để ngành chăn nuôi thực hiện tái cơ cấu và tổ chức lại sản xuất để giảm giá thành và năng cao chất lượng.

Bên cạnh các giải pháp về kỹ thuật, như chọn giống vật nuôi, quản lý chất lượng thức ăn chăn nuôi, không sử dụng chất cấm và lạm dụng chất kháng sinh, xây dựng các hàng rào kỹ thuật, còn một số giải pháp liên quan đến tổ chức sản xuất. Theo đó, cần đẩy nhanh tiến độ tái cơ cấu ngành chăn nuôi ở các địa phương theo hướng phát triển các sản phẩm có lợi thế từng vùng, tập trung nâng cao năng suất, hạ giá thành và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, phát triển bền vững.

TS. Đoàn Xuân Trúc đặc biệt nhấn mạnh việc tổ chức sản xuất liên kết theo chuỗi, có nghĩa là các doanh nghiệp lớn giữ vai trò chủ đạo, dẫn dắt các doanh nghiệp nhỏ, các trang trại và các hợp tác xã, nông hộ chăn nuôi. Chăn nuôi nông hộ, chăn nuôi trang trại phải nâng dần quy mô và chịu sự kiểm soát an toàn dịch bệnh, phải tham gia vào các hợp tác xã chăn nuôi, các chuỗi liên kết giá trị. Sản xuất theo hướng này sẽ góp phần giảm 12-15% giá thành sản xuất và đảm bảo an toàn thực phẩm, tăng khả năng cạnh tranh và dễ tiếp cận thị trường xuất khẩu sản phẩm có lợi thế.

Bên cạnh đó cũng cần quan tâm đến giải pháp liên quan tới cải cách thể chế, nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan quản lý từ trung ương tới địa phương, cùng với nhanh chóng đổi mới tư duy và hành động của doanh nghiệp, trang trại và hộ chăn nuôi. Đặc biệt, ngành chăn nuôi rất cần các cơ chế chính sách có tính chất đặc thù trong giai đoạn 10 năm trước mắt, như cần có cơ chế tín dụng hợp lý, lãi suất vay ưu đãi, cơ chế tiếp cận vốn vay thuận lợi, miễn giảm thuế thu nhập trong thời gian đầu của hội nhập.…

Nguồn : http://ven.vn-Nguyễn Hường

Từ khóa : Ngành chăn nuôi, trước thềm EVFTA, Đổi mới tư duy, để tận dụng cơ hội.