Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Vào cuối tháng 7 vừa qua, Liên minh kinh tế Á-Âu (EAEU) đã phê chuẩn thỏa thuận thương mại tự do đầu tiên của mình với một nước thứ ba, Việt Nam. Trong một cuộc phỏng vấn với truyền thông, Bộ trưởng Thương mại EAEU, ông Veronika Nikishina, đã chỉ ra những gì mà Liên minh này đã đạt được trong các điều khoản hợp tác với các nước châu Á - Thái Bình Dương.

EAEU đã nhận được khoảng 40 đề xuất về hiệp định tự do thương mại (FTA) và một vài trong  số đó đến từ các nước châu Á - Thái Bình Dương. Tuy nhiên, một câu hỏi đặt ra là liệu các quốc gia thành viên EAEU có khả năng cung cấp một số lợi ích độc đáo cho các đối tác tiềm năng của họ hay không?

Chúng tôi không tiến hành một chiến dịch quảng cáo rầm rộ mặc dù trong thực tế thị trường EAEU chưa hội nhập sâu vào nền kinh tế toàn cầu như những khu vực khác, điều này làm cho nó trở nên khá hấp dẫn đối với nhiều đối tác thương mại trên toàn cầu nói chung và khu vực châu Á - Thái Bình Dương nói riêng.

Hãy nhìn xem, trong khu vực Châu Á-Thái Bình Dương, tất cả các nước đều đã có thỏa thuận thương mại tự do với nhau, vì vậy họ đang hưởng rất nhiều chế độ ưu đãi. Tuy nhiên, chưa có quốc gia châu Á - Thái Bình Dương nào có chế độ thương mại ưu đãi với EAEU (FTA với Việt Nam sẽ có hiệu lực vào tháng 10 năm 2016). Do đó, các sản phẩm của chúng tôi hiển diện rất hạn chế tại thị trường của các nước đó. Tuy nhiên, nếu chế độ bảo hộ hiện nay được thay thế bằng một hình thức tự do hơn, thị trường EAEU sẽ có một tiềm năng lớn cho thương mại. Đây có lẽ là những gì đang thu hút các nước châu Á-Thái Bình Dương.

FTA với Việt Nam

FTA với Việt Nam được phê chuẩn vào ngày 28 tháng 7 và sẽ có hiệu lực vào tháng 10 năm 2016. Đây thỏa thuận tự do thương mại đầu tiên của EAEU với một nước thứ ba. Mục tiêu chính của một thỏa thuận như vậy là gì?

Mục tiêu là chúng tôi hy vọng cho một sự gia tăng trong thương mại, cả xuất khẩu và nhập khẩu. Đây là những gì mà chúng tôi đang nỗ lực làm việc.

Chúng tôi hiện đang trải qua một cuộc cách mạng tư duy, trong những năm gần đây, EAEU đã liên tục gia tăng hội nhập nội khối, và hội nhập với các nước thứ ba không phải là một ưu tiên. Hiệp định thương mại tự do với Việt Nam là trường hợp đầu tiên và thể hiện sự thay đổi cách tiếp cận của chúng tôi.

Trước khi thỏa thuận khu vực thương mại tự do này được ký kết, một số nhà bình luận ở Nga cảnh báo rằng mở cửa thị trường cho hàng hóa Việt Nam sẽ là một thảm họa đối với các nhà sản xuất trong nước. Vậy giải quyết vấn đề này như thế nào?

Chúng tôi quyết định không bãi bỏ thuế quan đối với các hàng hóa được coi là nhạy cảm nhất đối với các nước EAEU. Thuế quan cho các loại hàng hóa này vẫn được duy trì như cũ hoặc là có cắt giảm nhưng với thời hạn chuyển tiếp kéo dài.

Làm thế nào có thể tận dụng được lợi thế từ FTA này?

Trước khi hiệp định thương mại tự do được ký kết, chúng tôi hoàn toàn không có lợi thế cạnh tranh trên thị trường Việt Nam vì các đối tác thương mại quan trọng khác - Trung Quốc, Ấn Độ, Mỹ, và những nước khác - đã có thỏa thuận tương tự với Việt Nam trước chúng tôi. Một khi FTA với Việt Nam có hiệu lực, mức thuế trung bình đối với hàng hóa EAEU sẽ giảm từ 10% xuống còn 1%. Như vậy, hàng hóa của chúng tôi sẽ bình đẳng với đối thủ cạnh tranh trên thị trường Việt Nam.

Khi FTA với Việt Nam có hiệu lực, hàng hóa sẽ được miễn thuế?

Việt Nam sẽ giảm hoặc loại bỏ thuế nhập khẩu cho trên 91% danh mục hàng hóa cho EAEU. Mức thuế suất 0% sẽ được áp dụng cho thịt bò, các sản phẩm từ sữa, cá đóng hộp, bột, ngũ cốc cũng như thép cuộn, ống thép, amiăng, tàu biển, sản phẩm dầu mỏ và nhiều loại hàng hoá khác. Thuế nhập khẩu xăng dầu sẽ được giảm từ 19% xuống 0% theo một giai đoạn chuyển tiếp; thuế nhập khẩu dây cáp sẽ giảm từ 20% xuống 0% trong khoảng thời gian 10 năm; cho xe tải lớn từ 17% xuống 0%.

Việt Nam cũng đã đồng ý tự do hóa tiếp cận thị trường một phần cho các sản phẩm thuốc lá và các công ty công nghiệp ô tô của chúng tôi sẽ được độc quyền tiếp cận thị trường Việt Nam.

Đổi lại, Liên minh Á-Âu sẽ loại bỏ thuế nhập khẩu cho trên 88% danh mục hàng hóa của Việt Nam ngay lập tức hoặc với một khoảng thời gian quá độ từ 5 đến 10 năm. Các nhà sản xuất Việt Nam sẽ được tiếp cận ưu đãi thị trường hàng tiêu dùng của EAEU bao gồm quần áo, giày dép, cá, gạo, trái cây, rau quả, thiết bị điện tử tiêu dùng.

Những gì độc quyền cho ngành công nghiệp ô tô ?

Việt Nam đã ký kết một thỏa thuận đầu tư vào ngành công nghiệp lắp ráp xe ô tô và xe tải với các công ty của Nga và Belarus. Xe lắp ráp được coi như sản xuất tại Việt Nam và do đó sẽ có quyền tiếp cận miễn thuế vào các thị trường của các nước thành viên ASEAN.

Singapore –FTA không chỉ là hàng hóa

Khi nghĩ đến một FTA, nước châu Á nào sẽ là đối tác tiếp theo?

Chúng tôi đang phát triển lộ trình hội nhập và ưu tiên các đối tác tiềm năng theo cách đánh giá thuận lợi và rủi ro của chúng tôi cùng với tầm nhìn mở rộng ra nước ngoài cho các ngành công nghiệp. Chúng tôi không có ý định hội nhập chỉ vì lợi ích hội nhập hoặc làm việc đó để trả đũa hay cạnh tranh với việc thành lập các khối thương mại khu vực khác. Đối với các nước tiếp theo trong danh sách, năm nay chúng tôi đã ký kết biên bản ghi nhớ về hợp tác với Campuchia và Singapore.

Tầm nhìn về sự hợp tác giữa EAEU và ASEAN với tư cách là một cộng đồng kinh tế?

Để hiện diện trên thị trường, chúng ta cần một chế độ thương mại cạnh tranh. Tuy nhiên, nó không thể đạt được với một quyết định duy nhất và đơn giản là tạo ra một khu vực tự do thương mại giữa EAEU và ASEAN. Chúng tôi hiện đang xác định từng quốc gia, một tập hợp các hiệp định song phương, mà trong tương lai có thể đi đến đến một thỏa thuận đa phương.

Chúng tôi đã gửi một đề nghị ký kết một bản ghi nhớ về hợp tác với Ban Thư ký ASEAN. Mặc dù cho đến nay Ban Thư ký chưa nhìn thấy sự hấp dẫn của đề nghị này, nhưng chúng tôi đã thấy sự quan tâm từ các nước thành viên đơn lẻ. Đây chỉ mới bắt đầu cuộc hành trình, nhưng chúng tôi đặt nhiều kỳ vọng vào nó.

Kế hoạch với Singapore là gì?

Chúng tôi dự định sẽ ra mắt một nhóm nghiên cứu khả thi chung với Singapore trong năm nay để xác định lợi ích tiềm năng cho cả hai bên. Theo quy định, trước khi bắt đầu đàm phán về thương mại tự do khu vực, chúng tôi phải trình bày kết quả làm việc của nhóm để các nhà lãnh đạo năm quốc gia thành viên EAEU xem xét và chỉ đạo những việc cầm làm tiếp theo.

Quan điểm về một FTA với Singapore là gì?

Có một sự khác biệt khi nói đến Singapore. Một hiệp định thương mại cổ điển chỉ bao gồm ​cắt giảm ​thuế quan, có nghĩa là thương mại hàng hoá. Tuy nhiên, phần lớn quan hệ của năm nước thành viên EAEU với Singapore không nằm ở hàng hóa mà là dịch vụ và đầu tư. Đó là lý do tại sao một FTA cổ điển với Singapore sẽ không có lợi cho các nước EAEU.

Xuất khẩu của EAEU sang Singapore thực tế chỉ bao gồm hàng hóa năng lượng. Chúng tôi chưa bán hàng hóa gì đáng kể sang Singapore. Thuế nhập khẩu của Singapore hiện đã là 0% hoặc rất thấp. Đó là lý do tại sao việc tiếp cận thị trường cho hàng hóa của chúng tôi vào Singapore không có gì để phải đàm phán giảm thêm. Trong khi đó, hàng hóa Singapore - mặc dù không có nhiều trên thị trường của chúng tôi – cần phải giảm thuế.

Chúng tôi sẽ quan tâm nhiều hơn về một thỏa thuận thương mại tự do với Singapore ngoài vấn đề về thuế đó là các điều khoản về dịch vụ và đầu tư. Tuy nhiên, theo quy định của EAEU, dịch vụ và đầu tư thuộc thẩm quyền của các quốc gia thành viên và các thành viên EAEU không ủy quyền cho chúng tôi tổ chức các cuộc đàm phán.

Có người nói rằng, EAEU đang thay đổi và đã đến lúc phải yêu cầu các nhà lãnh đạo năm quốc gia thành viên xem xét trao thêm quyền hạn cho EAEU, có thể không là tất cả nhưng với từng trường hợp cụ thể, như trường hợp với Singapore.

EAEU sẽ mở cửa với Trung Quốc? Có khả năng có một FTA với Trung Quốc hay không? Trong chuyến thăm của tổng thống Nga, ông Vladimir Putin tới Trung Quốc vào tháng 6, EAEU đã ký một thỏa thuận hợp tác với Trung Quốc. Thỏa thuận này có những gì?

Luật lệ của Trung Quốc về cơ bản là khác với luật lệ của các nước EAEU và đây là điều cực kỳ khó khăn. Ví dụ, khi chúng tôi nhận hàng hoá mua trực tuyến, chúng không cần phải đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật của EAEU. Đây không chỉ là trường hợp ở Trung Quốc.

Với Trung Quốc, chúng tôi đang chuẩn bị một thỏa thuận hợp tác kinh tế, nhưng chưa phải là một FTA. Các quốc gia thành viên của chúng tôi chưa sẵn sàng cho việc mở cửa thị trường sâu hơn, chúng ta cần phải tạo ra các kết quả khởi đầu tốt hơn bao gồm cả minh bạch, cơ chế để giải quyết các rào cản phi thuế quan cao mà hiện nay đang ảnh hưởng xấu đến xuất khẩu của chúng tôi.

Với thực tế là các nước EAEU không có bất kỳ một mối quan hệ pháp lý nào với Trung Quốc vì mỗi nước thành viên giải quyết các vấn đề như vậy một cách đơn lẻ, đối thoại đơn giản sẽ là một bước tiến lớn. Đầu tiên, chúng ta cần phải hiểu sự khác biệt với Trung Quốc khi nói đến quy định phi thuế quan, và tìm cách giải quyết trước và chỉ sau đó bắt đầu thảo luận về một thỏa thuận thương mại tự do.

Các quy định phi thuế quan sẽ tạo ra những vấn đề gì?

Ví dụ như Trung Quốc sẽ không chứng thực yêu cầu thú y và vệ sinh cho thịt do EAEU sản xuất.

Trong các quy định về quy chuẩn kỹ thuật, vấn đề là tiêu chuẩn và thủ tục của EAEU có nhiều khác biệt và các nhà sản xuất của chúng tôi sẽ gặp nhiều thách thức để đáp ứng tất cả các quy định của thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, chúng tôi đang thiếu một cơ chế để xúc tiến thương mại trong lĩnh vực này. Để giải quyết, chúng tôi sẽ xem xét thay đổi tiêu chuẩn và thủ tục để tạo điều kiện cho thương mại.

Và khi giải quyết được vấn đề này rồi mới tính đến việc bắt đầu thảo luận cắt giảm thuế; nếu không sẽ là vô nghĩa.

Trong vài năm qua, Trung Quốc đã trở thành một nước dẫn dắt thương mại điện tử ở các nước EAEU, trong khi các nước thành viên EAEU cho đến nay vẫn chưa thể khởi động một nền tảng thương mại điện tử có hiệu quả ở Trung Quốc. Tại sao?

Quay lại quy định phi thuế quan, các quy định của Trung Quốc về cơ bản là khác với các quy định của các quốc gia EAEU và rất khó khăn để dung hòa. Ví dụ, khi chúng tôi nhận được hàng hoá mua trực tuyến, họ không cần phải đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật của EAEU. Đây không chỉ là trường hợp ở Trung Quốc.

Ngay cả khi chúng tôi thiết lập được một kênh phân phối để bán hàng trực tiếp với giá cả cạnh tranh, thì trong thực tế những hàng hóa đó lại phải đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật địa phương của Trung Quốc, song các nhà sản xuất của chúng tôi không phải ai cũng nhận thức được và không biết làm thế nào để đáp ứng được các yêu cầu này. Điều đó làm cho chúng tôi không thể thực hiện các giao dịch được. Các mặt hàng này thậm chí sẽ trở thành bất hợp pháp bởi chúng có thể không bao giờ được phép nhập vào thị trường Trung Quốc: đơn giản là chúng sẽ được gửi trả lại.

Nguồn : http://www.therussophile.org - PT

Từ khóa : Xe hơi Nga, để có thể, tiếp cận ASEAN, qua con đường, Việt Nam.