Thương mại toàn cầu trì trệ trước làn sóng chủ nghĩa bảo hộ

thương mại toàn cầu

Tổ chức Cảnh báo Thương mại Toàn cầu (GTA) đã công bố một báo cáo, trong đó cho biết thuật ngữ “suy thoái” khiến người ta thường có ấn tượng rằng, mặc dù đang bị mất đà, nhưng thương mại thế giới vẫn đang phát triển, và việc xuất khẩu của một quốc gia sẽ không gây ảnh hưởng xấu đến quốc gia khác.

Tuy nhiên, “ấn tượng màu hồng" này là hoàn toàn không đúng, vì các phân tích cho thấy lượng xuất khẩu trên thế giới đã đạt trạng thái bình ổn vào đầu năm 2015. Thương mại thế giới không những đang chậm lại, mà còn hoàn toàn không tăng trưởng.

GTA cho biết, dựa theo những dữ liệu chi tiết mà tổ chức này thu thập được, thì hiện tại lượng xuất khẩu thực tế trên thế giới thấp hơn rất nhiều so với con số do các tổ chức khác đưa ra, trong đó có Quỹ Tiền tệ Quốc tế, WTO và Ngân hàng Thế giới.

Theo tính toán của GTA, giá cả hàng hóa giảm không thể là nguyên nhân của sự sụt giảm giá trị thương mại thế giới vào năm 2015, vì giá cả hàng hóa đã khôi phục một phần trong quý cuối của năm 2015. Tổng giá trị của các tư liệu sản xuất cũng giảm trong nửa đầu năm 2015 và sau đó giữ nguyên, tương tự như hàng tiêu dùng.

Theo GTA, ngoại trừ giai đoạn suy thoái kinh tế, thì thương mại thế giới liên tục trì trệ trong 15 tháng, gây ảnh hưởng xấu đến cả các nền kinh tế tiên tiến lẫn các thị trường mới nổi là hiện tượng "chưa từng có kể từ khi Bức tường Berlin sụp đổ cho đến nay."

Thương mại thế giới đã từng xuống dốc sau sự sụp đổ của bong bóng dot-com vào đầu những năm 2000 và sau cuộc Đại suy thoái - bắt đầu từ cuộc khủng hoảng tài chính diễn ra năm 2008. Tuy nhiên, theo ITA, thực tế là sự trì trệ hiện nay đã kéo dài trong 15 tháng, và hiện tượng này là hết sức bất thường khi so sánh với các động lực thương mại toàn cầu trong ¼ thế kỷ qua.

GTA cho biết, mỗi tháng lại có thêm số liệu khẳng định thương mại toàn cầu đang dận chân tại chỗ, điều này cho thấy các hoạt động thương mại toàn cầu hiện đang tạm dừng, và có thể sẽ sắp diễn ra một hiện tượng đảo ngược mang tính chu kỳ.

Xu hướng này ngày càng mở rộng. Trong báo cáo năm 2015, GTA lưu ý rằng có 28 nhóm sản phẩm, trong đó sự suy giảm mỗi nhóm trong 28 nhóm sản phẩm này khiến thương mại thế giới giảm hơn 0,5%. Hiện con số các nhóm sản phẩm đã tăng lên đến 38.

Sự trì trệ trong thương mại toàn cầu đang đi kèm với sự gia tăng các biện pháp bảo hộ. Khi theo dõi các số liệu về tự do hóa cùng các biện pháp bảo hộ bắt đầu từ năm 2009 đến nay, GTA nhận thấy số lượng các biện pháp bảo hộ thương mại trong năm 2015 đã tăng gấp 50% so với năm 2014.

Số lượng các biện pháp bảo hộ năm 2015 thậm chí cao hơn rất nhiều so với năm 2009 – khi các nhà lãnh đạo thế giới công khai lo ngại về mối đe dọa từ các biện pháp bảo vệ đối với hệ thống thương mại toàn cầu.

Ngành công nghiệp thép là ví dụ nổi bật nhất của xu hướng bảo hộ đang gia tăng. Theo báo cáo của GTA, số lượng các biện pháp bảo hộ được áp dụng đối với ngành thép trong năm 2015 là 118, còn cao hơn so với năm 2009 và năm 2013 - 2 năm tồi tệ nhất khi cuộc khủng hoảng tài chính diễn ra.

Từ tháng 11 năm 2008, đã có tổng cộng 740 biện pháp bảo vệ được đưa ra đối với ngành công nghiệp thép, có sự phân biệt đối xử với các sản phẩm nhập khẩu từ nước ngoài. Các biện pháp bảo vệ nhiều hơn các biện pháp tự do hóa, với tỷ lệ là 4,5-1.

Sự gia tăng các biện pháp bảo hộ đã gây ảnh hưởng cho hầu hết các quốc gia trên thế giới.Nhìn chung, các biện pháp bảo hộ được sử dụng trong năm 2015 đã tăng 50% so với con số năm 2014. Năm 2015, số lượng các biện pháp bảo hộ làm tổn hại đến lợi ích thương mại của các quốc gia khác nhiều hơn so với các biện pháp tự do hóa thương mại với tỷ lệ là 3-1.

Bắt đầu từ năm 2010, cứ 4 tháng đầu của mỗi năm lại có từ 50 đến 100 biện pháp bảo hộ được đưa vào thực thi. Trong 2 tháng đầu năm 2016, con số này là 150.

Đáng chú ý, báo cáo của GTA đã cho thấy các thành viên của G20 là các nước khởi xướng 81% các biện pháp bảo hộ vào năm 2015, trong đó Mỹ và Nga là 2 nước khởi xướng nhiều biện pháp bảo hộ nhất.

Báo cáo của GTA cảnh báo, thương mại không tăng trưởng sẽ thúc đẩy sự gia tăng các biện pháp bảo hộ, từ đó lại khiến thương mại tiếp tục sụt giảm nhiều hơn – một cái vòng luẩn quẩn các phản ứng tiêu cực cứ lặp đi lặp lại.

Cái vòng luẩn quẩn này đã từng tồn tại trong những năm 1930, khiến Đại khủng hoảng càng trầm trọng thêm và cuối cùng dẫn đến sự bùng nổ của chiến tranh thế giới thứ hai vào năm 1939.

Các chính sách thương mại ngày càng gay gắt của các nước lớn, đặc biệt là Mỹ. Chẳng hạn, Mỹ đã chính thức kiện Trung Quốc ra WTO về 9 loại mặt hàng công nghiệp quan trọng mà Mỹ cho rằng Trung Quốc đã bán phá giá ở thị trường Mỹ.

Theo tờ Financial Times, việc Mỹ kiện Trung Quốc ra WTO diễn ra đúng thời điểm 2 ứng cử viên tiềm năng tiếp theo cho vị trí tổng thống Mỹ - ông Donald Trump và bà Hillary Clinton, đang có các cuộc tranh luận chính trị trong nước theo hướng ngày càng gia tăng bảo hộ.

Hành động Mỹ kiện Trung Quốc ra WTO của chính quyền Mỹ hiện tại nhằm phủ nhận các cáo buộc Mỹ “yếu thế trước Trung Quốc”, và đẩy mạnh các hoạt động thương mại chống lại Bắc Kinh.

Hiện chủ nghĩa dân tộc đang gia tăng trong nền kinh tế Mỹ, và có thể thấy điều này rất rõ ràn thông qua bài phát biểu của Phó tổng thống Mỹ Joseph Biden ở San Diego vào ngày 14/07/2016.

Ông Biden cho biết chính quyền ông Obama đã ban hành hơn 300 biện pháp chống bán phá giá, tiến hành 62 cuộc điều tra thương mại trong năm 2016, và sắp tới vẫn sẽ tiếp tục siết chặt hơn nữa việc thực thi thương mại.

Nguồn : www.wsws.org - TV

Từ khóa : Thương mại toàn cầu, trì trệ, trước làn sóng, chủ nghĩa bảo hộ.