Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Ấn Độ đã có điều khoản mở trong hàng chục hiệp định đầu tư song phương, mà mục tiêu là để đàm phán lại các hiệp ước này nhằm đưa thêm vào các điều khoản cho phép nước này tự bảo vệ tốt hơn trước các vụ kiện của các nhà đầu tư nước ngoài.

Các thông báo Ấn Độ đã chuyển cho các chính chủ vào đầu năm nay. Các chính phủ đối tác có 12 tháng để đưa ra các hiệp ước mới trước khi những cái cũ hết hạn. Những thay đổi Ấn Độ tìm kiếm là làm thế nào để các nhà đầu tư nước ngoài khó khăn hơn khi muốn thách thức pháp lý trước các quyết định của chính phủ có ảnh hưởng tiêu cực đến lợi ích của các doanh nghiệp của họ ở Ấn Độ.

Nhưng nhiều nhà quan sát cho rằng động thái này có khả năng phản tác dụng và trở thành gậy ông đập lưng ông bởi vì các nhà đầu tư rất khôn ngoan và kết quả cuối cùng là có thể gây nguy hiểm cho những ưu tiên hàng đầu của Thủ tướng Narendra Modi đó là khơi thông nguồn vốn nước ngoài chảy vào Ấn Độ.

Đã có một số quốc gia lên tiếng lo ngại.

Trong một bức thư gửi cho Bộ trưởng Bộ Thương mại và Tài chính Ấn Độ, các ủy viên thương mại châu Âu cảnh báo rằng thông báo của Ấn Độ gửi cho một số lượng đáng kể các quốc gia Liên minh châu Âu có thể "có hậu quả nghiêm trọng" nếu Brussels không thể thỏa thuận về một sự thay thế vào tháng 4 năm sau.

"Nó sẽ tạo ra một khoảng trống pháp lý trong vấn đề bảo hộ đầu tư và điều này sẽ làm nản lòng các doanh nghiệp EU muốn tiếp tục đầu tư vào Ấn Độ", Cecilia Malmstrom viết trong thư ngày 25 tháng 5. Một số nhà đầu tư "có thể cảm nhận thấy môi trường đầu tư dường như đang xấu đi", trong khi một số khác có thể lo lắng về khả năng đảm bảo an toàn tài chính khi không có sự bảo vệ từ các hiệp ước đang có hiệu lực.

"Một kết quả như vậy sẽ làm hỏng nỗ lực thu hút đầu tư nhiều hơn của Ấn Độ", bức thư viết. "Tôi thực sự hy vọng rằng Ấn Độ sẽ không lựa chọn sự thay đổi chính sách lớn như vậy liên quan đến các khoản đầu tư từ EU".

Hiệp ước quốc tế bảo hộ đầu tư từ lâu đã được coi là một điều kiện tiên quyết để các nhà đầu tư kinh doanh ở nước ngoài. Theo Hội nghị Liên Hiệp Quốc về Thương mại và Phát triển, đã có hơn 3.400 hiệp ước có liên quan đến đầu tư được thỏa thuận trên toàn thế giới kể từ khi hiệp định đầu tư của Mỹ ra đời lần đầu tiên vào năm 1980. Những hiệp ước này thường đặt ra quy tắc bảo vệ nhà đầu tư nước ngoài và tài sản của họ. Chúng đã tạo nên một hành lang pháp lý về cách thức giải quyết tranh chấp, và thường được đảm bảo rằng các chính phủ sẽ dành cho các nhà đầu tư các điều khoản tốt nhất có thể.

Ấn Độ có thể gây ngạc nhiên cho các đối tác đầu tư của mình khi cố tìm cách sửa đổi các mối quan hệ kinh doanh, nhưng Ấn Độ không phải là người đầu tiên muốn làm như vậy - và cũng không chỉ là một mình Ấn Độ.

Theo số liệu của UNCTAD, tính từ năm 2012 đã có ít nhất 60 quốc gia tiến hành xem xét lại thỏa thuận đầu tư, trong đó có Nam Phi, Brazil và Indonesia và hầu hết các nền kinh tế đang phát triển khác như Ấn Độ.

"Nhà đầu tư nước ngoài luôn đến từ các nền kinh tế tiên tiến, do đó, họ lúc nào cũng khôn ngoan và trên cơ", nhà kinh tế và chuyên gia thương mại Biswajit Dhar, giáo sư tại Đại học Jawaharlal Nehru ở New Delhi cho biết. "Các quốc gia cần thu hút đầu tư nhiều hơn cũng là những quốc gia đang lo lắng về việc đã cho đi quá nhiều".

Xu hướng này của các nước đang phát triển bắt nguồn từ cảm giác càng ngày càng cho rằng các hiệp định đầu tư, như thiết kế ban đầu của các quốc gia phương Tây, đang bảo hộ quá nhiều cho các nhà đầu tư mà không có các điều khoản bảo vệ một quốc gia trước việc đưa ra các chính sách quản lý hoặc quy định. Điều này đẩy các quốc gia trong đó có Ấn Độ vào vòng luẩn quẩn giữa việc giải quyết thế nào trong việc cấp phép khai thác tài nguyên thiên nhiên hay viễn thông mà không gây bất lợi cho việc xây dựng chính sách của mình, các nhà phân tích nói.

Việc không đạt được những thỏa thuận thay thế trước khi hiệp ước cũ hết hạn sẽ không hoàn toàn ảnh hưởng đến tất cả các doanh nghiệp; các khoản đầu tư hiện tại sẽ được điều chỉnh bởi các hiệp ước cũ trong thời hạn khoảng 10-15 năm.

Nhưng những nhà đầu tư mới sẽ không được bảo vệ, và đối với một quốc gia đói việc làm như Ấn Độ, thì đó có thể là cả một vấn đề.

Ấn Độ đã tích cực mời gọi các nhà đầu tư và sản xuất nước ngoài để vực dậy nền kinh tế của mình. Kể từ khi nhậm chức vào năm 2014, Thủ tướng Modi đã dành nhiều thời gian viếng thăm nước ngoài với một chiến dịch mời chào điểm đến Ấn Độ "Hãy đến Ấn Độ", nơi có lực lượng lao động dồi dào, dân số trẻ và chế độ thuế thân thiện với các nhà đầu tư.

Tuy nhiên, Ấn Độ vẫn nằm ở tốp cuối trong bảng xếp hạng kinh doanh, đứng thứ 130 trong tổng số 189 nước được khảo sát bởi Ngân hàng Thế giới. Kể từ khi thủ tướng Modi nhậm chức, đầu tư nước ngoài vào nước này tăng vọt lên hơn 44 tỷ USD vào năm 2015. Tuy nhiên, các ngành sản xuất cho đến nay vẫn chưa được cải thiện đáng kể. Khu vực này chiếm đến 15% GDP của Ấn Độ, và sử dụng đến 12% lực lượng lao động.

Ấn Độ đã ký hiệp định đầu tư song phương đầu tiên của mình và đánh dấu quá trình bắt đầu tự do hóa thị trường, mời gọi các đầu tư nước ngoài từ năm 1990. Hiệp ước đầu tư song phương đầu tiên là với nước Anh, có hiệu lực vào năm 1995, và tiếp đó nước này đã ký hiệp ước đầu tư song phương với 80 quốc gia khác.

Các ý tưởng cho việc thương lượng lại các hiệp ước đầu tư song phương đã manh nha từ 5 năm trước, khi mà nước này phải hứng chịu một loạt các vụ kiện của các nhà đầu tư nước ngoài. Năm 2011, Ấn Độ phải đối mặt với trường hợp đầu tiên khi công ty White Industries của Úc, một nhà sản xuất kim loại đưa Ấn Độ ra ủy ban trọng tài quốc tế với lập luận rằng việc Ấn Độ hủy bỏ một hợp đồng than với công ty này đã vi phạm các điều khoản của hiệp ước đầu tư song phương giữa Australia và Ấn Độ.

Kể từ đó, đã có hơn chục trường hợp đệ đơn chống lại Ấn Độ, liên quan đến vấn đề như thuế hồi tố hoặc hủy bỏ giấy phép. Công ty Vodafone đã đưa Ấn Độ ra trước Tòa án Công lý quốc tế để đòi 2,5 tỷ SUD thuế hồi tố mà cơ quan thuế của Ấn Độ nói rằng Vodafone nợ từ một vụ mua bán tài sản từ năm 2007 dựa trên luật thuế mới có hiệu lực năm 2012. Tháng trước, một tòa trọng tài có trụ sở tại The Hague đã bắt đầu xét xử vụ tranh chấp thuế hồi tố tương tự do Cairn Energy, một công ty khai thác dầu khí có trụ sở tại Scotland đệ đơn chống lại Ấn Độ.

"Điều dễ hiểu là Ấn Độ lo lắng trở thành con tin của các nhà đầu tư", Dhar, giáo sư tại đại học New Delhi cho biết. "Ấn Độ đã thực sự bị cuốn vào các vụ tranh chấp, và chính phủ có vẻ bất lực".

Tuy nhiên, động thái bất ngờ của Ấn Độ đòi đàm phán lại 47 điều là một điều quá bất ngờ. "Đó là một con số khổng lồ", Dhar nói. "Tôi lo lắng về nó sẽ diễn ra trong những năm tới như thế nào".

Chính phủ Modi đã úp mở kế hoạch đàm phán lại các hiệp ước quốc tế năm 2015, khi nó thông qua một một cái gọi là hiệp ước "mẫu" và nói rằng tất cả các hiệp ước đầu tư song phương trong tương lai nên được soạn thảo theo mẫu này.

"Nội các của chúng tôi đã thông qua mô hình song phương – và các điều khoản mới", Bộ trưởng Tài chính Arun Jaitley nói với hãng tin AP tại Bắc Kinh. "Chúng tôi có quyền yêu cầu đàm phán lại, về các điều khoản mới, chúng tôi đã đưa vào trong dự thảo thỏa thuận thay đổi. Và tất cả sẽ được đưa ra đàm phán với các đối tác nước ngoài của chúng tôi".

Nhưng trong thông báo với hàng chục chính phủ trong năm nay, thời điểm mà Ấn Độ đưa ra là không phù hợp. Khi mà EU và cả thế giới đang quay cuồng sau cuộc bỏ phiếu rời khỏi EU của Anh, thì việc đàm phán lại các hiệp định đầu tư mới với Ấn Độ không phải là một ưu tiên, các nhà phân tích cho biết.

Jaitley tự tin rằng "thay đổi cơ cấu" sẽ không làm tổn thương đến triển vọng kinh doanh. "Vẫn còn đó những nhà đầu tư thân thiện", ông nói. Những thay đổi đã được "một số chính phủ" ủng hộ, ông nói, nhưng không cho biết đó là ai hoặc bao nhiêu.

Những thay đổi mà Ấn Độ đang tìm kiếm làm cho các cuộc đàm phán kéo dài hơn so với kỳ vọng

Nhưng những thay đổi mà Ấn Độ đang tìm kiếm có thể làm cho các cuộc đàm phán kéo dài hơn so với kỳ vọng của Ấn Độ. Hiệp ước “mẫu” của Ấn Độ không phù hợp với những nước khác trên toàn thế giới về một số điều khoản làm đóng băng đầu tư như loại bỏ vai trò của trọng tài quốc tế đối với các tranh chấp liên quan đến thuế hoặc cấp phép.

Ngay cả trong trường hợp không liên quan đến thuế, theo các điều khoản của hiệp ước mẫu, các nhà đầu tư nước ngoài sẽ phải sử dụng pháp luật Ấn Độ để giải quyết tranh chấp trước khi chuyển sang tòa trọng tài quốc tế. Các tòa án Ấn Độ vốn nổi tiếng với tình trạng chậm chạp, câu giờ, đã có một số trường hợp gần như bị đóng băng trong nhiều thập kỷ, điều này có thể minh chứng như là một trở ngại cho đầu tư.

Nó cũng không bao gồm nội dung ưu đãi quốc gia, một điều khoản tiêu chuẩn được thiết kế để đảm bảo rằng các nhà đầu tư được hưởng những điều khoản tốt nhất có thể.

Tuy nhiên, các điều khoản mới có thể không quan trọng đối với các nhà đầu tư nếu họ vẫn có thể nhìn thấy lợi nhuận khi đầu tư ra nước ngoài.

"Một số thay đổi là không thể tránh khỏi, và điều này không chỉ có ở Ấn Độ," Sachin Chaturvedi, người đứng đầu Nghiên cứu và Hệ thống Thông tin cho các Nước Đang phát triển ở New Delhi cho biết. "Những gì các chính phủ đang làm là cách ly ra khỏi hệ thống ra khỏi các quy phạm pháp luật mơ hồ và một khi các quy tắc và quy định sắp xếp hợp lý hơn, các nhà đầu tư sẽ dễ dàng dự báo và đoán định nhiều.

Thậm chí nếu Ấn Độ có thể đạt được hàng chục hiệp định đầu tư song phương mới trong vòng một vài tháng, các nhà phân tích nói rằng nó có thể làm tổn thương bởi sự bội ước thỏa thuận cũ và ép thực thi các thỏa thuận mới với thời gian quá gấp.

Ấn Độ không thực sự có đủ khả năng để giải quyết tất cả các nước muốn đàm phán với Ấn Độ tại thời điểm này", Dipen Rughani, cựu Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh Úc - Ấn Độ cho biết." Thủ tướng Modi đã làm việc này rất tốt trong chuyến chu du thế giới và tạo được nhiều sự quan tâm. Nhưng cũng có nhiều rủi ro mà cần phải được giải quyết ".

Gần đây, Úc đạt được thỏa thuận thương mại tự do và toàn diện hơn với Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản trong bối cảnh các cuộc đàm phán với Ấn Độ bắt đầu từ năm 2011 về một thỏa thuận hợp tác kinh tế toàn diện đã bị ngưng trệ, mặc dù giá trị thương mại hai chiều giữa hai bên đã lên đến 18 tỷ USD song vẫn sử dụng Hiệp ước đầu tư 16 năm trước.

"Nếu thỏa thuận 16 năm tuổi này bị rút lại, tôi nghĩ rằng Ấn Độ sẽ rất khó để thu hút các loại hình đầu tư", Rughani nói.

Nguồn : The Indian Express – PT

Từ khóa : Ấn Độ, muốn hiệp ước đầu tư mới, có điều khoản, hạn chế kiện cáo.