Việt Nam: Cơ hội và thách thức với RCEP

RCEP1

Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (Regional Comprehensive Economic Partnership, viết tắt RCEP) là một hiệp định thương mại tự do bao gồm 10 nước thành viên ASEAN và 6 quốc gia mà ASEAN đã ký hiệp định thương mại tự do (Australia, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và New Zealand) hướng tới mục tiêu hình thành Hiệp định thương mại tự do Đông Á và khởi đầu cho Đối tác Kinh tế toàn diện Đông Á.

Việc tuyên bố hoàn tất đàm phán TPP giữa 12 quốc gia thành viên vào cuối năm 2015 đã thúc đẩy tiến trình đàm phán Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực RCEP dẫn đầu bởi Trung Quốc.

16 quốc gia thành viên đã đồng thuận giảm thuế đối với 65% mặt hàng, khoảng 8.000-9.000 danh mục hàng hóa. Trong tổng số 35% mặt hàng không bao gồm trong thỏa thuận đầu tiên, các quốc gia thành viên RCEP được kỳ vọng sẽ dần cắt giảm thuế suất về mức 0% trong lộ trình 10 năm sau 2017 đối với 20% mặt hàng, trong khi đó sẽ cần có thêm nhiều cuộc đối thoại khác để đạt được thỏa thuận đối với 15% mặt hàng còn lại, phần lớn là các danh mục mặt hàng nhạy cảm.

Thị trường rộng lớn

Chính thức khởi động đàm phán vào năm 2012, RCEP mong muốn hướng tới một thị trường rộng lớn cho Đông Á. Cụ thể, RCEP là một hiệp định đầy tham vọng, với một khu vực có dân số lớn nhất và tổng GDP khoảng 19 nghìn tỷ USD, chiếm khoảng 30% GDP toàn cầu.

Thành công của RCEP phụ thuộc vào việc khối ASEAN trở thành trung tâm của quan hệ đối tác kinh tế khu vực, như Việt Nam cùng Brunei, Malaysia và Singapore là thành viên ASEAN tham gia các hiệp định khu vực với Australia, New Zealand, Nhật Bản thì có thể chia sẻ ưu đãi chéo với những nước không phải thành viên RCEP và TPP như một cách tiếp cận của tự do hóa.

Chuỗi sản xuất khu vực

Để tận dụng cơ hội đồng thời giảm thiểu các tác động bất lợi sau khi RCEP đi vào thực hiện, Việt Nam phải chuẩn bị sẵn sàng ở cả cấp chính sách và doanh nghiệp. Với lý do trên, Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) đã phối hợp với Dự án hỗ trợ Chính sách Thương mại và Đầu tư của châu Âu (EU-MUTRAP) thực hiện Báo cáo “Đánh giá tác động của Hiệp định đối tác toàn diện khu vực (RCEP) đối với nền kinh tế Việt Nam.

Báo cáo này chỉ ra, tương tự như các FTA và cam kết hội nhập khác, RCEP được kỳ vọng mang lại cho Việt Nam những cơ hội mới thông qua việc cải thiện tiếp cận các thị trường đầu tư và xuất khẩu của ASEAN cùng các đối tác về những nhu cầu hàng hóa, dịch vụ đa dạng hơn. Thêm vào đó, mở cửa có nghĩa hàng hóa nhập khẩu sẽ rẻ hơn (đầu vào cho sản xuất, máy móc thiết bị có công nghệ hiện đại), cơ hội tăng cường hợp tác kỹ thuật và vị thế của Việt Nam trong giải quyết tranh chấp về thương mại và đầu tư.

Song, điều mong chờ lớn nhất từ RCEP là sự tham gia của các thành viên vào chuỗi giá trị và sản xuất khu vực. Không chỉ có vậy, khu vực sẽ có được môi trường kinh doanh thân thiện với chi phí giao dịch rẻ hơn nhờ vào sự hài hòa giữa các quy định hiện hành trong khuôn khổ các FTA khác nhau của ASEAN.

Nhiều thách thức cho Việt Nam

Về tác động ảnh hưởng, Báo cáo đề cập, quá trình hội nhập và thực thi các cam kết FTA cũng bộc lộ không ít điểm yếu cũng như thách thức cho Việt Nam.

Cụ thể, thương mại của Việt Nam tập trung chủ yếu vào một số đối tác thương mại lớn cũng như số ít sản phẩm trọng yếu, do đó dễ bị tổn thương hơn trước những thay đổi cung cầu của những thị trường này.

Nguyên nhân do cơ cấu thương mại của Việt Nam khá tương đồng với các nước RCEP, song chất lượng và hàm lượng giá trị gia tăng của hầu hết sản phẩm còn khiêm tốn. Vì vậy, khi cấu trúc RCEP cho phép các nước tự do hóa thương mại với các đối thủ cạnh tranh của Việt Nam thì sức ép cạnh tranh sẽ gia tăng đáng kể.

Đầu vào sản xuất của Việt Nam phụ thuộc lớn từ nhập khẩu, trong khi khả năng cải thiện vị trí trong chuỗi giá trị khu vực còn hạn chế cũng như mức độ tham gia cung cấp thương mại dịch vụ toàn cầu rất khiêm tốn.

Trước những thực tế đó, nhóm nghiên cứu cho rằng, với bối cảnh hội nhập sâu rộng với các FTA chất lượng cao, Việt Nam phải tận dụng những cơ hội và khắc phục thách thức. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm thúc đẩy thương mại đầu tư, tập trung vào nhập khẩu công nghệ tiên tiến để nâng cao năng lực sản xuất và thúc đẩy tái cấu trúc nền kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Nguồn : http://baolamdong.vn/

Từ khóa : Việt Nam, cơ hội, và thách thức, với RCEP.